Στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα η Συμμαχία επικύρωσε τη μεταφορά μεγαλύτερου βάρους στους Ευρωπαίους και στον Καναδά, ανακοίνωσε νέες προμήθειες άνω των 50 δισ. ευρώ και δεσμεύτηκε για 70 δισ. ευρώ στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία. Ο Μαρκ Ρούτε μίλησε μάλιστα για «ΝΑΤΟ 3.0» και για ανακατανομή ευθυνών.
Η επιλογή της Άγκυρας πρόσφερε στην Τουρκία ισχυρό συμβολικό και πρακτικό πλεονέκτημα, χωρίς όμως η τελική διακήρυξη να της αναθέτει επισήμως την ηγεσία της νοτιοανατολικής πτέρυγας.
Ο Ντόναλντ Τραμπ αντιμετωπίζει τη διεθνή πολιτική σαν τραπέζι με πλαστικές φιγούρες: μετακινεί συμμάχους, απαιτεί μεγαλύτερες πληρωμές, περιορίζει δεσμεύσεις και θεωρεί ότι η ισορροπία θα αποκατασταθεί αυτομάτως. Όμως τα κράτη δεν είναι Playmobil. Έχουν φόβους, συμφέροντα, κοινωνίες και εναλλακτικές επιλογές.
Στην Ασία, η νέα αμερικανική στρατηγική δίνει σαφή έμφαση στην Πρώτη Νησιωτική Αλυσίδα και ζητεί από Ιαπωνία, Φιλιππίνες, Αυστραλία και άλλους εταίρους περισσότερες δαπάνες, πρόσβαση σε βάσεις και δυνατότητες άρνησης πρόσβασης σε μια ευρεία περιοχή, στην Κίνα. Αυτό δείχνει γεωγραφική συγκέντρωση και μεταφορά βαρών, όχι όμως πλήρη εγκατάλειψη της Ταϊβάν, την οποία η ίδια η αμερικανική Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας χαρακτηρίζει προτεραιότητα αποτροπής.
Στη Μέση Ανατολή, η εικόνα είναι ακόμη πιο σύνθετη. Τα κράτη του Κόλπου διαπιστώνουν ότι η αμερικανική ομπρέλα ασφαλείας δεν μπορεί να τα προστατεύει, αντιθέτως, τα εμπλέκει σε πολέμους που απειλούν τις οικονομίες τους. Γι’ αυτό εξετάζουν στενότερη συνεργασία με την Τουρκία, το Πακιστάν και ακόμη και το Ιράν. Παράλληλα, μια νέα περιφερειακή αρχιτεκτονική μπορεί να πιέσει το Ισραήλ να επιλέξει ανάμεσα στη μόνιμη απομόνωση και σε μια διευθέτηση που θα περιλαμβάνει παλαιστινιακή κρατικότητα.
Η Τουρκία αποκτά έτσι μεγαλύτερη χρησιμότητα για την Ουάσινγκτον, όχι επειδή έγινε επίσημα «τοπικός ηγεμόνας», αλλά επειδή διαθέτει γεωγραφία, στρατιωτικές υποδομές, αμυντική βιομηχανία και διαύλους προς Βαλκάνια, Καύκασο, Μέση Ανατολή και Μαύρη Θάλασσα. Στην Τουρκία βρίσκονται ήδη η Συμμαχική Χερσαία Διοίκηση στη Σμύρνη, ΝΑΤΟϊκό στρατηγείο ταχείας ανάπτυξης και προωθημένη βάση των AWACS στο Ικόνιο. Η Άγκυρα διεκδίκησε και πήρε δύο νέα στρατηγεία ένα στα Άδανα και ένα στην Κωνσταντινούπολη με την Αθήνα να συναινεί στην εγκατάστασή τους στη γειτονική χώρα.
Για την Ελλάδα, το πρόβλημα είναι ότι χωρίς δική της στρατηγική, περιφερειακές πρωτοβουλίες και παραγωγική ισχύ κινδυνεύει να παρακολουθεί τις αποφάσεις άλλων. Και αυτό είναι επικίνδυνο διότι την υποβαθμίζει κι άλλο.
Η Ουάσινγκτον δεν αποσύρεται πλήρως. Επιχειρεί να διοικεί από απόσταση, αναθέτοντας κόστος και ρίσκο στους άλλους. Αυτή η πολιτική μπορεί βραχυπρόθεσμα να φαίνεται αποτελεσματική, αλλά υπονομεύει την εμπιστοσύνη. Η αποδοχή της αμερικανικής ηγεσίας στις χώρες του ΝΑΤΟ υποχώρησε στο 21% το 2025, ενώ δημοσκόπηση του Ιουνίου έδινε στον Τραμπ αποδοχή 36% και στους Δημοκρατικούς μικρό προβάδισμα για τις εκλογές του Κογκρέσου.
Ακόμη και η παλαιά διακομματική συναίνεση στις ΗΠΑ υπέρ του Ισραήλ παρουσιάζει ρωγμές. Αυτό δεν σημαίνει ότι τα φιλοϊσραηλινά δίκτυα επιρροής έχασαν τη δύναμή τους, αλλά ότι δυσκολεύονται πλέον να επιβάλουν ενιαία γραμμή σε μια κοινωνία κουρασμένη από πολέμους, ακρίβεια και διαρκείς κρίσεις.
Οι ενδιάμεσες εκλογές δεν θα κρίνουν ποιος «κυβερνά τον πλανήτη». Μπορεί όμως να δείξουν ότι ακόμη και μια υπερδύναμη χρειάζεται θεσμούς, συμμάχους και σοβαρή στρατηγική – όχι έναν Καίσαρα που μετακινεί πλαστικά στρατιωτάκια πάνω στο χάρτη.
