Υπάρχουν φωτογραφίες που καταγράφουν ένα γεγονός και φωτογραφίες που ξεπερνούν την εποχή τους. Στις δεύτερες συγκαταλέγεται η εικόνα ενός άγνωστου άνδρα που στάθηκε μόνος απέναντι σε μια φάλαγγα αρμάτων μάχης στο Πεκίνο, στις 5 Ιουνίου 1989.
Η μορφή του έμεινε γνωστή ως «Tank Man» ή «Ο άνθρωπος μπροστά στο τανκ».
Το όνομά του δεν επιβεβαιώθηκε ποτέ, η τύχη του παραμένει άγνωστη, όμως η εικόνα του έγινε ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα σύμβολα του 20ού αιώνα.
Η άνοιξη που συγκλόνισε την Κίνα
Την άνοιξη του 1989 χιλιάδες φοιτητές, εργαζόμενοι και πολίτες συγκεντρώθηκαν στην Πλατεία Τιενανμέν, στην καρδιά του Πεκίνου, ζητώντας πολιτικές μεταρρυθμίσεις, μεγαλύτερη ελευθερία έκφρασης, πάταξη της διαφθοράς και εκδημοκρατισμό του πολιτικού συστήματος.
Αφορμή στάθηκε ο θάνατος του Χου Γιαομπάνγκ, πρώην γενικού γραμματέα του Κομμουνιστικού Κόμματος, ο οποίος θεωρούνταν από πολλούς υποστηρικτής των μεταρρυθμίσεων. Πολύ γρήγορα όμως, οι εκδηλώσεις μνήμης μετατράπηκαν σε ένα μαζικό κίνημα διαμαρτυρίας που εξαπλώθηκε σε πολλές κινεζικές πόλεις.
Για εβδομάδες, η Πλατεία Τιενανμέν παρέμεινε το επίκεντρο των κινητοποιήσεων.
Χιλιάδες διαδηλωτές κατασκήνωσαν στην περιοχή, πραγματοποιώντας συγκεντρώσεις και απεργίες πείνας, ενώ η κρίση παρακολουθούνταν με ιδιαίτερο ενδιαφέρον από τη διεθνή κοινότητα.
Τη νύχτα της 3ης προς την 4η Ιουνίου, η κινεζική ηγεσία αποφάσισε να δώσει τέλος στις κινητοποιήσεις. Στρατιωτικές μονάδες και άρματα μάχης εισήλθαν στο κέντρο του Πεκίνου, με αποτέλεσμα να ακολουθήσει βίαιη καταστολή. Ο ακριβής αριθμός των νεκρών δεν έγινε ποτέ γνωστός. Οι εκτιμήσεις κυμαίνονται από εκατοντάδες έως και χιλιάδες θύματα.
Ο άνθρωπος που σταμάτησε τα τανκς
Το πρωί της 5ης Ιουνίου, δύο ημέρες μετά την επέμβαση του στρατού, μια φάλαγγα αρμάτων μάχης κινούνταν σε λεωφόρο κοντά στην Πλατεία Τιενανμέν.
Ξαφνικά, ένας άνδρας με λευκό πουκάμισο, μαύρο παντελόνι και δύο σακούλες στα χέρια βγήκε στη μέση του δρόμου και στάθηκε μπροστά στο προπορευόμενο άρμα.
Το τανκ επιχείρησε να τον παρακάμψει, όμως εκείνος μετακινούταν συνεχώς για να του κλείνει το δρόμο. Για λίγα λεπτά, ένας άοπλος πολίτης και μια στρατιωτική φάλαγγα βρέθηκαν σε ένα παράδοξο αδιέξοδο.
Στη συνέχεια ο άνδρας ανέβηκε πάνω στο άρμα και φάνηκε να συνομιλεί με μέλος του πληρώματος. Κατέβηκε, στάθηκε ξανά μπροστά του και συνέχισε να εμποδίζει την πορεία του.
Λίγο αργότερα δύο άνδρες τον απομάκρυναν από το σημείο και χάθηκε μέσα στο πλήθος.
Η φωτογραφία που έγινε σύμβολο
Το περιστατικό καταγράφηκε από φωτογράφους και τηλεοπτικά συνεργεία που βρίσκονταν ακόμη στο Πεκίνο, παρά τις αυστηρές απαγορεύσεις.
Η πιο γνωστή φωτογραφία είναι εκείνη που τράβηξε ο Τζεφ Ουάιντενερ (Jeff Widener) του Associated Press, από μπαλκόνι ξενοδοχείου σε μεγάλη απόσταση από το σημείο. Η εικόνα δημοσιεύθηκε σε εφημερίδες και περιοδικά σε όλο τον κόσμο και σύντομα μετατράπηκε σε παγκόσμιο σύμβολο της αντίστασης απέναντι στην καταστολή.
Στην Εθνική Πινακοθήκη της Ουάσινγκτον όπου φυλάσσεται η περιγραφή είναι η εξής: «Τα άρματα έχουν φωτογραφηθεί από ελαφρώς υπερυψωμένη γωνία, γεγονός που αναδεικνύει το μέγεθός τους και τη συντεταγμένη διάταξή τους καθώς κινούνται σε μικρή απόσταση το ένα από το άλλο προς τα αριστερά […]. Η φιγούρα του φαίνεται πολύ μικρή σε σύγκριση με τα άρματα».
Φωτογραφίες του ίδιου περιστατικού δημοσιεύθηκαν επίσης από τα περιοδικά Time, Life και Newsweek, ενώ το υλικό φυγαδεύτηκε εκτός Κίνας κόντρα στους αυστηρούς ελέγχους των Αρχών.
Το στιγμιότυπο με τον «Tank Man» θεωρείται σήμερα μία από τις σημαντικότερες και πιο αναγνωρίσιμες εικόνες του 20ού αιώνα.
Τελικά όμως, ποιος ήταν ο άνθρωπος που στάθηκε απέναντι στα τανκς; Τι απέγινε μετά την απομάκρυνσή του; Συνελήφθη, διέφυγε ή χάθηκε μέσα στη δίνη των γεγονότων;
Περισσότερες από τρεις δεκαετίες αργότερα, κανένα από αυτά τα ερωτήματα δεν έχει απαντηθεί με βεβαιότητα.
