pontosnews.gr
Τετάρτη, 18/11/2026
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων
  • ΑΡΧΙΚΗ
  • ΠΟΝΤΟΣ
    • ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
    • ΠΑΡΑΔΟΣΗ
    • ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ
    • ΙΣΤΟΡΙΑ
    • ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
    • ΣΥΛΛΟΓΟΙ
    • ΛΕΞΙΚΟ
  • ΕΛΛΑΔΑ
  • Videos
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ
  • ΓΝΩΜΕΣ
    • Μάρκος Τρούλης
    • Παντελής Σαββίδης
    • Σάββας Καλεντερίδης
    • Θεόφιλος Πουταχίδης
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • ΑΜΥΝΑ
  • ΚΟΣΜΟΣ
  • ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
  • ΥΓΕΙΑ
  • ΣΥΝΤΑΓΕΣ
  • ΑΡΧΙΚΗ
  • ΠΟΝΤΟΣ
    • ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
    • ΠΑΡΑΔΟΣΗ
    • ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ
    • ΙΣΤΟΡΙΑ
    • ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
    • ΣΥΛΛΟΓΟΙ
    • ΛΕΞΙΚΟ
  • ΕΛΛΑΔΑ
  • Videos
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ
  • ΓΝΩΜΕΣ
    • Μάρκος Τρούλης
    • Παντελής Σαββίδης
    • Σάββας Καλεντερίδης
    • Θεόφιλος Πουταχίδης
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • ΑΜΥΝΑ
  • ΚΟΣΜΟΣ
  • ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
  • ΥΓΕΙΑ
  • ΣΥΝΤΑΓΕΣ
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων
pontosnews.gr
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων

Μηχανιώνα Μικράς Ασίας: Η αρχοντική κωμόπολη της Κυζίκου μέχρι τον ξεριζωμό του 1922

Από το ορεινό «Παλιοχώρι» στην ελληνική θαλασσινή πολιτεία των 1.600 ελληνορθόδοξων κατοίκων

22/08/2026 - 10:23πμ
Άποψη της Μηχανιώνας των αρχών του 20ού αι. (πηγή: Σύλλογος Μηχανιωτών «Η Μηχανιώνα»)

Άποψη της Μηχανιώνας των αρχών του 20ού αι. (πηγή: Σύλλογος Μηχανιωτών «Η Μηχανιώνα»)

Κοινοποίηση στο FacebookΜοιράσου το στο TwitterΜοιράσου το στο Whatsapp
Στηρίξτε το Pontos News Επιλέξτε μας ως προτιμώμενη πηγή στην Αναζήτηση Google
Προσθήκη πηγής

Αν σταθεί κανείς στα παράλια της Προποντίδας, εκεί όπου ο βράχος της Κυζικηνής Χερσονήσου συναντά τα ήρεμα νερά του κόλπου, είναι δύσκολο να μην αφουγκραστεί τον απόηχο μιας πολιτείας που έζησε, άνθισε και ξεριζώθηκε.

Η Μηχανιώνα –η Μουχάνια των οθωμανικών κατάστιχων1– ήταν μια αμιγώς ελληνική, ναυτική κωμόπολη, χτισμένη αμφιθεατρικά σε έναν όρμο σε σχήμα μισοφέγγαρου, με το βλέμμα της πάντα στραμμένο προς την Ανατολή.

Το «Παλιοχώρι»

Η ιστορία της Μηχανιώνας φέρει τα σημάδια της διαρκούς αναζήτησης ασφάλειας. Πριν εγκατασταθούν στο παραθαλάσσιο μέτωπο, οι κάτοικοι ζούσαν σε μια ορεινή τοποθεσία, περίπου είκοσι λεπτά δυτικότερα, την οποία αποκαλούσαν «Παλιοχώρι»2.

Χάρτης της περιοχής της Προποντίδας, όπου σημειώνεται η θέση της Μηχανιώνας (πηγή: ΙΜΕ 2006 Εργαστήριο Γεωγραφικών Αναλύσεων και Χαρτογραφίας/Αρχιτεκτονικών Ανασχεδιασμών)

Κρυμμένος από το οπτικό πεδίο της θάλασσας, ο παλιός οικισμός –όπου διασώζονταν τα ερείπια των εκκλησιών του Σωτήρος και του Αγίου Πνεύματος– προσέφερε καταφύγιο από τις αιφνιδιαστικές επιδρομές των πειρατών2.

