Ένας Πόντιος ευπατρίδης, ο μητροπολίτης Νεοκαισαρείας και Κοτυώρων και μετέπειτα μητροπολίτης Ξάνθης (1922-1935) Πολύκαρπος Ψωμιάδης ήταν ο εμπνευστής του «Κανονισμού της Ελληνικής Ορθοδόξου Κοινότητος Κοτυώρων», ενός προγράμματος που έδωσε νέα πνοή στα Κοτύωρα, σύμφωνα με άρθρο του δρ. Πέτρου Α. Γεωργαντζή στην Ποντιακή Εστία (Περίοδος β’ – Χρόνος 38ος – Τεύχος 184).
Ο Κανονισμός συντάχθηκε περίπου έξι μήνες μετά την εγκατάσταση του μητροπολίτη στα Κοτύωρα και ψηφίστηκε στη Γενική Συνέλευση που συγκάλεσε, σαν σήμερα στις 27 Νοεμβρίου 1911.
Όπως σημειώνει ο συντάκτης του άρθρου «Με βάση και πλοηγό τον εν λόγω κανονισμό επιδίδεται στην αναδιοργάνωση και όλων των άλλων ελληνικών κοινοτήτων της εκτεταμένης νέας επαρχίας του».
Μητροπολίτης Ξάνθης την περίοδο 1922-1935 (πηγή: Ποντιακή Εστία/ Ιανουάριος – Φεβρουάριος – Μάρτιος 2015
Περίοδος β’ – Χρόνος 38ος – Τεύχος 184)
Επί της αρχιερατείας του Πολυκάρπου στην περιοχή άνθισε τόσο ο χριστιανισμός όσο και ο ελληνισμός. Όταν ενθρονίστηκε στις 28 Απριλίου 1911 στα Κοτύωρα, αντικαθιστώντας τον Αμβρόσιο που έγινε μητροπολίτης Καισαρείας, στην περιοχή υπήρχαν 64 εκκλησίες και 1.200 μαθητές-μαθήτριες στα σχολεία.
Οκτώ χρόνια μετά, το 1919, υπήρχαν 116 εκκλησίες και παρεκκλήσια ενώ τα σχολεία είχαν γεμίσει με 3.390 μαθητές.
Σήμερα, η Επιτροπή Ποντιακών Μελετών μοιράστηκε με τους ακολούθους της στο facebook αντίγραφο του Κανονισμού που μπορεί κανείς να τον βρει σε pdf στο ψηφιοποιημένο υλικό της (www.epm.gr).
