Σαν σήμερα, 30 Ιανουαρίου, πριν από τρία χρόνια, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας κήρυξε ανώτατο συναγερμό λόγω του Covid-19.
Εκείνη την ημέρα σε όλον τον κόσμο, εκτός της Κίνας, τα κρούσματα ήταν λιγότερα από 100 και κανείς δεν είχε πεθάνει.
Την περασμένη Παρασκευή, με βάση τα επίσημα στοιχεία που συγκεντρώνει ο ΠΟΥ, και τα οποία ο ίδιος ο Οργανισμός θεωρεί ότι απέχουν μακράν από την πραγματικότητα, τα κρούσματα ξεπερνούσαν τα 752 εκατομμύρια και οι νεκροί έφταναν τα 7 εκατομμύρια. Οι αριθμοί αυτοί ωστόσο θεωρούνται υποτιμημένοι από τον ΠΟΥ που θεωρεί ότι, λαμβάνοντας υπόψη την υπερβάλλουσα θνησιμότητα η οποία σχετίζεται ευθέως ή εμμέσως με την Covid-19, στην πραγματικότητα ο απολογισμός των νεκρών μπορεί να είναι δύο ή τρεις φορές μεγαλύτερος.
Αυτό σημαίνει ότι η πανδημία του κορονοϊού παραμένει αρκετά σοβαρή ώστε ο ΠΟΥ να θεωρεί αναγκαίο να διατηρεί τον ίδιο ανώτατο συναγερμό.
«Άτυπη πνευμονία»
Στις 31 Δεκεμβρίου 2019 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας πληροφορείται ότι έχουν εμφανιστεί ανησυχητικά κρούσματα μιας άγνωστης προέλευσης «άτυπης πνευμονίας» στην πόλη Ουχάν της Κίνας. Στις 7 Ιανουαρίου, καθορίζεται η αιτία: ένας νέος ιός της οικογένειας των κορονοϊών. Τέσσερις ημέρες αργότερα, το Πεκίνο ανακοινώνει τον πρώτο θάνατο. Στις 23 Ιανουαρίου η Ουχάν τίθεται σε καραντίνα.
Η νέα ασθένεια, που θα βαφτιστεί αργότερα «Covid-19», εξαπλώνεται ραγδαία: μέχρι τις 6 Μαρτίου, περνάει το όριο των 100.000 καταγεγραμμένων κρουσμάτων σε όλον τον κόσμο. Στις 11 Μαρτίου ο ΠΟΥ την χαρακτηρίζει και επισήμως «πανδημία».
Η πρώτη ευρωπαϊκή χώρα που επλήγη σοβαρά, η Ιταλία, επιβάλλει καραντίνα στον βορρά, που στη συνέχεια θα εφαρμοστεί σε όλη τη χώρα. Στις 16 Μαρτίου η γερμανική κυβέρνηση καλεί τον πληθυσμό «να παραμείνει στο σπίτι» και το Λονδίνο ζητά από τους πολίτες «να αποφεύγουν τις κοινωνικές επαφές». Την επομένη, η Γαλλία υιοθετεί επίσης μέτρα καραντίνας και αμέσως μετά η Ευρωπαϊκή Ένωση κλείνει τα εξωτερικά σύνορά της.
Η ανθρωπότητα σε καραντίνα
Στις αρχές Απριλίου, περισσότεροι από 3,9 δισεκατομμύρια άνθρωποι, δηλαδή ο μισός πληθυσμός του πλανήτη, είναι υποχρεωμένοι ή προτρέπονται να παραμείνουν κλεισμένοι στα σπίτια τους και να κυκλοφορούν όσο το δυνατόν λιγότερο, σύμφωνα με μια καταμέτρηση του Γαλλικού Πρακτορείου. Σύντομα θα ξεπεραστεί το ψυχολογικό όριο του 1 εκατομμυρίου κρουσμάτων.
Τα Χρηματιστήρια κατακρημνίζονται, ολόκληρα τμήματα της παγκόσμιας οικονομίας σταματούν, όπως οι μεταφορές, ο τουρισμός… Κυβερνήσεις και κεντρικές τράπεζες ανακοινώνουν τα πρώτα μαζικά μέτρα στήριξης της οικονομίας.