Παρότι η τοπική παράδοση συνέδεε την καταγωγή των κατοίκων με την Κρήτη2, οι οθωμανικές φορολογικές καταγραφές αποδεικνύουν την παρουσία του οικισμού ήδη από τον 14ο αιώνα, πολύ πριν από την οθωμανική κατάκτηση της Μεγαλονήσου1.

Στις αρχές του 20ού αιώνα, η νεότερη Μηχανιώνα αριθμούσε περίπου 320 σπίτια και 1.600 ελληνορθόδοξους κατοίκους1,2, οι οποίοι διατηρούσαν ατόφια την ελληνική γλώσσα, ενώ τα τουρκικά χρησιμοποιούνταν κυρίως για τις εμπορικές συναλλαγές με τους γειτονικούς πληθυσμούς.

Η Μηχανιώνα με τα ξύλινα αρχοντικά της

Η αρχιτεκτονική της κωμόπολης αποτύπωνε τον παραδοσιακό νησιωτικό και μικρασιατικό χαρακτήρα. Στενοί, ακανόνιστοι καλντεριμένιοι δρόμοι διέσχιζαν τον οικισμό, με κεντρική αρτηρία τη διαδρομή από την προκυμαία προς τη βρύση Κουτσιαντά και κομβικό σημείο την πλατεία των Μιχαλακαίων2. Τα σπίτια, διώροφα ή τριώροφα ξύλινα αρχοντικά με κεραμοσκεπές, διέθεταν ευρύχωρους χώρους υποδοχής, τους λεγόμενους «κάρπατους», μήκους έως και δέκα μέτρων, όπου εξελισσόταν η κοινωνική ζωή της οικογένειας2. Διοικητικά και πνευματικά, η Μηχανιώνα παρουσίαζε αξιοσημείωτη οργάνωση:

  • Ο οικισμός χωριζόταν σε τρεις μαχαλάδες: το Μεσοχώρι, τον Μώλο (με τους ναούς του Αγίου Νικολάου) και τον Άγιο Γεώργιο (το «Χωριουδάκι»)3.
  • Ο Άγιος Γεώργιος, με το επιβλητικό πέτρινο καμπαναριό, αποτελούσε το στολίδι της κωμόπολης. Η ανέγερση και ο πλούσιος διάκοσμός του οφείλονταν σε μεγάλο βαθμό στον Πατριάρχη Ιεροσολύμων Νικόδημο (1827-1910), ο οποίος καταγόταν από τη Μηχανιώνα και διατηρούσε στενούς δεσμούς με τη γενέτειρά του2.

Ο Κωνσταντίνος ΣΤ’, Μητροπολίτης Κυζίκου κατά τα έτη 1913-1922, εξελέγη Οικουμενικός Πατριάρχης το 1924 αλλά κρίθηκε ανταλλάξιμος και έζησε την υπόλοιπη ζωή του στην Ελλάδα (φωτ.: Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης, Ημερολόγιο Εθνικών Φιλανθρωπικών Καταστημάτων, Κωνσταντινούπολη 1906, σ. 28)

  • Ήδη από το 1866 λειτουργούσε αρρεναγωγείο και από το 1873 παρθεναγωγείο, ενώ το 1898 ανεγέρθηκε νέο εξατάξιο μεικτό δημοτικό σχολείο1. Η συντήρηση των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων βασιζόταν στην Αδελφότητα Μηχανιωτών «Η Πρόοδος», που είχε ιδρυθεί στην Κωνσταντινούπολη, με την οικονομική ενίσχυση του ευεργέτη Γεωργίου Ζαρίφη1.
  • Την πνευματική ζωή συμπλήρωναν 24 ξωκλήσια, δύο αγιάσματα και τα ιστορικά μοναστήρια της Παναγίας της Κάναλης στον Μακρύαλο και του Αγίου Γεωργίου της Δάφνης3.

Στη θάλασσα και το μετάξι στηριζόταν η οικονομία

Η οικονομία της Μηχανιώνας ήταν κατεξοχήν εξωστρεφής. Με την παραγωγή σιτηρών να μην επαρκεί, οι Μηχανιώτες στράφηκαν στη θάλασσα και στο εμπόριο. Η αλιεία αποτελούσε τη ραχοκοκαλιά της τοπικής οικονομίας, με τα αλιεύματα να τροφοδοτούν απευθείας τις αγορές της Κωνσταντινούπολης4,5. Παράλληλα, η σηροτροφία άνθιζε, με το παραγόμενο μετάξι να διοχετεύεται στα Μουδανιά, ενώ οι εβδομαδιαίες προμήθειες σε αλεύρι και αγγειοπλαστικά είδη γίνονταν στο παζάρι της γειτονικής Πανόρμου.

