Στο επίκεντρο μιας από τις σημαντικότερες δικαστικές διαμάχες που έχουν διεξαχθεί στις Ηνωμένες Πολιτείες για την προστασία των ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης βρίσκεται από σήμερα, Τρίτη 18 Αυγούστου, η Meta. Η ομοσπονδιακή δίκη ξεκινά στην Καλιφόρνια, όπου 29 πολιτείες στρέφονται κατά της μητρικής εταιρείας του Facebook και του Instagram, υποστηρίζοντας ότι οι πλατφόρμες της σχεδιάστηκαν με τρόπο που τις καθιστούσε εθιστικές για παιδιά και εφήβους.
Η αγωγή κατατέθηκε το 2023 και στο δικαστήριο την υπόθεση θα υποστηρίξουν τέσσερις πολιτείες: η Καλιφόρνια, το Κολοράντο, το Κεντάκι και το Νιού Τζέρσεϊ.
Διεκδικούν αποζημίωση που φτάνει περίπου τα 193 δισεκατομμύρια δολάρια, ενώ παράλληλα ζητούν από τη Meta να προχωρήσει σε ουσιαστικές αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας των Facebook και Instagram, με στόχο την καλύτερη προστασία των ανηλίκων.
Οι τρεις βασικές κατηγορίες κατά της Meta
Η πλευρά των πολιτειών θα επιχειρήσει να αποδείξει ότι η Meta πρόσθεσε στις πλατφόρμες της λειτουργίες που είχαν σχεδιαστεί ώστε να κρατούν όσο το δυνατόν περισσότερο την προσοχή των εφήβων.
Παράλληλα, οι εισαγγελείς υποστηρίζουν ότι η εταιρεία παραπλάνησε το κοινό σχετικά με τους κινδύνους που συνδέονται με τη χρήση των εφαρμογών της, ενώ την κατηγορούν και για συλλογή δεδομένων από παιδιά κάτω των 13 ετών χωρίς τη συγκατάθεση των γονέων, κατά παράβαση της ομοσπονδιακής νομοθεσίας.
Ο γενικός εισαγγελέας του Κεντάκι, Ράσελ Κόουλμαν, υποστήριξε ότι η πολιτεία του θα επιχειρήσει να αποδείξει πως η Meta γνώριζε για τις επιπτώσεις που μπορούσαν να έχουν οι πλατφόρμες της στους νέους, αλλά επέλεξε να μην τις αντιμετωπίσει.
«Θα αποδείξουμε ενώπιον σώματος ενόρκων ότι η Meta απέκρυψε πως γνώριζε τις βλάβες που προκαλούνται στους νέους διότι ήταν πιο επικερδές να κάνει τα στραβά μάτια», δήλωσε, παραλληλίζοντας την υπόθεση με τις δικαστικές διαμάχες της δεκαετίας του 1990 με τη βιομηχανία καπνού και αργότερα με τις εταιρείες που συνδέθηκαν με την κρίση των οπιοειδών.
Πώς προέκυψαν τα 193 δισεκατομμύρια δολάρια
Το ποσό που διεκδικούν οι πολιτείες δεν αποτελεί ένα προκαθορισμένο από τον αμερικανικό νόμο πρόστιμο. Προκύπτει από τον υπολογισμό των πιθανών παραβάσεων της νομοθεσίας περί προστασίας των καταναλωτών.
Οι σχετικοί νόμοι προβλέπουν διαφορετικά πρόστιμα για κάθε παράβαση, τα οποία κυμαίνονται από μερικές χιλιάδες έως δεκάδες χιλιάδες δολάρια, ανάλογα με την πολιτεία. Οι εισαγγελείς υπολόγισαν μία παράβαση για κάθε ανήλικο που θεωρούν ότι επηρεάστηκε από τις πρακτικές της Meta.
Με βάση εσωτερικά δεδομένα της εταιρείας, ειδικοί εκτίμησαν τον αριθμό των παιδιών και εφήβων που χρησιμοποίησαν Facebook και Instagram από το 2012 στις 29 πολιτείες που συμμετέχουν στην αγωγή.
Το ποσό των 193 δισεκατομμυρίων δολαρίων είναι περίπου αντίστοιχο με τον ετήσιο κύκλο εργασιών της Meta και υπερβαίνει κατά πολύ τα ετήσια κέρδη της.
