Ένα ιδιαίτερο υπόγειο οικοσύστημα, στο οποίο επιβιώνουν οργανισμοί προσαρμοσμένοι στο απόλυτο σκοτάδι, αποκαλύπτει η επιστημονική έρευνα στο σπήλαιο του Αγγίτη (ή Μααρά) στη Δράμα. Το σπήλαιο, όπου τα νερά του λεκανοπεδίου του Κάτω Νευροκοπίου διασχίζουν το βουνό πριν εκβάλουν στην πεδιάδα, συνδυάζει έναν αρχαιολογικό χώρο με ένα σπάνιο οικοσύστημα.
Στο πλαίσιο του προγράμματος «Βιοποικιλότητα στους Αρχαιολογικούς Χώρους ΙΙ» (ΒΙΑΣ ΙΙ), στο οποίο το σπήλαιο εντάχθηκε τον Οκτώβριο του 2025, οι επιστήμονες προσδιόρισαν τουλάχιστον 24 διαφορετικά είδη.
Ανάμεσα σε αυτά ξεχωρίζουν τρία ενδημικά είδη, δηλαδή οργανισμοί που ζουν αποκλειστικά στη συγκεκριμένη περιοχή.
Στα βασικά ευρήματα της πανίδας περιλαμβάνονται:
- Ενδημικό κολεόπτερο: Ένα είδος σκαθαριού που έχει συνδεθεί αποκλειστικά με το σπήλαιο.
- Ενδημικό αμφίποδο: Ένα τυφλό, λευκό υδρόβιο ζώο με μήκος μόλις 5 χιλιοστών, που μοιάζει με μικρή γαρίδα και κινούμενο κατά μήκος του σπηλαίου ζει σε μικρές γούρνες.
- Πετροκαραβίδα (Austropotamobius torrentium): Ενώ εκτός σπηλαίου διαθέτει σκούρο καφέ χρώμα και σκληρό εξωσκελετό, εντός του σπηλαίου αποκτά γαλάζια απόχρωση λόγω των ιδιαίτερων συνθηκών.
Ο βιολόγος και μεταδιδακτορικός ερευνητής στο Πανεπιστήμιο Κρήτης Σάββας Παραγκαμιάν, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ και τον δημοσιογράφο Βασίλη Λωλίδη, χαρακτήρισε τον Αγγίτη ως το σημαντικότερο υπόγειο ποτάμι της χώρας και ένα «σπήλαιο φαινόμενο» με αρχαιολογική, βιολογική και γεωλογική αξία. Από την πλευρά του, ο βιοσπηλαιολόγος Καλούστ Παραγκαμιάν (διευθυντής ΙΝΣΠΕΕ) υπογράμμισε ότι πρόκειται για έναν υπόγειο υγρότοπο που προσφέρει σημαντικές υπηρεσίες στην τοπική κοινωνία και το περιβάλλον.
Στην ερευνητική ομάδα είναι οι Σάββας Παραγκαμιάν, Ολυμπία Μπατσιάμη, Αλεξάνδρα Σαμολαδά, Ιωάννα Μυλωνά, Παναγιώτης Καρακουλάκης, Καλούστ Παραγκαμιάν και Χρήστος Πέννος (επίκουρος καθηγητής Γεωλογίας ΑΠΘ), ενώ συνέδραμε και ο Σπηλαιολογικός Σύλλογος Πρωτέας Θεσσαλονίκης.
Το πρόγραμμα ΒΙΑΣ ΙΙ έχει συνολικό προϋπολογισμό 1.090.120 ευρώ και συντονίζεται από το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών υπό την εποπτεία του καθηγητή Παναγιώτη Παφίλη, σε συνεργασία με το Υπουργείο Πολιτισμού, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, τον ΟΦΥΠΕΚΑ και το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών. Στη νέα φάση του προγράμματος έχουν ενταχθεί το σπήλαιο και οι πηγές του Αγγίτη, καθώς και το σπήλαιο του Ευριπίδη στη Σαλαμίνα.
Όπως επισημαίνουν οι ερευνητές, η μελέτη βρίσκεται σε εξέλιξη, καθώς η καταγραφή των μικροσκοπικών αυτών οργανισμών αποτελεί βασικό δείκτη για την κατάσταση της περιοχής Natura 2000 και τη λήψη μέτρων προστασίας του υπόγειου αυτού οικοσυστήματος.
