Ο πόνος της προσφυγιάς και του ξεριζωμού από τον Πόντο ήταν ακόμα νωπός, αλλά όσοι εγκαταστάθηκαν στην Καλαμαριά αποφάσισαν να τον εκφράσουν μέσα από τη δημιουργία ενός μουσικού συλλόγου, που πήρε το όνομα Απόλλων. Στις 24 Ιανουαρίου 1926 ιδρύθηκε ο Απόλλων Καλαμαριάς, με αρχικό στόχο τη διάδοση της μουσικής, αλλά και τη διατήρηση της μνήμης του πολιτισμού του Πόντου.
Αρχικά, τα μέλη του συγκεντρώνονταν κι έπαιζαν μαντολίνο και κιθάρα, και γι’ αυτό ως έμβλημα επιλέχθηκε ο αρχαίος Έλληνας θεός της μουσικής, Απόλλων.
Τα χρώματα του συλλόγου αποφασίστηκε να είναι το κόκκινο που συμβολίζει το αίμα των χιλιάδων προσφύγων που έχασαν τη ζωή τους στον Πόντο, και το μαύρο που συμβολίζει το πένθος για τον ξεριζωμό από τις αλησμόνητες πατρίδες.
Το πρώτο Διοικητικό Συμβούλιο του Απόλλωνα Καλαμαριάς αποτελούσαν οι:
- Πρόεδρος: Εμμανουήλ Μαγιόπουλος (Ελαιοχρωματιστής και κατόπιν ιερέας)
- Αντιπρόεδρος: Κωνσταντίνος Θεοδωρίδης (Καθηγητής)
- Γενικός Γραμματέας: Γεώργιος Αργυράκος (Δημόσιος Υπάλληλος)
- Ταμίας: Πλούτων Αγαθόπουλος (Καφεπώλης)
- Μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου: Θεόδωρος Μάνος (Δικαστικός), Χαράλαμπος Οδοντόπουλος (Επιχειρηματίας), Κωνσταντίνος Σαββαΐδης (Επιχειρηματίας).
Τα πρώτα τμήματα που δημιούργησε το 1926 ο Απόλλων, ήταν της μαντολινάτας, χορωδία (ανδρική και γυναικεία), ποδοσφαιρικό και αθλοπαιδιών, με βόλεϊ και στίβο. Παράλληλα διέθετε ομάδες εθελοντών, από νέους, που μετέφεραν σε κάθε γειτονιά της Καλαμαριάς τρόφιμα, φάρμακα και νερό.
Το Σεπτέμβριο του 1926 η ποδοσφαιρική ομάδα του Απόλλωνα στο παλιό γήπεδο του Ηρακλή αντιμετώπισε σε φιλικό αγώνα την ομάδα του αγγλικού καταδρομικού «Λόυδ Τζωρτζ» από την οποία ηττήθηκε με σκορ 4-1 και το γκολ της τιμής πέτυχε ο Μανώλης Μαγιόπουλος που ήταν τότε και πρόεδρος του συλλόγου, μέλος της μανδολινάτας και ικανότατος επιθετικός (αγωνιζόταν στη θέση του δεξιού εξτρέμ).
Το 1928 ο Απόλλων πήρε μέρος στο πρωτάθλημα Γ΄ κατηγορίας, της Ένωσης Ποδοσφαιρικών Σωματείων Μακεδονίας) και ανακηρύχθηκε με χαρακτηριστική άνεση πρωταθλητής, ενώ το 1932 κατέκτησε και το πρωτάθλημα Β’ κατηγορίας, αλλά δεν κατάφερε να ανέβει στην Α΄ γιατί ηττήθηκε από τον Μελιτέα, σε αγώνα διαβαθμίσεως. Την περίοδο 1938-39 αναδείχτηκε πάλι πρωταθλητής στη Β΄ κατηγορία και προβιβάστηκε στην Α΄ αλλά ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος τον ξαναβρίσκει στη Β’ κατηγορία.
Κατά τη διάρκεια της Κατοχής, και ενώ είχε ατονήσει κάθε αθλητική δραστηριότητα, ο Απόλλων Καλαμαριάς συνέχισε να λειτουργεί το ποδοσφαιρικό τμήμα. Διαμόρφωσε σε γήπεδο την πλατεία του δήμου και διοργάνωσε εκεί ποδοσφαιρικούς αγώνες με επίλεκτους από τους διάφορους συλλόγους της Θεσσαλονίκης.
