Η αποκατάσταση της Δημοκρατίας αποτελεί αναμφίβολα μια κορυφαία στιγμή της σύγχρονης ελληνικής Ιστορίας. Η πτώση μιας επτάχρονης δικτατορίας, η επιστροφή των πολιτικών ελευθεριών και η επάνοδος της χώρας στην κοινοβουλευτική ομαλότητα αξίζουν να τα θυμόμαστε. Ωστόσο, η επιλογή της 24ης Ιουλίου ως ημέρας πανηγυρικού εορτασμού αποκρύπτει τη δραματική πραγματικότητα μέσα στην οποία γεννήθηκε η Μεταπολίτευση.
Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής έφθασε στην Αθήνα τις πρώτες πρωινές ώρες της 24ης Ιουλίου 1974 και ορκίστηκε πρωθυπουργός. Την ίδια ώρα, όμως, στην Κύπρο δεν είχε επέλθει ειρήνη.
Η εκεχειρία που είχε ανακοινωθεί παραβιαζόταν συστηματικά. Οι τουρκικές δυνάμεις συνέχιζαν τις επιθετικές ενέργειες, προωθούνταν σε νέες θέσεις και ενίσχυαν το προγεφύρωμά τους. Άνθρωποι σκοτώνονταν, στρατιώτες και πολίτες αιχμαλωτίζονταν, οικογένειες εγκατέλειπαν τα σπίτια τους και οι πρώτες μεγάλες φάλαγγες προσφύγων σχηματίζονταν.
Ενώ στην Αθήνα τα πλήθη πανηγύριζαν την πτώση της δικτατορίας, οι Τούρκοι συνέχιζαν τις επιχειρήσεις στην Κύπρο. Απειλούσαν το αεροδρόμιο της Λευκωσίας, άνοιγαν τον διάδρομο από την Κερύνεια προς τη Λευκωσία και μετέφεραν συνεχώς νέες δυνάμεις στο νησί. Ακόμη και στις 26 Ιουλίου, ο Καραμανλής διαμαρτυρόταν στον Χένρι Κίσινγκερ ότι η Τουρκία παραβίαζε την εκεχειρία και διεύρυνε τον έλεγχό της.
Η τραγωδία, συνεπώς, δεν είχε τελειώσει στις 24 Ιουλίου. Συνεχίστηκε μέσα στην υποτιθέμενη εκεχειρία και κορυφώθηκε με τον δεύτερο «Αττίλα», στις 14 Αυγούστου. Η εισβολή άφησε πίσω της νεκρούς, αγνοουμένους, αιχμαλώτους και εκατοντάδες χιλιάδες εκτοπισμένους. Η Τουρκία κατέλαβε περίπου το 37% της Κυπριακής Δημοκρατίας και η κατοχή συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Το ίδιο το επίσημο ιστορικό υλικό της Κυπριακής Δημοκρατίας επιβεβαιώνει ότι η τουρκική προέλαση συνεχιζόταν κατά τη διάρκεια της εκεχειρίας, με φονικές μάχες ακόμη και στις αρχές Αυγούστου.
Κι όμως, στην Ελλάδα η 24η Ιουλίου επικράτησε να αντιμετωπίζεται ως ημέρα γιορτής, με αποκορύφωμα την ετήσια δεξίωση στους κήπους του Προεδρικού Μεγάρου: προσκλήσεις, χειραψίες, κοσμικές εμφανίσεις, φωτογραφίες και πολιτικά «πηγαδάκια». Πρόκειται για μια εικόνα που προσβάλλει τη μνήμη όσων, εκείνες ακριβώς τις ημέρες, σκοτώνονταν, αιχμαλωτίζονταν ή ξεριζώνονταν στην Κύπρο.
Η δεξίωση πρέπει να καταργηθεί. Όχι ο εορτασμός της Δημοκρατίας, αλλά η επιφανειακή και αυτάρεσκη μορφή που του έχει δοθεί.
Η 24η Ιουλίου πρέπει να μετατραπεί σε ημέρα δημοκρατικής ευθύνης και εθνικής αυτογνωσίας: με τιμή στους αντιδικτατορικούς αγωνιστές, μνημόσυνο για τα θύματα της κυπριακής τραγωδίας και υπενθύμιση ότι η Μεταπολίτευση δεν γεννήθηκε μέσα σε έναν αναίμακτο θρίαμβο.
Γεννήθηκε πάνω στα ερείπια της Κύπρου.
