Με χώμα από 25 διαφορετικές πόλεις του Πόντου και αγιασμό από την Παναγία Σουμελά στέκει πλέον στο Παραλίμνι της Κύπρου το Εθνικό Μνημείο Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου, ένα έργο του γλύπτη Γιώργου Κικώτη.
Τα αποκαλυπτήρια του μνημείου έκαναν ανήμερα τη 19η Μαΐου ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης, ο δήμαρχος Παραλιμνίου-Δερύνειας Γιώργος Νικολέττος, ο πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Ποντίων Αμμοχώστου «Τεμέτερον» Ιάκωβος Κωστίδης και ο πρόεδρος του Σωματείου Δράσης «Νίκος Καπετανίδης» Γιώργος Γεωργιάδης.
«Το μνημείο αυτό είναι ένα ορόσημο μνήμης, ήταν η ελάχιστη υποχρέωσή μας απέναντι στους Πόντιους αδελφούς μας» ανέφερε στην ομιλία του ο Κύπριος πρόεδρος. «Υλοποιούμε το όραμα πολλών ανθρώπων, ένα αίτημα υψηλής ιστορικής συμβολικής αξίας των Ελλήνων ποντιακής καταγωγής». Ο κ. Χριστοδουλίδης σημείωσε ότι η δημιουργία του μνημείου ήταν μια συνεργασία της πολιτείας, της τοπικής αυτοδιοίκησης και των ποντιακών σωματείων και χρειάστηκε μόλις ένας χρόνος από την αρχική ιδέα για την τελική υλοποίησή του, καθώς η πρωτοβουλία ξεπέρασε τα στενά όρια της δράσης και άγγιξε τον οικουμενικό συμβολισμό.
«Ένα από τα πιο ειδεχθή εγκλήματα της σύγχρονης ιστορίας»
Στην ομιλία του ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας έστειλε ισχυρά μηνύματα για τη διατήρηση και ανάδειξη της ιστορικής αλήθειας και τον αγώνα για δικαίωση, καθώς και το χρέος προς στις επόμενες γενιές.
«Βρισκόμαστε σε αυτή την εκδήλωση για να καταδικάσουμε με όλο το σθένος της ψυχής μας ένα από τα πλέον ειδεχθή εγκλήματα που διαπράχθηκαν στη σύγχρονη ιστορία, όχι του ελληνισμού, αλλά στη σύγχρονη ιστορία ολόκληρης της ανθρωπότητας» είπε και αναφέρθηκε στο σημείο που επιλέχθηκε για τη χωροθέτηση του μνημείου και το ιστορικό βάρος που φέρει το Παραλίμνι και η Δερύνεια, στο οδόφραγμα της οποίας έχασαν τη ζωή τους πολλοί αγωνιστές των εθνικών αγώνων, με τελευταίους πριν από 30 χρόνια οι Τάσος Ισαάκ και Σολωμός Σολομού. Μάλιστα, στη διάρκεια της τελετής άναψε βωμός με την Φλόγα της Μνήμης που έφεραν δρομείς, μέλη ποντιακών συλλόγων, από το οδόφραγμα της Δερύνειας.
«Εδώ, από τον ηρωικό δήμο Παραλιμνίου – Δερύνειας, της Αμμοχώστου, η οποία εδώ και 52 χρόνια παραμένει εδαφικά ακρωτηριασμένη, εξαιτίας της παράνομης παρουσίας του τουρκικού στρατού κατοχής, από εδώ στέλνουμε όλοι μήνυμα αγάπης στα δύο εκατομμύρια Έλληνες Ποντίους αδερφούς μας σε όλο τον κόσμο, μαζί με την διαβεβαίωση ότι ο αγώνας τους είναι και δικός μας αγώνας. Μαζί με τους απανταχού Έλληνες και τον κάθε ελεύθερο άνθρωπο που αντιστέκεται στο έγκλημα και το άδικο».
Καθώς στη διάρκεια της ομιλίας του το μνημείο παρέμενε σκεπασμένο, ο Ν. Χριστοδουλίδης προχώρησε στην περιγραφή του. «Στην κορυφή του μνημείου αναγράφεται ο αριθμός 353.000 νεκρών και δεσπόζουν τα περιστέρια που είναι σύμβολο της ειρήνης, γιατί ο σκοπός δεν είναι η ανταπόδοση και η εκδίκηση, αλλά η δικαίωση των θυμάτων και η διαβεβαίωση μη επανάληψης του εγκλήματος μέσα από την αναγνώριση εκ μέρους του θύτη. Θα μνημονεύει τα θύματα αυτού του ειδεχθέστατου εγκλήματος και θα καταδικάζει στη συλλογική μνήμη τους ηθικούς αυτουργούς και φυσικούς εκτελεστές της γενοκτονίας.