Ιδιαίτερα σημαντικός ήταν ο ρόλος της μηχανιώτικης παροικίας στην Κωνσταντινούπολη1. Δεκάδες οικογένειες είχαν εγκατασταθεί στη βασιλεύουσα, διακρινόμενες κυρίως ως επιπλοποιοί στη συνοικία Μαχμούτ πασά και ως ράφτες στην περιοχή του Γαλατά1. Η παροικία αυτή αποτέλεσε τον συνδετικό κρίκο ανάμεσα στη γενέτειρα και τα μεγάλα αστικά κέντρα της εποχής.

Ο ξεριζωμός του 1922

Η ειρηνική πορεία της κωμόπολης διακόπηκε βίαια τον Ιούλιο του 1915, όταν οι οθωμανικές αρχές επέβαλαν τον πρώτο διωγμό στους κατοίκους λόγω της εμπλοκής της αυτοκρατορίας στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο1. Αν και οι Μηχανιώτες επέστρεψαν σταδιακά μετά το 1918, η οριστική αυλαία έπεσε το φθινόπωρο του 1922.

Ο Μηχανιώτης καθηγητής Μαργαρίτης Ευαγγελίδης ανάμεσα στην παλιά Μηχανιώνα στα αριστερά και τη νέα Μηχανιώνα στα δεξιά (πηγή: Σύλλογος Μηχανιωτών «Η Μηχανιώνα»)

Στις προφορικές μνήμες των προσφύγων της Κυζίκου διασώζεται η δραματική εικόνα των τελευταίων ωρών στο λιμάνι4,6. Τα μηχανιώτικα καΐκια, έτοιμα να αποπλεύσουν για τις αγορές της Κωνσταντινούπολης φορτωμένα με τα βαρέλια της αλιείας, μετατράπηκαν ακαριαία σε σωσίβιες λέμβους.

Οι ψαράδες αναγκάστηκαν να αδειάσουν τα αμπάρια, πετώντας στη θάλασσα το βιοπορισμό μιας ολόκληρης χρονιάς, για να χωρέσουν στα σκάφη γυναίκες, παιδιά, ηλικιωμένους και τα κειμήλια των ναών τους.

Πρόσφυγες πλέον, οι κάτοικοι της Μηχανιώνας διασκορπίστηκαν στην ελεύθερη Ελλάδα2. Ένα μεγάλο μέρος τους ρίζωσε στη Μακεδονία, ιδρύοντας τη Νέα Μηχανιώνα Θεσσαλονίκης, ενώ άλλες οικογένειες εγκαταστάθηκαν στη Νέα Πέραμο Μεγαρίδος, την Αιδηψό και την Αθήνα, μεταφέροντας μαζί τους τη ναυτική τους εμπειρία και την άσβεστη μνήμη της μικρασιατικής τους πατρίδας.

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Yıldırım yakar (@yakarryldrm)

Η Μηχανιώνα εξακολουθεί να υπάρχει σήμερα στην επαρχία Μπαλίκεσιρ. Είναι σχετικά μικρός οικισμός και ονομάζεται Çakılköy. Έχει μικρό λιμάνι και οι κάτοικοί του ασχολούνται με την αλιεία και την γεωργία. Όπως τότε…

Πηγές

1. Σταματόπουλος, Δημήτριος (2002). «Μηχανιώνα», Εγκυκλοπαίδεια Μείζονος Ελληνισμού, Μικρά Ασία.
2. Μπόγκας, Ευάγγελος Α. (1964). Η Μηχανιώνα της Κυζίκου. Αθήνα.
3. Μακρής, Ιωάννης Κ. (1959). «Τα χωριά και τα μοναστήρια της Κυζικηνής Χερσονήσου», Μικρασιατικά Χρονικά, τόμ. 8, σσ. 152-157.
4. Σγουρίδης, Γεώργιος Α. (1968). Η Πέραμος της Κυζίκου. Ιστορία – Λαογραφία – Χρονικά – Αναμνήσεις. Αθήνα.
5. Ertuzun, R.M. (1953). Kapıdağı Yarımadasi ve Çevresindaki Adalar. Κωνσταντινούπολη.
6. Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών (ΚΜΣ). Αρχείο Προφορικής Παράδοσης: Φάκελοι Χερσονήσου Κυζίκου. Αθήνα.

