Κατά 45% μπορεί να μειωθεί το ποσοστό των ασθενών με άνοια, εάν τεθούν υπό έλεγχο 12+2 παράγοντες που σχετίζονται με την εκδήλωσή της. Στους παράγοντες αυτούς αναφέρθηκε η ομότιμη καθηγήτρια του ΑΠΘ και πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Μάγδα Τσολάκη, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ με αφορμή ομιλία της με θέμα «Έξυπνες ιδέες για την πρόληψη της άνοιας» στο πλαίσιο του Μακεδονικού Φαρμακευτικού Συνεδρίου που διεξάγεται 24-25 Μαΐου στο Διοικητήριο της Π.Ε. Κιλκίς.
«Από το 2020 και μετά, είμαστε πια σε θέση να πούμε με σιγουριά πως υπάρχουν δώδεκα –και πλέον δεκατέσσερις– παράγοντες, που αν ελεγχθούν σωστά, μπορούν να μειώσουν σημαντικά την πιθανότητα εμφάνισης άνοιας.
»Αν αντιμετωπίσουμε σωστά όλους αυτούς τους παράγοντες, θα ελαττωθεί το ποσοστό της άνοιας κατά 45%. Έτσι, αντί να περιμένουμε στην Ελλάδα 300.000 ασθενείς με άνοια το 2050, θα παραμείνουμε στους 150.000 που είμαστε τώρα», επισήμανε η Μ. Τσολάκη.
Οι 12+2 παράγοντες που συνδέονται με τον κίνδυνο άνοιας
Η καθηγήτρια ανέφερε ότι οι παράγοντες που συνδέονται με την εμφάνιση της άνοιας είναι:
1. Η υπέρταση: Η αντιμετώπιση της υψηλής αρτηριακής πίεσης είναι κρίσιμη. Πολλοί ηλικιωμένοι αποφεύγουν τη φαρμακευτική αγωγή λόγω κόστους ή φόβου για χημικές ουσίες. Ωστόσο, υπάρχουν και φυτικά προϊόντα που μπορούν να βοηθήσουν.
2. Η παχυσαρκία: Η διατήρηση υγιούς βάρους είναι σημαντική. Μελέτες σε ποντίκια έδειξαν ότι η μείωση της πρόσληψης τροφής μπορεί να διπλασιάσει το προσδόκιμο ζωής.
3. Ο σακχαρώδης διαβήτης: Η τακτική παρακολούθηση και διαχείριση του σακχάρου στο αίμα είναι απαραίτητη, με τη βοήθεια σύγχρονων φαρμάκων.
4. Η έλλειψη σωματικής δραστηριότητας: Η άσκηση, όπως το περπάτημα και η κηπουρική, βοηθά στη διατήρηση της εγκεφαλικής υγείας.
5. Η ατμοσφαιρική ρύπανση: Η έκθεση σε μικροσωματίδια μπορεί να προκαλέσει φλεγμονές στον εγκέφαλο. Συνιστάται η αποφυγή περιοχών με έντονη κυκλοφορία.
6. Η κατάχρηση αλκοόλ: Η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ επηρεάζει αρνητικά την εγκεφαλική λειτουργία. Για τις ηλικίες μετά τα 65 οι απόψεις διίστανται, αλλά γενικά συνιστάται μέτρο.
7. Το κάπνισμα: Το κάπνισμα επηρεάζει τα αγγεία, και κατά συνέπεια την τροφοδοσία του εγκεφάλου.
8. Οι κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις: Η προστασία του κεφαλιού από τραυματισμούς είναι σημαντική, καθώς ένα δυνατό χτύπημα μπορεί να προκαλέσει απώλεια εκατομμυρίων εγκεφαλικών κυττάρων.
9. Η κατάθλιψη: Η έγκαιρη αντιμετώπιση της κατάθλιψης είναι κρίσιμη, καθώς η απομόνωση και η έλλειψη ερεθισμάτων μπορούν να οδηγήσουν σε ατροφία των νευρώνων.
10. Η απώλεια ακοής: Η απώλεια ακοής απομονώνει τον εγκέφαλο από τα ερεθίσματα, επηρεάζοντας την εγκεφαλική λειτουργία.
11. Η χαμηλή εκπαίδευση: Η εκπαίδευση κατά την παιδική και εφηβική ηλικία συμβάλλει στην ενίσχυση της γνωστικής εφεδρείας.
12. Η κοινωνική απομόνωση: Η διατήρηση κοινωνικών σχέσεων και η συμμετοχή σε δραστηριότητες βοηθούν στη διατήρηση της εγκεφαλικής υγείας.
Το 2024 προστέθηκαν δύο ακόμη παράγοντες:
13. Η παθολογική LDL χοληστερίνη: Η παρακολούθηση και διαχείριση της «κακής» χοληστερίνης είναι σημαντική.
14. Η απώλεια όρασης: Η απώλεια όρασης απομονώνει τον εγκέφαλο από τα οπτικά ερεθίσματα.
Επιπλέον, τρεις ακόμη παράγοντες βρίσκονται υπό μελέτη και ενδέχεται να προστεθούν το 2028:
• Το χρόνιο στρες: Η συνεχής ψυχολογική πίεση μπορεί να επηρεάσει την εγκεφαλική λειτουργία.
• Οι διαταραχές ύπνου: Η κακή ποιότητα ύπνου συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο άνοιας.
• Η επίδραση αναισθητικών: Η επίδραση των αναισθητικών στον εγκέφαλο βρίσκεται υπό διερεύνηση.
