Η Νέα Υόρκη γίνεται αυτές τις ημέρες το επίκεντρο της διεθνούς διπλωματίας, καθώς αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων συγκεντρώνονται στην έδρα των Ηνωμένων Εθνών για την 81η Γενική Συνέλευση. Οι πολεμικές συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία, η ασφάλεια στην Αρκτική, η τεχνητή νοημοσύνη, αλλά και το μέλλον του ίδιου του ΟΗΕ βρίσκονται στην κορυφή της ατζέντας.
Σε μια περίοδο κατά την οποία ο Οργανισμός αντιμετωπίζει οικονομικές πιέσεις και έντονες γεωπολιτικές αντιπαραθέσεις, ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτούν και οι διεργασίες για την επιλογή του επόμενου γενικού γραμματέα. Η διαδικασία διαδοχής του Αντόνιο Γκουτέρες βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη, με τους υποψηφίους να επιχειρούν να εξασφαλίσουν τη στήριξη των κρατών-μελών και κυρίως των 15 μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Στη φετινή Σύνοδο, ωστόσο, μεγάλο μέρος της προσοχής στρέφεται στον Ντόναλντ Τραμπ. Ο Αμερικανός πρόεδρος πραγματοποιεί σειρά επαφών με Ευρωπαίους και άλλους ηγέτες, ενώ η παρουσία του στη Γενική Συνέλευση συμπίπτει με μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία για την αμερικανική εξωτερική πολιτική.
Ο Τραμπ και η Ουκρανία στο τραπέζι των συνομιλιών
Πριν από την ομιλία του στη Γενική Συνέλευση, ο Τραμπ συναντήθηκε με τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν. Στο επίκεντρο της συνάντησης βρέθηκε ο πόλεμος στην Ουκρανία και ειδικότερα η προσπάθεια να περιοριστούν οι επιθέσεις στις ενεργειακές υποδομές.
Ο Μακρόν δήλωσε μετά τη συνάντηση ότι οι δύο πλευρές συζήτησαν την προοπτική ενός μορατόριουμ στις επιθέσεις που αφορούν τον ενεργειακό τομέα στην Ουκρανία και τη Ρωσία, ενώ υπογράμμισε την ανάγκη να ενισχυθεί η ουκρανική άμυνα, μεταξύ άλλων με την παροχή αναχαιτιστικών συστημάτων.
Ο Τραμπ αναμένεται επίσης να συναντηθεί στη Νέα Υόρκη με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι, σε μια προσπάθεια να διατηρηθεί ανοιχτός ο δρόμος για διπλωματικές επαφές. Η Ουκρανία επιδιώκει παράλληλα να κρατήσει τον πόλεμο ψηλά στη διεθνή ατζέντα, την ώρα που η ρωσική αντιπροσωπεία στη Γενική Συνέλευση αναμένεται να εκπροσωπηθεί από τον υπουργό Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ.
Ιράν: Η πιο κρίσιμη παράμετρος της Συνόδου
Ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα έχει η κατάσταση στη Μέση Ανατολή. Ο πόλεμος με το Ιράν έχει επηρεάσει τις ενεργειακές αγορές και έχει προκαλέσει νέα αναστάτωση στην περιοχή, καθιστώντας τις επαφές του Τραμπ με τους ηγέτες των χωρών του Κόλπου ιδιαίτερα σημαντικές.
Ο Αμερικανός πρόεδρος αναμένεται να αναφερθεί στην ομιλία του στη Γενική Συνέλευση στην αμερικανική πολιτική έναντι της Τεχεράνης, με βασικό σημείο τη θέση της Ουάσιγκτον ότι το Ιράν δεν πρέπει να αποκτήσει πυρηνικό όπλο. Στην ατζέντα βρίσκονται επίσης η ελευθερία της ναυσιπλοΐας και η ασφάλεια των διεθνών θαλάσσιων οδών.
Παράλληλα, οι ΗΠΑ προχωρούν σε νέες κυρώσεις που αφορούν χώρες οι οποίες επιτρέπουν τον ανεφοδιασμό ή τη συντήρηση ιρανικών αεροσκαφών. Η Ουάσιγκτον έχει προειδοποιήσει ότι τα μέτρα θα ασκήσουν ακόμη μεγαλύτερη πίεση στις ιρανικές αερομεταφορές.
Στη Νέα Υόρκη βρίσκονται ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν και ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, γεγονός που αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων διπλωματικών επαφών. Ένα ενδεχόμενο τετ α τετ Τραμπ-Πεζεσκιάν θα είχε ιδιαίτερη σημασία, καθώς θα μπορούσε να αποτελέσει αφετηρία για μια προσπάθεια αποκλιμάκωσης, χωρίς ωστόσο να έχει επιβεβαιωθεί τέτοια συνάντηση.