ΚοινοποίησηTweetSend
google news

Ακολουθήστε μας στο Google News

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Ο γιατρός της Ίμβρου Δημήτρης Φωκάς (φωτ.: ΑΠΕ-ΜΠΕ)
ΠΟΛΙΤΙΚΑ - ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΑ

«Σφραγίδα»: Τουρκικό ντοκιμαντέρ στην Άγκυρα για τον θρυλικό γιατρό της Ίμβρου Δημήτρη Φωκά

18/11/2026 - 1:29μμ
Στιγμιότυπο από την εκδήλωση «Θυσίας Μνήμη». Σάββατο 14 Νοεμβρίου 2026 (φωτ.: iliakanea.gr)
ΠΟΛΙΤΙΚΑ - ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΑ

Πύργος: Τιμή στους προσκόπους της Μικράς Ασίας που έμειναν δίπλα στους αμάχους

17/11/2026 - 12:55μμ
Μικρασιάτες δουλεύουν ως υπαίθριοι κουρείς στην προκυμαία του Πειραιά, το 1922. Στη σύνθεση, το εξώφυλλο του νέου μυθιστορήματος του Δημήτρη Στεφανάκη, «Βαθύ ρεμπέτικο» (φωτ.: Library of Congress / American National Red Cross – εξώφυλλο: Εκδόσεις Μεταίχμιο)
ΠΟΛΙΤΙΚΑ - ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΑ

«Πατρίδα να σου πετύχει!»: Η προσφυγιά του ’22 στο «Βαθύ ρεμπέτικο» του Δημήτρη Στεφανάκη

16/11/2026 - 10:42μμ
Η Αστική Σχολή της Πριγκήπου σε δύο διαφορετικές χρονικές περιόδου, τότε και σήμερα (φωτ.: t24.com.tr)
ΠΟΛΙΤΙΚΑ - ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΑ

Αστική Σχολή Πριγκήπου: Οι παλιοί μαθητές επέστρεψαν – Νέα ζωή για το ιστορικό ρωμαίικο σχολείο

16/11/2026 - 7:02μμ
Τα κειμήλια των προσφύγων του Εγγλεζονησίου σε νέα στέγη στη Νέα Ιωνία Βόλου. Κυριακή 15 Νοεμβρίου 2026 (φωτ.: Facebook /  Alexandros Meikopoulos)
ΠΟΛΙΤΙΚΑ - ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΑ

Νέα Ιωνία Βόλου: Εγκαινιάστηκε η στέγη μικρασιατικών κειμηλίων – Ένα σπίτι για όσα σώθηκαν από τον ξεριζωμό

16/11/2026 - 2:00μμ
H Αντωνία Προδρόμου κατά την παρουσίαση του έργου της,  στην αίθουσα εκδηλώσεων Ιδρύματος Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ' στη Λευκωσία. Πέμπτη 12 Νοεμβρίου 2026 (φωτ.: Facebook / Ίδρυμα Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ')
ΠΟΛΙΤΙΚΑ - ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΑ

Μικρασιάτες πρόσφυγες: Έφταναν στην Κύπρο, αλλά δεν τους άφηναν να αποβιβαστούν

15/11/2026 - 2:01μμ
H 85χρονη Βασιλική Ευστρατιάδου και πίσω της νεότερα μέλη των μικρασιατικών συλλόγων, κατά την έναρξη του 1ου Πανελλήνιου Συνεδρίου Νεολαίας Προσφυγικών Σωματείων. Παρασκευή 13 Νοεμβρίου (φωτ.: messinialive.gr)
ΠΟΛΙΤΙΚΑ - ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΑ

Καλαμάτα: Από την 85χρονη Βασιλική στην 9χρονη Ανδριανή – Η συγκινητική έναρξη του συνεδρίου Νεολαίας της ΟΠΣΕ

14/11/2026 - 5:24μμ
Μπαούλο και οικογενειακές φωτογραφίες στο Σπίτι της Ανταλλαγής, στη συνοικία Χισάρ των Χωνών (φωτ.: İHA / Gezelim)
ΠΟΛΙΤΙΚΑ - ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΑ

Χώνες Μικράς Ασίας: Άνοιξε το μουσείο της Ανταλλαγής που ονειρευόταν ο Κεμάλ Γιαλτσίν

13/11/2026 - 10:59μμ
Το Μέγαρο Χορού Καλαμάτας (φωτ.: Facebook / Kalamata International Dance Festival)
ΠΟΛΙΤΙΚΑ - ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΑ

1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Νεολαίας Μικρασιατών: «Οι ρίζες παραμένουν. Οι γενιές συνεχίζουν»

13/11/2026 - 2:15μμ
(Φωτ.: facebook / Areti Papadopoulou)
ΠΟΛΙΤΙΚΑ - ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΑ

Το 3ο Φεστιβάλ Μικρασιατικού Πολιτισμού με τίτλο «ΕΛΛΑΔΑ η Σμυρνιά – Οι τέσσερις εποχές της Μνήμης» συγκίνησε, ένωσε, χειροκροτήθηκε

11/11/2026 - 10:08μμ
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ
Ναυτεμπορική TV

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

Σημαντικοί ομιλητές στο 5ο Οικονομικό Συνέδριο της «Ναυτεμπορικής» με κεντρικό τίτλο «Ελληνική Οικονομία. Η νέα αρχιτεκτονική» (φωτ.: Γιάννης Παναγόπουλος/ EUROKINISSI)

«Ναυτεμπορική»: Σε εξέλιξη το 5ο Οικονομικό Συνέδριο για τη νέα αρχιτεκτονική της ελληνικής οικονομίας

3 λεπτά πριν
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης στην Κύπρο για την 4η Διακυβερνητική Σύνοδο Ελλάδας-Κύπρου, όπου συναντήθηκε με τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκο Χριστοδουλίδη (φωτ.: Δημήτρης Παπαμήτσος/ Γ.Τ Πρωθυπουργού/EUROKINISSI)

Μητσοτάκης-Χριστοδουλίδης στη Λευκωσία: Στο επίκεντρο της 4ης Διακυβερνητικής το Κυπριακό, ο ευρωπαϊκός προϋπολογισμός και η πολιτική προστασία

28 λεπτά πριν
(Φωτ. αρχείου: EUROKINISSI / Αντώνης Νικολόπουλος)

Υπόθεση φούρνων «Το Χωριάτικο»: Πάνω από 40 εκατ. ευρώ τα ευρήματα της Αρχής για το Ξέπλυμα Μαύρου Χρήματος

52 λεπτά πριν

Λαϊκοποντιακό γλέντι ετοιμάζει ο Σύλλογος Ποντίων Καματερού «Δημήτριος Ψαθάς»

1 ώρα πριν
Ο γιατρός της Ίμβρου Δημήτρης Φωκάς (φωτ.: ΑΠΕ-ΜΠΕ)

«Σφραγίδα»: Τουρκικό ντοκιμαντέρ στην Άγκυρα για τον θρυλικό γιατρό της Ίμβρου Δημήτρη Φωκά

2 ώρες πριν

Μέριμνα Ποντίων Κυριών: Στην καθηγήτρια Αναστασία Κοτανίδου το βραβείο «Άννα Θεοφυλάκτου»

2 ώρες πριν
pontosnews.gr

Ειδήσεις και άρθρα για τον Πόντο και τη Μ. Ασία, αλλά και την επικαιρότητα στην Ελλάδα, τον Κόσμο και την Ομογένεια. Πλούσια θεματολογία ποικίλης ύλης με έμφαση σε πολιτιστικά δρώμενα.

Copyright © 2025 pontosnews.gr
Made by minoanDesign

  • TAYTOTHTA
  • ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
  • ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ
  • ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων
  • ΑΡΧΙΚΗ
  • ΠΟΝΤΟΣ
    • ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
    • ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ
    • ΙΣΤΟΡΙΑ
    • ΠΑΡΑΔΟΣΗ
    • ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
    • ΣΥΛΛΟΓΟΙ
    • ΛΕΞΙΚΟ
  • ΕΛΛΑΔΑ
  • VIDEOS
  • ΚΥΠΡΟΣ
  • ΟΜΟΓΕΝΕΙΑ
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ
  • ΓΝΩΜΕΣ
    • Μάρκος Τρούλης
    • Παντελής Σαββίδης
    • Σάββας Καλεντερίδης
    • Θεόφιλος Πουταχίδης
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • ΑΜΥΝΑ
  • ΚΟΣΜΟΣ
  • ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
  • ΥΓΕΙΑ
  • ΠΕΡΙΕΡΓΑ
  • ΣΥΝΤΑΓΕΣ
  • ΠΙΣΤΗ
  • ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
  • ΤΑΞΙΔΙ
  • ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ
  • PONTOS BLOG

Copyright © 2024 pontosnews.gr
Made by minoanDesign

Ναυτεμπορική TV
Ναυτεμπορική TV