Το καλοκαίρι του 2020 πολλές χώρες επιβάλλουν τη χρήση προστατευτικής μάσκας στα μέσα μεταφοράς, στα σχολεία, στις επιχειρήσεις, ακόμη και στον δρόμο. Οργανώνονται διαδηλώσεις κατά της μάσκας.
Έναν χρόνο αργότερα, οι αντιρρήσεις για τον εμβολιασμό και την επίδειξη πιστοποιητικού νόσησης ή εμβολιασμού θα προκαλέσουν επίσης κινητοποιήσεις σε όλον τον κόσμο.
Εμβόλια σε χρόνο ρεκόρ
Τα εμβόλια παρασκευάζονται και δοκιμάζονται σε χρόνο ρεκόρ: οι πρώτες δόσεις χορηγούνται στα τέλη του 2020 στις ΗΠΑ και την Ευρώπη. Οι εκστρατείες εμβολιασμού, παρά τη διστακτική αρχή τους, επιταχύνονται στα μέσα του 2021 σε όλες τις δυτικές χώρες.
Όμως σε παγκόσμια κλίμακα, η πρόσβαση στα εμβόλια παραμένει άνιση: στην Αφρική το ποσοστό εμβολιασμού παραμένει πολύ χαμηλά, στο 24%, σε σύγκριση με το παγκόσμιο επίπεδο του 64%, με βάση τα στοιχεία του ΠΟΥ (φθινόπωρο 2022).
Η προέλευση και οι παραλλαγές
Τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο του 2021 μια ομάδα επιστημόνων του ΠΟΥ ερευνά στην Κίνα την προέλευση του νέου κορονοϊού, χωρίς να καταλήξει σε συμπέρασμα. Ο ΠΟΥ ζητά περισσότερα δεδομένα από το Πεκίνο, το οποίο αρνείται μια νέα έρευνα στη χώρα. Οι μελέτες φαίνεται πάντως να υποδεικνύουν ότι η πανδημία ξεκίνησε από την αγορά της Ουχάν.
Η πολύ μεταδοτική παραλλαγή Δέλτα προκαλεί εκατόμβη τον Απρίλιο και τον Μάιο του 2021 στην Ινδία, η οποία καταγράφει τον τρίτο υψηλότερο αριθμό νεκρών στον κόσμο. Νέες εστίες επιδημίας εμφανίζονται και σε άλλες χώρες, όπως στη Ρωσία.
Στα τέλη Νοεμβρίου μια ακόμη μεταδοτικότερη παραλλαγή, η Όμικρον, εμφανίζεται στη νότια Αφρική και προκαλεί πανικό. Εξαπλώνεται ραγδαία στις αρχές του 2022 αλλά, ευτυχώς, δεν συνοδεύεται από σοβαρά συμπτώματα.
Νέα έκρηξη κρουσμάτων στην Κίνα
Η άκαμπτη πολιτική της «μηδενικής Κόβιντ» που ακολουθεί ο πρόεδρος της Κίνας Σι Τζινπίνγκ, που συνοδεύεται από δραστικές καραντίνες, προκαλεί τον Νοέμβριο κύμα πρωτοφανών αντιδράσεων στη χώρα. Το Πεκίνο αποφασίζει στις 7 Δεκεμβρίου να χαλαρώσει τα υγειονομικά μέτρα και στη συνέχεια να καταργήσει όλους τους περιορισμούς. Ακολουθεί ένα κύμα κρουσμάτων άνευ προηγουμένου, με τα νοσοκομεία να ξεχειλίζουν και τα φάρμακα να καταγράφουν ελλείψεις.
Αυτή η αύξηση των κρουσμάτων ανησυχεί τις άλλες χώρες, πολλές από τις οποίες ζητούν στις αρχές του 2023 από τους ταξιδιώτες από την Κίνα να υποβάλλονται σε τεστ για τον νέο κορονοϊό.