»Το μνημειακό σύμπλεγμα αναπαριστά σκηνές από τα τραγικά γεγονότα της γενοκτονίας με τις πορείες θανάτου, τις οποίες οι Τούρκοι του Μουσταφά Κεμάλ υπέβαλαν τους αθώους και απροστάτευτους Έλληνες του Πόντου.
»Το έργο αποτυπώνει τις πυρπολήσεις και τις λεηλασίες, τις ομαδικές εκτελέσεις, την ηρωική αντίσταση στα βουνά του Πόντου, η οποία θυμίζει κάτι από τον πιο αγνό αγώνα στην πατρίδα μας, από τον αγώνα της ΕΟΚΑ, την αταλάντευτη πίστη στα ιερά της Ορθοδοξίας, με τις ιερές Μονές της Παναγίας Σουμελά και του Αγίου Γεωργίου».
«Είμαστε και ίδιοι θύματα βίαιου ξεριζωμού κι ενός παρατεταμένου εγκλήματος που συνεχίζεται για μισό και πλέον αιώνα, με χιλιάδες νεκρούς, με εκατοντάδες αγνοούμενους, με τρεις γενιές προσφύγων, με συνεχιζόμενη παραβίαση θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
»Αυτά τα κοινά βιώματα μας ενώνουν ακόμη περισσότερο με τους Έλληνες αδελφούς μας του Πόντου, με τους οποίους μας συνδέουν επίσης κοινοί αγώνες, κοινή πίστη, κοινός πολιτισμός».
«Είμαστε περήφανοι επειδή η Κύπρος παραμένει μια τεράστια αγκαλιά για τους Πόντιους» τόνισε και πρόσθεσε ότι το μνημείο θα αποτελέσει ένα τοπόσημο για τους απανταχού Πόντιους, αλλά και για κάθε ελεύθερο άνθρωπο που συγκλονίζεται από το έγκλημα της Γενοκτονίας.
«Από τον δήμο Παραλιμνίου που αντικρίζει καθημερινά την κατεχόμενη Αμμόχωστο και ζει την σκληρή πραγματικότητα της κατοχής, στέλνουμε σήμερα μέσα από αυτή την εκδήλωση ως Ελληνισμός, ένα σαφές μήνυμα. Ο ελληνισμός τιμά τις θυσίες του, αναγνωρίζει τις πληγές του και συνεχίζει να αγωνίζεται για ελευθερία και αξιοπρέπεια».
Επιπλέον, ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας αναφερόμενος στην υλοποίηση του έργου, συνεχάρη τον δήμαρχο Παραλιμνίου – Δερύνειας, τον πρόεδρο του Πολιτιστικού Συλλόγου Ποντίων Αμμοχώστου «Τεμέτερον» και τον πρόεδρο του Πολιτιστικού Σωματείου Δράσης «Νίκος Καπετανίδης» για την πρωτοβουλία και για τη συνεργασία τους.
«Ο φίλος δήμαρχος Γιώργος Νικολέττος, ο Ιάκωβος Κωστίδης και ο Γιώργος Γεωργιάδης, μαζί με τους συνεργάτες τους, είδαν αυτό το έργο ως υπόσχεση ζωής» είπε χαρακτηριστικά.
«Φάρος μνήμης»
«Από σήμερα υψώνεται φάρος μνήμης από το νοτιοανατολικό άκρο της Ευρώπης μέχρι κάθε τόπο που ο ποντιακός ελληνισμός πόνεσε, μαρτύρησε και αναστήθηκε» υπογράμμισε αναφερόμενος στα αποκαλυπτήρια του μνημείου ο δήμαρχος Γ. Νικολέττος.
«Ο ελληνισμός από την Τραπεζούντα ως το Παραλίμνι θα υπερασπίζεται πάντα την ιστορική αλήθεια και ευχαριστούμε τους αδελφούς μας από τον Πόντο που πέρασαν μέσα από τη φωτιά και τη μετέτρεψαν σε φως», κατέληξε.