Η Γροιλανδία αποκτά κεντρική γεωπολιτική σημασία
Στο περιθώριο της Συνόδου αναμένεται να οριστικοποιηθεί και η συμφωνία ΗΠΑ, Δανίας και Γροιλανδίας για την ασφάλεια της Αρκτικής. Η συμφωνία προβλέπει διεύρυνση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στη Γροιλανδία, ενώ η Δανία και η Γροιλανδία επιμένουν ότι η κυριαρχία τους στο νησί δεν τίθεται υπό αμφισβήτηση. Η Κοπεγχάγη έχει παράλληλα υπογραμμίσει ότι η ασφάλεια της Αρκτικής θα πρέπει να αντιμετωπίζεται στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ.
Η εξέλιξη έρχεται έπειτα από μήνες έντονης συζήτησης σχετικά με τις επιδιώξεις της κυβέρνησης Τραμπ στη Γροιλανδία. Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει περιγράψει τη συμφωνία με διαφορετικό τρόπο, υποστηρίζοντας ότι εξασφαλίζει στις ΗΠΑ διαρκή δυνατότητα να λαμβάνουν τα απαραίτητα μέτρα για την ασφάλεια του νησιού και της Βόρειας Αμερικής. Η Δανία και η Γροιλανδία, από την πλευρά τους, έχουν δηλώσει ότι δεν παραχωρείται κυριαρχία στην Ουάσιγκτον. (Investing.com)
Κεντρικό στοιχείο της συμφωνίας είναι η ενίσχυση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας και ο περιορισμός της δυνατότητας αντιπάλων των ΗΠΑ, όπως η Ρωσία και η Κίνα, να αποκτήσουν στρατιωτικές βάσεις ή ευαίσθητες υποδομές στη Γροιλανδία.
Στο επίκεντρο και το Παλαιστινιακό
Το Παλαιστινιακό παραμένει ένα ακόμη μεγάλο μέτωπο των συζητήσεων στη Νέα Υόρκη. Η κατάσταση στη Γάζα, οι ανθρωπιστικές ανάγκες και η προοπτική της λύσης των δύο κρατών αναμένεται να απασχολήσουν μεγάλο μέρος των παράλληλων διπλωματικών συναντήσεων.
Η απουσία του Μαχμούντ Αμπάς από τη Νέα Υόρκη, μετά την απόφαση των ΗΠΑ να μην του χορηγήσουν βίζα, αποτελεί μία από τις σημαντικές πολιτικές παραμέτρους της Συνόδου. Η Γενική Συνέλευση είχε εγκρίνει τη δυνατότητα συμμετοχής του μέσω βιντεοσκοπημένης παρέμβασης.
Παράλληλα, Γαλλία, Καναδάς και Ηνωμένο Βασίλειο προωθούν συζήτηση για τη λύση των δύο κρατών, ενώ σειρά εκδηλώσεων και διπλωματικών επαφών αναμένεται να επικεντρωθεί στις εξελίξεις στη Γάζα.
Η μάχη για τον επόμενο γενικό γραμματέα
Πίσω από τις δημόσιες τοποθετήσεις των ηγετών εξελίσσεται και μια δεύτερη, λιγότερο ορατή αλλά ιδιαίτερα σημαντική διαδικασία: η επιλογή του διαδόχου του Αντόνιο Γκουτέρες. Η φετινή Σύνοδος αποτελεί σημαντικό σταθμό για τους υποψηφίους, καθώς οι επαφές τους με κυβερνήσεις και διπλωμάτες μπορούν να επηρεάσουν τις επόμενες φάσεις της διαδικασίας.
Η επιλογή του νέου γενικού γραμματέα θα περάσει από το Συμβούλιο Ασφαλείας και στη συνέχεια από τη Γενική Συνέλευση.
Η διαδικασία διεξάγεται σε μια περίοδο κατά την οποία ο ΟΗΕ καλείται να αντιμετωπίσει όχι μόνο τις μεγάλες πολεμικές κρίσεις αλλά και τις οικονομικές πιέσεις, τις διαφωνίες μεταξύ των ισχυρότερων κρατών και τις προκλήσεις που δημιουργεί η ταχύτατη ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης. Η αμερικανική κυβέρνηση έχει ταυτόχρονα θέσει στο επίκεντρο τη δική της αντίληψη για έναν ΟΗΕ με μικρότερο κόστος και μεγαλύτερη έμφαση στην αποτελεσματικότητα, την ειρήνη και την ασφάλεια.
Οι συναντήσεις της Γενικής Συνέλευσης αποτελούν μόνο ένα μέρος μιας ευρύτερης διπλωματικής κινητικότητας. Μετά τη Νέα Υόρκη, η προσοχή στρέφεται και στις σχέσεις ΗΠΑ-Κίνας, με τον Ντόναλντ Τραμπ και τον Σι Τζινπίνγκ να έχουν μπροστά τους μια ατζέντα που περιλαμβάνει το εμπόριο και τους δασμούς, την Ταϊβάν, την τεχνητή νοημοσύνη, αλλά και τις εξελίξεις στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή.
