Μπροστά σε μια πιθανώς τη σοβαρότερη ενεργειακή κρίση στην ιστορία βρίσκεται ο πλανήτης, με το πετρέλαιο να εκτοξεύεται και έως και το 20% της παγκόσμιας προσφοράς να παραμένει «μπλοκαρισμένο» στον Κόλπο.
Ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA) Φατίχ Μπιρόλ προειδοποιεί ότι η αποκατάσταση της ροής πετρελαίου και φυσικού αερίου μπορεί να χρειαστεί έως και έξι μήνες. «Θα χρειαστούν έξι μήνες για να τεθούν σε λειτουργία κάποιοι χώροι, ενώ άλλοι πολύ περισσότερο», δήλωσε στους Financial Times, τονίζοντας ότι αγορές και κυβερνήσεις υποτιμούν την κλίμακα της κρίσης.
Η κατάσταση που πολλοί φοβούνταν από την αρχή του πολέμου στη Μέση Ανατολή εξελίσσεται σε πραγματικότητα. Ο IEA μιλά για ενεργειακό εφιάλτη και προτείνει μέτρα όπως τηλεργασία, περιορισμό μετακινήσεων και αποφυγή αεροπορικών ταξιδιών, σε μια προσπάθεια να μειωθεί η κατανάλωση.
Την ίδια ώρα, οι τιμές έχουν ήδη εκτοξευθεί κατά 50%, με τη Σαουδική Αραβία να προειδοποιεί ότι το πετρέλαιο μπορεί να φτάσει ακόμη και τα 180 δολάρια το βαρέλι. Μέσα σε αυτό το σκηνικό, η Ελλάδα αναδεικνύεται σε κρίσιμο ενεργειακό κόμβο για την Ευρώπη, όπως επισημαίνει ο πρώην πρέσβης των ΗΠΑ στην Αθήνα Τζέφρι Πάιατ.
Στο πεδίο των συγκρούσεων, η ένταση κλιμακώνεται επικίνδυνα. Το Ισραήλ εξόντωσε τον Μοχάμεντ Αλί Ναϊνί, εκπρόσωπο των Φρουρών της Επανάστασης, ενώ το Ιράν απάντησε με νέο μπαράζ πυραύλων και drones σε χώρες του Κόλπου και στο Ισραήλ, όπου θραύσματα έπεσαν ακόμη και σε κατοικίες. Παράλληλα, ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ κάλεσε σε εξόντωση «εσωτερικών και εξωτερικών εχθρών».
Παρά τη γενικευμένη ένταση, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου εκτιμά ότι ο πόλεμος μπορεί να τελειώσει πιο γρήγορα απ’ ό,τι αναμένεται, την ώρα που η Σαουδική Αραβία στέλνει σαφές μήνυμα προς το Ιράν. «Η υπομονή μας δεν είναι απεριόριστη», δήλωσε ο ΥΠΕΞ Φαϊζάλ μπιν Φαρχάν, προειδοποιώντας ότι το Ριάντ και οι σύμμαχοί του διαθέτουν «σημαντικές δυνατότητες» για απάντηση.
Ωστόσο, όπως επισημαίνει το BBC, μια ευρύτερη εμπλοκή των χωρών του Κόλπου στον πόλεμο ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν ενέχει σοβαρούς κινδύνους. Σε ένα τέτοιο σενάριο, η Τεχεράνη θα μπορούσε να εντείνει τις επιθέσεις σε ολόκληρη την περιοχή, ακόμη και σε κυβερνητικούς στόχους, ενώ δεν αποκλείονται και εσωτερικές αντιδράσεις στις αραβικές κοινωνίες.
Στις αγορές, η εικόνα είναι εξίσου ανησυχητική. Το Brent κινείται πάνω από τα 108 δολάρια, με άνοδο σχεδόν 50% μέσα σε έναν μήνα, καθώς τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν ουσιαστικά κλειστά και έως και 10 εκατ. βαρέλια ημερησίως βρίσκονται εκτός αγοράς. Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι η κρίση απέχει πολύ από το να θεωρηθεί ελεγχόμενη.
Την ίδια στιγμή, σε μια πρωτοφανή αντίδραση, τα παραδοσιακά «ασφαλή καταφύγια» δεν λειτουργούν.
Ο χρυσός και το ασήμι υποχωρούν, καταγράφοντας εβδομαδιαίες απώλειες έως και 10%, καθώς οι επενδυτές αναζητούν ρευστότητα και κλείνουν θέσεις μετά το ράλι του 2025.
Το αποτέλεσμα είναι ένα περιβάλλον όπου το πετρέλαιο καθορίζει τα πάντα. Η εκτίναξη των τιμών ενισχύει τους φόβους για πληθωρισμό και πιέζει αγορές και οικονομίες, μεταφέροντας το κόστος από τα καύσιμα έως τη βιομηχανική παραγωγή.
