Από τον διαβήτη τύπου 2 και τις καρδιαγγειακές παθήσεις έως την κατάθλιψη και ορισμένες μορφές καρκίνου, η υψηλή κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων έχει συσχετιστεί με αυξημένους κινδύνους για την υγεία.
Στη συνέντευξή της στην Τάνια Μαντουβάλου για το Πρακτορείο FM, η παθολόγος Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, καθηγήτρια Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ, εξήγησε τι σημαίνουν αυτά τα ευρήματα για τις καθημερινές επιλογές.
Τι έδειξε η μελέτη σε σχεδόν 430.000 ανθρώπους
Η ανάλυση των δεδομένων της ευρωπαϊκής μελέτης EPIC, που δημοσιεύθηκε το 2025 στο The Lancet Regional Health – Europe, αφορούσε 428.728 ανθρώπους από εννέα χώρες, με μέση παρακολούθηση σχεδόν 16 ετών.
Οι ερευνητές εξέτασαν με στατιστικό μοντέλο την αντικατάσταση επεξεργασμένων ή υπερεπεξεργασμένων τροφίμων με ίση ποσότητα ανεπεξέργαστων ή ελάχιστα επεξεργασμένων τροφίμων.
Η ποσότητα που εξέτασαν αντιστοιχούσε στο 10% του συνολικού βάρους των τροφίμων μιας ημέρας.
Στην περίπτωση των υπερεπεξεργασμένων, η αντικατάσταση συνδέθηκε με 6% χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου από οποιαδήποτε αιτία. Η ίδια ανάλυση έδειξε συσχέτιση με χαμηλότερη θνησιμότητα και για την αντικατάσταση των επεξεργασμένων τροφίμων.
Ποια τρόφιμα μπαίνουν στην κατηγορία
Στα υπερεπεξεργασμένα ανήκουν πολλά συσκευασμένα κρουασάν, κέικ και μπισκότα, αλμυρά σνακ όπως πατατάκια και γαριδάκια, καθώς και αναψυκτικά. Είναι βιομηχανικά παρασκευάσματα με εκτεταμένη επεξεργασία, που συχνά περιέχουν αρωματικές ύλες, χρωστικές ή άλλα πρόσθετα.
Τα σκέτα κατεψυγμένα λαχανικά, για παράδειγμα, κατατάσσονται στα ελάχιστα επεξεργασμένα. Σημασία έχει τόσο η σύνθεση κάθε προϊόντος όσο και η θέση που καταλαμβάνει στο καθημερινό διαιτολόγιο.
Γιατί μπορεί να τρώμε περισσότερο
Πολλά από αυτά τα προϊόντα έχουν λίγες φυτικές ίνες, οι οποίες βοηθούν να χορτάσουμε. Η σύστασή τους, εξηγεί η καθηγήτρια, μπορεί να κάνει πιο εύκολη την κατανάλωση μεγαλύτερης ποσότητας και περισσότερων θερμίδων.
Γι’ αυτό δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στις συνήθειες που διαμορφώνονται από μικρή ηλικία και στην παιδική παχυσαρκία, που απασχολεί έντονα και την Ελλάδα.
Η έρευνα για τις επιπτώσεις στην υγεία περιλαμβάνει επίσης συσχετίσεις με γαστρεντερικά προβλήματα και άγχος.
Στο πεδίο του μεταβολισμού, η Θεοδώρα Ψαλτοπούλου αναφέρεται στη λειτουργία της ινσουλίνης και στη σχέση με την υπέρταση, τις διαταραχές στα λιπίδια του αίματος και τη συσσώρευση λίπους στο ήπαρ. Στην ίδια εικόνα μπορεί να συνυπάρχουν παράγοντες όπως η περιορισμένη σωματική δραστηριότητα, ο κακός ύπνος και το αυξημένο άγχος.
Τι να κοιτάμε στην ετικέτα
Οι ενδείξεις «0% λιπαρά», «χωρίς προσθήκη ζάχαρης» ή «με έξτρα πρωτεΐνη» περιγράφουν ένα επιμέρους χαρακτηριστικό. Το ίδιο ισχύει για την προσθήκη βιταμινών.
Για να αξιολογήσουμε το προϊόν συνολικά, η καθηγήτρια παραπέμπει στην ίδια την ετικέτα:
• Συστατικά. Ο κατάλογος δείχνει τη σύνθεση του προϊόντος και τις προσθήκες που έχουν γίνει.
• Σάκχαρα και λιπαρά. Οι τιμές ανά 100 γρ. ή 100 ml βοηθούν να συγκρίνουμε παρόμοια προϊόντα.
Στο καθημερινό τραπέζι, η κατεύθυνση που προτείνει για παιδιά, εφήβους και ενηλίκους είναι να δίνεται περισσότερος χώρος στα φρούτα, τα λαχανικά και τα όσπρια, βασικά τρόφιμα της μεσογειακής διατροφής, και μικρότερος στα υπερεπεξεργασμένα.

















