Το ποσοστό προσέλευσης στο σημερινό δημοψήφισμα στα Σκόπια, δύο ώρες πριν κλείσουν οι κάλπες ήταν μόλις 28,8%, γεγονός που προδικάζει χαμηλή συμμετοχή. Μια εξέλιξη ανησυχητική για τον πρωθυπουργό Ζόραν Ζάεφ αλλά όχι και μη αναμενόμενη. Η κινητικότητα που επέδειξε τις τελευταίες ημέρες της προεκλογικής περιόδου ο κ. Ζάεφ, ήταν αποκαλυπτική της ανησυχίας του. Το ίδιο κλίμα κατέγραφαν και τα δημοσιογραφικά ρεπορτάζ.
Φαίνεται πως ο λαός της πΓΔΜ δεν πείσθηκε από τις υποσχέσεις ή δεν ενδιαφέρθηκε να τις ανταλλάξει με τις αλλαγές που συμφωνήθηκαν στο σύνταγμά του.
Η επιρροή της διχασμένης αντιπολίτευσης δεν είναι μεγάλη ώστε να αποδοθεί στις υπόγειες συστάσεις της η έλλειψη ενδιαφέροντος. Οι αλλαγές που συμφωνήθηκαν δεν ήταν κάτι σπουδαίο για τη γειτονική χώρα. Ουσιαστικά μακεδονική ταυτότητα θα είχαν και μακεδονικό έθνος θα χαρακτηρίζονταν. Μακεδονική θα ήταν και η γλώσσα τους. Τι τους έκανε να μην προσέλθουν στις κάλπες;
Το «Μακεδονικό» –αν και αναδύθηκε ως ζήτημα στα τέλη του 19ου αιώνα– είναι, δηλαδή, πολύ πρόσφατη η δημιουργία και εξέλιξή του. Έχει αφήσει βαρύ αποτύπωμα στην ταυτοτική συνείδηση και του ελληνικού και του γειτονικού λαού. Τα ίχνη που άφησε στον ελληνικό εμφύλιο αλλά και πριν, μετά τη γερμανική εισβολή, είναι ακόμη απτά και μόνον η λιποταξία των Ελλήνων διανοουμένων και ο φόβος τους μπροστά στην αποδομητική ορμή τα καθιστά άγνωστα στις νέες γενιές.
Το ερώτημα είναι τι γίνεται από εδώ και πέρα. Ας μην χαίρονται όσοι στην Ελλάδα υπολόγιζαν σε μια αρνητική στάση των ψηφοφόρων της γειτονικής χώρας για να μην πιουν το πικρό ποτήρι της πολιτικής που επέλεξαν. Ο κύβος ερρίφθη, τα Σκόπια πρέπει, κατά τις δυτικές δυνάμεις, να μπουν τουλάχιστον στο ΝΑΤΟ για να ελεγχθεί από τη Συμμαχία ο διάδρομος από το νότο προς το βορρά της Ευρώπης και η πολιτική επένδυση που έγινε είναι μεγάλη για να αφεθούν οι εξελίξεις σε ένα δημοψήφισμα συμβουλευτικού χαρακτήρα.
Ήταν δύσκολο το εγχείρημα να πεισθούν 900.000 άνθρωποι, σε ένα σύνολο 1.800.000 εγγεγραμμένων, να προσέλθουν στις κάλπες.
Μπορεί οι υποσχέσεις για ασφάλεια και ευημερία να ακούγονται όμορφες αλλά η αίσθηση του ανήκειν, έστω και αν δημιουργήθηκε ψευδώς –διότι ψευδής είναι η ταυτοτική τους συνείδηση– είναι ισχυρή. Ούτε και ισχύουν αυτά που γράφονται και λέγονται πως ο κόσμος στα Σκόπια μπερδεύτηκε και δεν γνώριζε. Αν ήθελε να μάθει θα μάθαινε.
Από σήμερα κιόλας θα αρχίσουν οι πολιτικές δηλώσεις. Η αντιπολίτευση θα υποστηρίξει πως το δημοψήφισμα δεν δεσμεύει τους βουλευτές να ψηφίσουν υπέρ των αλλαγών. Και θα έχει δίκαιο. Το σύνταγμα προβλέπει πως ένα δημοψήφισμα είναι δεσμευτικό αν προσέλθει στις κάλπες τουλάχιστον το 50% των ψηφοφόρων.
Ο κ. Ζάεφ, όμως, φρονίμως ποιών για τις στοχεύσεις του δήλωσε πως το δημοψήφισμα θα είναι συμβουλευτικό. Η μια, λοιπόν, επιλογή που έχει είναι να επικαλεστεί το θετικό αποτέλεσμα της κάλπης, να παραβλέψει το ποσοστό συμμετοχής και να φέρει στη βουλή τις αλλαγές του συντάγματος προς έγκριση. Στην περίπτωση αυτή θα αφήσει στο διεθνή παράγοντα να επισημάνει στην αξιωματική αντιπολίτευση (κυρίως) τις εκκρεμότητες που έχει με τη δικαιοσύνη και να την καλέσει να εξαγοράσει μέρος τουλάχιστον αυτών με την υποστήριξη των συνταγματικών τροποποιήσεων. Θα έχει υποστεί, όμως, μια πολιτική ήττα.
Ο κ. Ζάεφ ήρθε για να μείνει και οι πολιτικές ενδείξεις στα Σκόπια ενισχύουν αυτήν την επιθυμία του.
Αν επιλεγεί αυτή η οδός και οι συνταγματικές αλλαγές ολοκληρωθούν στα Σκόπια, υπολογίζεται πως η Συμφωνία θα έρθει στην ελληνική Βουλή προς επικύρωση πριν από τον Φεβρουάριο. Το μπαλάκι θα βρίσκεται στην ελληνική περιοχή. Οι εξελίξεις θα είναι ραγδαίες. Υπάρχει, όμως, το ισχυρό ενδεχόμενο ο κ. Ζάεφ να προσφύγει στις κάλπες πριν από τις συνταγματικές αλλαγές και να ζητήσει πολιτική νομιμοποίηση των επιλογών του με βουλευτικές εκλογές.
Οι εκλογές θα προκηρυχθούν το συντομότερο χρονικό διάστημα που προβλέπει το σύνταγμα και η διαδικασία αλλαγής του συντάγματος θα επαναληφθεί, μάλλον τον Νοέμβριο, στην περίπτωση βεβαίως που ο κ. Ζάεφ τις κερδίσει. Στην περίπτωση αυτή η διαδικασία επικύρωσης θα αρχίσει στην ελληνική Βουλή περί τα τέλη Φεβρουαρίου οπότε και αναμένονται οι ελληνικές πολιτικές εξελίξεις.
Περισσότερα σε λίγο.
Παντελής Σαββίδης
