Ένα σπάνιο έγγραφο από τις αρχειακές συλλογές των Γενικών Αρχείων του Κράτους – Τμήμα ΓΑΚ Αργολίδας (ΑΒΕ: 360, Β849) φέρνει στο φως μια συγκινητική πτυχή της νεότερης ελληνικής ιστορίας. Πρόκειται για το πρωτότυπο πρακτικό δημοσίευσης της διαθήκης της Αγγελίνας (Αγγελικής) Σταματελοπούλου, χήρας του θρυλικού ήρωα της Ελληνικής Επανάστασης Νικήτα Σταματελόπουλου –γνωστού σε όλους μας ως Νικηταρά.
Το έγγραφο συντάχθηκε στο Ναύπλιο τον Μάρτιο του 1863, από τον συμβολαιογράφο Ι. Σαρηγιάννη. Στην πρώτη αυτή σελίδα, η Αγγελίνα –το πατρικό της ήταν Μπαρμπιτσιώτη–, η πιστή σύντροφος του «Τουρκοφάγου», δηλώνει ενώπιον μαρτύρων ότι έχει σώας τας φρένας και είναι ικανή να ορίσει την τύχη των ελαχίστων υπαρχόντων της.
Όπως αναγράφεται χαρακτηριστικά στο πρωτότυπο χειρόγραφο: «…ενώπιον εμού του συμβολαιογράφου και κατοίκου Ναυπλίου Ιωάννου Σαρηγιάννη, εμφανίσθη η κυρία Αγγελίνα…» καθώς και η επίσημη καταγραφή της ταυτότητάς της ως χήρας του ήρωα «…χήρα του ποτέ Νικήτα Σταματελοπούλου ή Νικηταρά…» Επειδή η ίδια η Αγγελίνα δηλώνει ότι δεν γνωρίζει γράμματα, οι μάρτυρες επιβεβαιώνουν την ταυτότητά της και την επιθυμία της: «…γνωστής μοι και όλων των συγγενών και παντός άλλου λόγου…»
Η διαθήκη της Αγγελίνας Σταματελοπούλου, που συντάχθηκε 14 χρόνια μετά τον θάνατο του Νικηταρά, επιβεβαιώνει το πώς αυτή η οικογένεια που έδωσε τα πάντα για την ελευθερία, εξακολούθησε να ζει και στην ελεύθερη πλέον Ελλάδα με απόλυτη σεμνότητα.
Στο τέλος του εγγράφου αποτυπώνεται η επιβεβαίωση της πνευματικής της κατάστασης, καθώς ο συμβολαιογράφος βεβαιώνει ότι η Αγγελίνα υπαγορεύει τη διαθήκη της έχοντας πλήρη διαύγεια: «…έχουσαν τας φρένας της και τον νούν υγιή…»
Η βαριά κληρονομιά και η προσφορά του Νικηταρά
Ο Νικήτας Σταματελόπουλος υπήρξε ένας από τους αγνότερους και πιο ανιδιοτελείς αγωνιστές του 1821. Πρωταγωνίστησε στις μεγάλες μάχες του Αγώνα, όμως η ιστορία τον θυμάται κυρίως για το απαράμιλλο ήθος του· αρνήθηκε πεισματικά τα λάφυρα των μαχών, μένοντας πιστός στις ιδέες και τις αξίες του.
Δυστυχώς, η πατρίδα που ελευθέρωσε του επιφύλαξε ένα τραγικό τέλος, καθώς αργότερα φυλακίστηκε και αφέθηκε να ζητιανεύει τυφλός έξω από τον ναό της Ευαγγελίστριας στον Πειραιά.
Ο Νικήτας και η Αγγελίνα απέκτησαν τρία παιδιά, τη Σοφία, τη Ρεγγίνα και τον Ιωάννη.
Το πρωτότυπο πρακτικό δημοσίευσης της διαθήκης της Αγγελίνας (Αγγελικής) Σταματελοπούλου φυλάσσεται στις αρχειακές συλλογές των ΓΑΚ και παραμένει διαθέσιμο για την ιστορική έρευνα, θυμίζοντας τις θυσίες εκείνων που έχτισαν το ελληνικό κράτος.
