Σμύρνη: Ο μεγαλοπρεπής ναός του Ιωάννη του Προδρόμου στα Σχοινάδικα, η νηστεία και η μεγάλη γιορτή στις 29 Αυγούστου

Στον Κάτω Μαχαλά της Σμύρνης, εκεί όπου πριν από την Καταστροφή ζούσαν οι περισσότεροι Έλληνες, μεταξύ των 16 εκκλησίων που ανήκαν στη Μητρόπολη, υπήρχε και ο μεγαλοπρεπής Ιερός Ναός του Ιωάννη του Προδρόμου. Η εκκλησία βρισκόταν στη συνοικία Σχοινάδικα, πριν από την Πούντα, ήδη από το 1818. Όπως, ωστόσο, αναφέρεται σε πλήθος πηγών ανακατασκευάστηκε, το 1856-57, από 300 «φαμπρικίνες»¹, δηλαδή εργάτριες στα εργοστάσια κατεργασίας σύκων που βρίσκονταν δίπλα στην εκκλησία.

Ο σμυρναίικος Ιερός Ναός, στις 29 Αυγούστου, τιμούσε τον αποκεφαλισμό του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου ή Βαπτιστή.

Η μέρα ήταν πένθιμη και οι πιστοί έπρεπε να κάνουν αυστηρή νηστεία ανάλογη με εκείνη της Σαρακοστής. Όσοι όμως ήταν ταμένοι, έτρωγαν μόνο ελιές, ψωμί και φρούτα.

Ένα φρούτο που συνδεόταν άμεσα με την ημέρα ήταν το καρπούζι. Ενώ συνήθως προτού το κόψουν σε φέτες έκοβαν το κοτσάνι και τη φλούδα γύρω από αυτό, την 29η Αυγούστου το απέφευγαν. Το τμήμα αυτό του φρούτου το αποκαλούσαν «κεφάλι του καρπουζιού» και εάν το έκοβαν εκείνη τη μέρα θα ήταν σαν να κόβουν το κεφάλι του Αγίου Ιωάννη.

Σε χωριά γύρω από τη Σμύρνη δεν χρησιμοποιούσαν καθόλου μαχαίρι για να κόψουν το καρπούζι. Απλά το πετούσαν κάτω για να σκάσει και έτρωγαν τα κομμάτια.

Πηγές:

• Σμύρνη 4ον, Ο Χριστιανισμός στη Σμύρνη & Οι εκκλησίες του έως το 1922, Σταύρος Π. Καπλάνογλου.
• Λαογραφικά Γ΄, Η Ζωή στη Σμύρνη: Α’ Ήθη – έθιμα – πόθοι – προλήψεις – γλέντια – χάρές – τοπογραφία – ιδίωμα, Δημήτρης Αρχιγένης, Αθήνα, 1980.