Η πανδημία σε αριθμούς
13 δισεκατομμύρια δόσεις εμβολίων
Περίπου 13,25 δισεκ. δόσεις εμβολίων κατά της Covid-19 έχουν χορηγηθεί σε όλον τον κόσμο, σύμφωνα με στοιχεία του ιστοτόπου Our World in Data. Περίπου επτά στους δέκα (ποσοστό 69,4%) έχουν λάβει τουλάχιστον μία δόση, όμως στις φτωχές χώρες μόνο ένας στους τέσσερις (26,4%) έχει εμβολιαστεί.
8 στους 10 μαθητές έμειναν στο σπίτι
Στις 20 Απριλίου 2020 τα σχολεία και τα πανεπιστήμια έκλεισαν σε 151 χώρες, επηρεάζοντας συνολικά 1,29 δισεκ. νέους, δηλαδή το 81,8% των μαθητών και φοιτητών σε παγκόσμιο επίπεδο, σύμφωνα με στοιχεία της Unesco.
Εκατοντάδες δισεκατομμύρια μάσκες
Στα μέσα μεταφοράς, τα σχολεία, τα καταστήματα και τους δρόμους η μάσκα μετατράπηκε στο αξεσουάρ-σύμβολο της πανδημίας. Από τον Μάρτιο μέχρι τα τέλη Δεκεμβρίου του 2020 οι εξαγωγές μασκών μόνο από την Κίνα έφτασαν τα 224 δισεκατομμύρια, σύμφωνα με στοιχεία των κινεζικών τελωνείων.
135 εκατομμύρια θέσεις εργασίες λιγότερες
Η πανδημία επηρέασε την αγορά εργασίας. Το Διεθνές Γραφείο Εργασίας (BIT) υπολογίζει ότι το 2020 χάθηκαν 135 εκατομμύρια θέσεις εργασίας. Παρά την ανάκαμψη, το έλλειμμα δεν έχει ακόμη καλυφθεί: ανερχόταν σε 56 εκατομμύρια θέσεις εργασίας το 2022 και αναμένεται να πέσει στα 37 εκατομμύρια φέτος.
Η κατάθλιψη αυξήθηκε κατά 25%
Οι ασθενείς που εμφανίζουν έντονο άγχος και/ή κατάθλιψη αυξήθηκαν κατά 25% την πρώτη χρονιά της πανδημίας, σύμφωνα με τον ΠΟΥ.
«Το άνευ προηγουμένου στρες που προκάλεσε η κοινωνική απομόνωση» είναι «μια από τις κυριότερες αιτίες αυτής της αύξησης», εκτιμά ο ΠΟΥ, σημειώνοντας ότι περισσότερο πλήττονται οι γυναίκες και οι νέοι.
Ερυθρός Σταυρός: Ο κόσμος είναι «επικίνδυνα απροετοίμαστος» για την επόμενη επιδημία
Ο κόσμος παραμένει «επικίνδυνα απροετοίμαστος» για την επόμενη πανδημία, προειδοποίησε σήμερα ο Ερυθρός Σταυρός, ιδιαίτερα καθώς οι μελλοντικές υγειονομικές κρίσεις πιθανόν να ενσκήψουν παράλληλα με φυσικές καταστροφές που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή.
Υπάρχει «σοβαρή έλλειψη» ισχυρών συστημάτων πρόληψης και προετοιμασίας παρά τις αδυναμίες που αποκαλύφθηκαν κατά τα τρία χρόνια της πανδημίας της Covid-19, όπως εκτιμά η Διεθνής Ομοσπονδία συλλόγων του Ερυθρού Σταυρού και της Ερυθράς Ημισελήνου (IFRC).
Για την IFRC, οι κυβερνήσεις δεν είναι περισσότερο έτοιμες τώρα απ’ ό,τι ήταν το 2019, όταν εμφανίστηκε στην Κίνα ο ιός της Covid-19.
Για τον Ερυθρό Σταυρό, τα ακραία καιρικά φαινόμενα που συνδέονται με το κλίμα και τα κύματα επιδημιών γίνονται ολοένα και πιο συχνά και έντονα, και «η δυνατότητά μας να τα αντιμετωπίσουμε είναι περιορισμένη».
