Δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι σε όλη τη διάρκεια της μεταπολίτευσης υπάρχει μια ιδεολογική ηγεμονία της Αριστεράς, η οποία διευκόλυνε τις αριστερές κυβερνήσεις και δυσχέρανε το έργο των κεντρώων ή δεξιών.
Έχοντας την αίσθηση αυτής της ηγεμονίας, ο Κ. Μητσοτάκης, επιδίωξε, το 1989, να συγκυβερνήσει με την τότε Αριστερά αποκαλύπτοντας, παράλληλα, πως υπήρχε ένα τμήμα της που αρέσκεται στην άσκηση της (έστω και αστικής) εξουσίας.
Αυτό φαίνεται καλύτερα στις μέρες μας με τη σημερινή κυβέρνηση, της οποίας ο πρωταρχικός πυρήνας του 4% ήταν στελέχη της Αριστεράς που με διάφορους τρόπους απογαλακτίστηκε από το δίπολο Εσωτερικού-Εξωτερικού που ταλάνισε μεταπολιτευτικά το χώρο.
Για την ιδεολογική της ηγεμονία η Αριστερά χρησιμοποιεί, συνειδητά ή ασυνείδητα, μερικές φορές, στοιχεία που διαφοροποιούν τα στελέχη της και επηρεάζουν τους πολίτες.
Διαβάζω αυτήν την περίοδο ένα έξοχο βιβλίο του ψυχοπαθολόγου Φώτη Καγκελάρη με τίτλο: Το βλέμμα και το είναι στην ψύχωση. Συνάντησα, κατά την ανάγνωσή του, κάποιες σύντομες παραγράφους που εξηγούν ψυχαναλυτικά το ρόλο της ενδυμασίας, του κοσμήματος και του αρώματος. Αξίζει να τις προσέξετε.
Ενδυμασία
Υπάρχει μια ψυχαναλυτική προβληματική του ενδύματος. Το είδος της ενδυμασίας συνδέεται με την εικόνα που νομίζουμε ότι ο Άλλος έχει για εμάς, οπότε τον προτρέπουμε να την διατηρήσει.
Δεν πρέπει να λησμονούμε, άλλωστε, ότι κάθε συμπεριφορά όσον αφορά το ένδυμα τείνει να φέρει πλησιέστερα κάποιον, όπως και να απομακρύνει κάποιον άλλο, ακόμη και στην πλέον ουδέτερη και απαρατήρητη μορφή του.
Όπως παρατηρούν οι Bemard και Trouvé, «η μεταμόρφωση του σώματος με τα ενδύματα ή του προσώπου με το μακιγιάζ αποτελεί τρόπο έκφρασης του υποκειμένου αλλά και τρόπο προστασίας, καμιά φορά, ψευδούς».
Κοσμήματα
Αν ο ρόλος των κοσμημάτων είναι να τραβήξει το βλέμμα, ο αριθμός και η λαμπερότητα των κοσμημάτων είναι, συχνά, ανάλογα προς την ασφάλεια του υποκειμένου που τα φορά. Οι πρωτόγονες εθνότητες δεν αποτελούν, άλλωστε, παράδειγμα;
Γυαλιά
Γνωρίζουμε ότι ο σημαντικός συμβολισμός που συνδέεται με τα γυαλιά μάς επιτρέπει, μεταξύ άλλων, να υπογραμμίσουμε τον προστατευτικό τους ρόλο έναντι του βλέμματος του Άλλου, αλλά και τον προστατευτικό ρόλο τους με την έννοια ότι τα γυαλιά εξασθενίζουν το Βλέμμα του προσώπου που τα φορά και του επιτρέπουν την αυτοδιατήρηση της απόστασης και τη μη διάχυση στο χώρο.
Τα γυαλιά επιτρέπουν, επίσης, να δοθεί η εντύπωση ενός ήρεμου φαλλού, ήσυχου στη φωλιά του και ελεγχόμενου. Γεγονός που παραπέμπει στην εικόνα του «πράου» που μπορούμε να χειριστούμε ανάλογα με το συμφέρον μας.
Είτε για να απομακρύνουμε τον Άλλο παραπλανώντας τον, σαν το υποκείμενο να μην είναι επικίνδυνο και αναιρώντας, έτσι, κάθε προσπάθεια επίθεσης, είτε να τον «αναλώσουμε», κάνοντάς τον να πλησιάσει.
Η αναφορά στην προστασία έγκειται, επίσης, στο γεγονός ότι προστατεύουν ένα ενοχοποιημένο υποκείμενο και από την επικινδυνότητα που νομίζει ότι διαθέτει έναντι του Άλλου, δίνοντας στο υποκείμενο την εντύπωση της εξασθένισης του βλέμματός του.
Τα γυαλιά επιτρέπουν, επίσης, να βλέπουμε πιο καθαρά αλλά και διαφορετικά. Εμποδίζουν αλλά και επιτρέπουν.
Το άρωμα
Κάθε συμπεριφορά αποτελεί ένα όριο που τείνει να ρυθμίσει την απόσταση με τον Άλλο. Η γλώσσα, η μιμική, οι διαστάσεις και το βάρος του σώματος ενέχονται σε αυτή την προβληματική. Στην ίδια προβληματική πρέπει να συμπεριλάβουμε και το θέμα του αρώματος: ένα άυλο πεδίο έλξης και ταυτόχρονα απώθησης ή αποκλεισμού. Μια γυναίκα αρωματίζεται εναντίον άλλων γυναικών.
Παντελής Σαββίδης
