Μουσείο Ακρόπολης: Ένας άγνωστος αρχαίος πολιτισμός και η Μεγάλη Ελλάδα

Ο πολιτισμός που συνάντησαν οι Έλληνες από την Πελοπόννησο και τη νησιωτική αρχαία Ελλάδα στα μεγάλα ταξίδια τους για εγκατάσταση στη γη της Ιταλίας και της Σικελίας, κυρίως στο τμήμα αυτό που ονομάστηκε αργότερα Μεγάλη Ελλάδα, αποκαλύπτεται στη  νέα περιοδική έκθεση με τίτλο Θησαυροί της αρχαίας Basilicata – Η αόρατη κληρονομιά, στην αίθουσα περιοδικών εκθέσεων του Μουσείου Ακρόπολης.

Τα φώτα της δημοσιότητας πέφτουν στον αρχαίο πολιτισμό, άγνωστο στους πολλούς, από 17 Οκτωβρίου 2024 έως 31 Ιανουαρίου 2025.

«Πρόκειται για τον καρπό συνεργασίας πολλών επιστημόνων που εδώ και χρόνια προσπαθούν να αναδείξουν τον πολιτισμό μιας περιοχής στη νότια άκρη της Ιταλίας, στο κέντρο του κόλπου του Τάραντα, της Οινωτρίας γης, της σημερινής Basilicata», δηλώνει μεταξύ άλλων στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο καθηγητής Νικόλαος Σταμπολίδης, γενικός διευθυντής του Μουσείου Ακρόπολης.

Η έκθεση, την επιμέλεια της οποίας έχουν ο γενικός διευθυντής των κρατικών μουσείων της Ιταλίας Μάσιμο Οσάνα και η διευθύντρια των εθνικών μουσείων της Ματέρα Άννα Μαρία Μάουρο, επικεντρώνεται στον συγκεκριμένο χώρο της Basilicata αναδεικνύοντας τον πολιτισμό της περιοχής από το τέλος της Εποχής του Χαλκού (11ος αι. π.Χ.) έως και τον 6ο αι. π.Χ. Περιλαμβάνει 312 αντικείμενα που επιλέχθηκαν από μουσεία της περιοχής.

«Θα παρουσιαστούν υλικά κατάλοιπα που προέρχονται κυρίως από ταφές γυναικών και ανδρών, για να το πω ποιητικά “από φαντάσματα και φάσματα, φιλιά και χείλη χωνεμένα, με τα παραπετάσματα του χρόνου διάπλατα ανοιχτά”. Πρόκειται για προσωπικά αντικείμενα που προσέφεραν στους τεθνεώντες, οι συγγενείς και οι φίλοι για το μεγάλο ταξίδι τους στον Άδη, συνοδευτικά αντικείμενα που φανερώνουν την πίστη και τις δοξασίες τους, τις σχέσεις και τα έθιμά τους, όταν αυτοί ήταν εν ζωή, έργα δηλαδή που αντανακλούν τον πρώιμο πολιτισμό της Basilicata. Επίσης, αντικείμενα που έφεραν αργότερα μαζί τους οι Έλληνες και τα οποία ωσμώθηκαν κι ενώθηκαν με τα προηγούμενα», επισημαίνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο καθηγητής.

Μεταξύ των τελευταίων είναι ένα αγγείο ανάμειξης (δίνος) του 7ου αι. π.Χ. με παράσταση του Βελλεροφόντη να σκοτώνει τη Χίμαιρα κι ένα περιδέραιο από κεχριμπάρι με περίαπτο που έχει σχήμα κεφαλής με δαιδαλική κόμμωση, αντικείμενα που μαρτυρούν τις επαφές του ντόπιου πληθυσμού και με τον ελληνικό πολιτισμό.

«Βλέπουμε τη διείσδυση αυτή ήδη από τα ύστερα γεωμετρικά χρόνια. Ουσιαστικά, αυτό που κάνουμε, είναι να μην φέρουμε απλώς ωραία αντικείμενα, αλλά το σύνολο κάθε ταφής για να μπορέσουμε να διακρίνουμε τα χαρακτηριστικά του πολιτισμού που συναντούν οι Έλληνες, οι οποίοι έρχονται είτε από την Πελοπόννησο είτε από τα νησιά του Ιονίου και του Αιγαίου», υπογραμμίζει ο γενικός διευθυντής του Μουσείου Ακρόπολης.

Tα εκθέματα φανερώνουν την επιλογή των ταφικών εθίμων.

«Δηλαδή, της καύσης και αποτέφρωσης, όπως συμβαίνει στην τεράστια νεκρόπολη κοντά στην πόλη της Ματέρα, στην περιοχή του λόφου του Τίμμαρι ή της ταφής τόσο στην ενδοχώρα όσο και στις ακτές της περιοχής. Από τα πιο γνωστά συνοδευτικά αντικείμενα των νεκρών, είναι τα πρώιμα μεταλλικά τεχνουργήματα, όχι μόνο τα όπλα αλλά κυρίως η χάλκινη σκευή των ενδυμάτων και των κοσμημάτων των γυναικών.

»Αυτή η τελετουργική επίδειξη του πλούτου κατά τη διάρκεια των ταφικών τελετών αντανακλούσε το κύρος όχι μόνον των ίδιων των τεθνεώντων αλλά και τη δύναμη και τον πλούτο των “οίκων” τους, τη στιγμή μάλιστα που αυτά ουσιαστικά αποσύρονταν από τη χρήση για πάντα. Ειδικά τα γυναικεία, χάλκινα κυρίως, κοσμήματα συγκρίνονται με ανάλογα από τη βόρεια Ελλάδα και τη Μακεδονία, από τις Αιγές (Βεργίνα) και παραπέμπουν σε μετακινήσεις πληθυσμών, όχι μόνον ομάδων, αλλά και σε σχέσεις, συγγενικές όπως λ.χ. επιγαμίας ή άλλες εμπορικές», εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Ν. Σταμπολίδης.

Η έκθεση διαρθρώνεται σε δυο ενότητες:

• Η πρώτη καλύπτει χρονολογικά την Εποχή του Σιδήρου, από τον 11ο έως τον 8ο αι. π.Χ.
• Η δεύτερη εστιάζει στην Πρωτοαρχαϊκή και στην Αρχαϊκή Περίοδο.