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Ποντίων Αμμοχώστου «Τεμέτερον» Ιάκωβος Κωστίδης τόνισε ότι «το μνημείο δεν είναι απλώς πέτρα και μέταλλο, αλλά μνήμη που στέκεται όρθια». Σήμερα δεν βρισκόμαστε απλώς μπροστά σε μία τελετή, σήμερα στεκόμαστε μπροστά στην ιστορία, αλλά δεν ήρθαμε εδώ για να σκορπίσουμε μίσος, δεν ήρθαμε για να ανοίξουμε δρόμους εκδίκησης, ήρθαμε για να υπηρετήσουμε την αλήθεια». Τέλος, σημείωσε ότι το μνημείο αποτελεί ένα όραμα «η μνήμη να γίνει πολιτισμός, μια γέφυρα ανάμεσα στο παρελθόν και το μέλλον».
«Σήμερα ενώνεται ο Πόντος με την Κύπρο»
Ο πρόεδρος του Σωματείου Δράσης «Νίκος Καπετανίδης» Γιώργος Γεωργιάδης στάθηκε ιδιαίτερα στη σύνδεση Κύπρου και Πόντου, λέγοντας ότι «σήμερα ενώνεται ο Πόντος με την Κύπρο», ενώ σημείωσε πως «είμαστε θεματοφύλακες της μνήμης, θα παραμείνουμε πιστοί στο χρέος».
Παράλληλα, αναφέρθηκε σε ήρωες του ελληνισμού τους οποίους ενώνουν τα νήματα και των εθνικών αγώνων, από τον Πόντιο δημοσιογράφο Νίκο Καπετανίδη και τον Ευαγόρα Παλληκαρίδη, μέχρι τους Γρηγόρη Αυξεντίου και τον Κυριάκο Μάτση της ΕΟΚΑ, τους Τάσο Ισαάκ και Σολωμό Σολωμού και έστειλε μήνυμα συνέχισης του αγώνα για τη διατήρηση της ιστορικής μνήμη. «Είμαστε σημαιοφόροι και θεματοφύλακες της μνήμης, θα παραμείνουμε πιστοί στο χρέος».
Συγκινημένος ο γλύπτης Γιώργος Κικώτης εξήγησε ότι το έργο του δεν είναι μόνο ένα κομμάτι μπρούντζος και μάρμαρο: «Είναι μια περιγραφή της τραγωδίας γεμάτη συμβολισμούς, με τη λύρα, τον αετό, την Παναγία Σουμελά, αλλά και μια λειψανοθήκη, μέσα στην οποία υπάρχει χώμα από 25 διαφορετικές περιοχές του Πόντου, αγιασμός από την Παναγία Σουμελά και αμάραντα, είναι ένας ναός», είπε, καθώς δάκρυα κυλούσαν από τα μάτια του.
Στη συνέχεια, δώρισε στον Ν. Χριστοδουλίδη ένα χάλκινο αγαλματίδιο του Πόντιου Αγωνιστή, στον δήμαρχο Γ. Νικολέττο ένα αγαλματίδιο που αναπαριστά τον Νίκο Καπετανίδη, και στον Ι. Κωστίδη έναν αετό του Πόντου.
Στην αρχή της εκδήλωσης τελέστηκε τρισάγιο στη μνήμη των 353.000 θυμάτων του ποντιακού ελληνισμού, ενώ δίπλα από το μνημείο είχε τοποθετηθεί η ιερή εικόνα του Αγίου Γεωργίου Περιστερεώτα, η οποία βρέθηκε για πρώτη φορά στην Κύπρο, ειδικά για τα αποκαλυπτήρια.
Ακολούθησαν καλλιτεχνικές παρεμβάσεις, με τη συμμετοχή του Αλέξη Παρχαρίδη στην ερμηνεία, του Γιώργου Ατματσίδη στη λύρα, του Χρήστου Φιλιππιάδη στα πλήκτρα και του Θεόδωρου Παπαδόπουλου στο νταούλι και λίγο πριν το πέρας της εκδήλωσης, ο Πολιτιστικός Όμιλος Παραδοσιακών Χορών «Ρωμιοσύνη» παρουσίασε Πυρρίχιο Σέρρα, μπροστά από το μνημείο.
Η εκδήλωση έκλεισε με προσκλητήριο νεκρών και την ανάκρουση του Εθνικού Ύμνου.