Ωστόσο, δεν θεωρείται δεδομένο ότι αυτό θα είναι και το τελικό ποσό σε περίπτωση που η εταιρεία κριθεί υπεύθυνη. Οι πολιτείες μπορούν να αναπροσαρμόσουν το αίτημά τους κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, ενώ την τελική απόφαση θα λάβει η δικαστής Ιβόν Γκονσάλες Ρότζερς.
Η υπεράσπιση της Meta
Η Meta απορρίπτει τις βασικές αιτιάσεις και στηρίζει την υπεράσπισή της σε τρεις κύριους άξονες. Σε σχέση με τον ισχυρισμό ότι απέκρυψε τον εθιστικό χαρακτήρα των εφαρμογών της, η εταιρεία υποστηρίζει ότι ο «εθισμός» στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν περιλαμβάνεται στο εγχειρίδιο αναφοράς της αμερικανικής ψυχιατρικής και ότι πρόκειται για ζήτημα που εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο επιστημονικής συζήτησης.
Για την υπόθεση των δεδομένων των παιδιών κάτω των 13 ετών, η Meta αναγνωρίζει ότι υπήρξαν περιπτώσεις στις οποίες δεν υπήρχε γονική συναίνεση. Υποστηρίζει, ωστόσο, ότι οι κανόνες χρήσης των εφαρμογών απαγορεύουν ήδη την πρόσβαση σε παιδιά κάτω των 13 ετών.
Σύμφωνα με την εταιρεία, οι λογαριασμοί που εντοπίζεται ότι ανήκουν σε παιδιά κάτω των 13 ετών διαγράφονται. Ως εκ τούτου, υποστηρίζει ότι δεν έχει την απαιτούμενη από τον νόμο «ουσιαστική γνώση» για την παρουσία των συγκεκριμένων παιδιών στις πλατφόρμες.
Η Meta απορρίπτει επίσης την άμεση σύνδεση ανάμεσα στη χρήση των εφαρμογών της και στην ψυχική υγεία των εφήβων, υποστηρίζοντας ότι τυχόν προβλήματα «δεν μπορούν να αποδοθούν σε μία και μόνο εφαρμογή».
Οι αλλαγές και η προηγούμενη δικαστική απόφαση
Η εταιρεία επικαλείται ακόμη τις αλλαγές που έχει ήδη εφαρμόσει για την προστασία των ανηλίκων. Τον Σεπτέμβριο του 2024 δημιούργησε τους λεγόμενους «λογαριασμούς εφήβων», με τις πολιτείες όμως να υποστηρίζουν ότι η συγκεκριμένη κίνηση έγινε καθυστερημένα και δεν επαρκεί για την αντιμετώπιση των προβλημάτων.
Η υπόθεση αποκτά ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον καθώς η Meta έχει ήδη βρεθεί αντιμέτωπη με αντίστοιχη δικαστική διαμάχη. Τον περασμένο χειμώνα, σε δίκη στο Λος Άντζελες που αφορούσε αγωγή έφηβης από την Καλιφόρνια για ψυχική βλάβη, η εταιρεία καταδικάστηκε.
Παράλληλα, η Meta χαρακτηρίζει το ύψος της αποζημίωσης που ζητούν οι 29 πολιτείες «πρωτοφανές» για τα δεδομένα της αμερικανικής νομοθεσίας περί προστασίας των καταναλωτών.
Ως ιστορικό προηγούμενο αναφέρεται ο συμβιβασμός του 1998 μεταξύ των τεσσάρων μεγαλύτερων καπνοβιομηχανιών στις ΗΠΑ και των πολιτειών. Στο πλαίσιο εκείνης της συμφωνίας έχουν καταβληθεί περισσότερα από 176 δισεκατομμύρια δολάρια σε διάστημα 25 ετών, ενώ οι εταιρείες συνεχίζουν να καταβάλλουν περίπου 9 δισεκατομμύρια δολάρια κάθε χρόνο.
Η νέα δίκη αναμένεται πλέον να εξετάσει όχι μόνο το ύψος της πιθανής οικονομικής ευθύνης της Meta, αλλά και το κατά πόσο οι πρακτικές των μεγαλύτερων πλατφορμών κοινωνικής δικτύωσης μπορούν να θεωρηθούν ότι παραβιάζουν τις υποχρεώσεις τους απέναντι στους ανήλικους χρήστες.