Το 1946-47 αγωνίστηκε στην Α΄ κατηγορία με απόγειο της δόξας της την περίοδο 1957-58 όπου αναδείχτηκε πρωταθλητής Θεσσαλονίκης, υποσκελίζοντας για πρώτη φορά τα «μεγαθήρια», ΠΑΟΚ, Άρη και Ηρακλή.
Στη συνέχεια συμμετείχε για πρώτη φορά στο πανελλήνιο πρωτάθλημα των 16 ομάδων. Τον Σεπτέμβριο του 1959 δημιουργήθηκε η Α΄ Εθνική κατηγορία με 16 ομάδες, μεταξύ των οποίων και ο Απόλλων.
Το 1963 για πρώτη φορά ένας ποδοσφαιριστής του, ο Παναγιώτης Κυπριανίδης, αγωνίστηκε στην εθνική ομάδα.
Αρκετοί παίκτες του Απόλλωνα έφευγαν για άλλες ομάδες και συνέπεια ήταν η αποδυνάμωσή του και η συμμετοχή του στη Β΄ Εθνική και Α΄ κατηγορία ΕΠΣΜ από το 1965 ως το 1983, εκτός από τρεις σεζόν, κατά τις οποίες πανηγύρισε κάποιες σημαντικές νίκες.
Μετά από αρκετά χρόνια στη Β΄ και την Α΄ κατηγορία της ΕΠΣΜ, την περίοδο 1957-58, αναδείχθηκε πρωταθλητής Α΄ κατηγορίας, κερδίζοντας ΠΑΟΚ, Άρη και Ηρακλή.
Το 1983 ο Απόλλων, έχοντας ως πρόεδρο τον Χάρρυ Κλυνν, επέστρεψε ως ΠΑΕ στην Α΄ Εθνική, στην οποία έμεινε για επτά σεζόν. Μετά από τρία χρόνια στη Β΄ Εθνική, επέστρεψε πάλι στα σαλόνια της πρώτης κατηγορίας, αλλά δεν κατάφερε να παραμείνει. Στη συνέχεια ακολούθησαν δύσκολα χρόνια με διοικητικά αδιέξοδα, αλλά κατάφερε να αποφύγει τη διάλυση και το 2004 επέστρεψε στην Α΄ Εθνική. Το 2007-08 υποβιβάστηκε στη Β΄ Εθνική λόγω της πολύκροτης υπόθεσης Βάλνερ, και ακολούθησαν δύσκολα χρόνια για τους Ροσονέρι που ταλαιπωρήθηκαν στις μικρές κατηγορίες.
Το 2015 τον Απόλλωνα ανέλαβε ο Άλεξ Κάλας, ο οποίος την οδήγησε στη Football League, αλλά δεν κατάφερε να την οδηγήσει πίσω στη Super League. Αντίθετα, η ομάσα υποβιβάστηκε το 2024 στη Γ’ Εθνική και προσπαθεί να επανέλθει στις επαγγελματικές κατηγορίες.
Το ιδιόκτητο γήπεδο του Απόλλωνα
Σημαντικό κεφάλαιο στην ιστορία του Απόλλωνα αποτελεί το θέμα του γηπέδου. Το 1959 ο τότε υφυπουργός Εθνικής Άμυνας Γεώργιος Θεμελής παραχώρησε στο σύλλογο 33 στρέμματα από το χώρο του στρατοπέδου του Μικρού Εμβόλου για τη δημιουργία του γηπέδου. Η πρώτη δόση για την εξόφληση του γηπέδου, το οποίο παραχωρήθηκε έναντι 65 δρχ. το τετραγωνικό μέτρο, κατεβλήθη το 1960. Οικονομικά συνέβαλε και η Γενική Γραμματεία Αθλητισμού, με την κατασκευή του γηπέδου να ξεκινά χάρη στην προσωπική εργασία εκατοντάδων απολλωνιστών και την προσφορά τους σε οικοδομικά υλικά για την αποπεράτωση του έργου.
Η ονομασία και το έμβλημα
Η ομάδα από το 1926 είναι γνωστή ως Απόλλων Καλαμαριάς, αλλά δύο φορές έχει αλλάξει ονομασία. Όταν έγινε ΠΑΕ εκ νέου το 2011, μετονομάστηκε σε ΠΑΕ Απόλλων 1926. Το καλοκαίρι του 2017, όταν επέστρεψε και πάλι στις επαγγελματικές κατηγορίες, αποφασίστηκε να μετονομαστεί σε ΠΑΕ Απόλλων Πόντου, θέλοντας κυρίως να τιμήσει την ποντιακή καταγωγή του, ενώ αποτελεί ευθεία αναφορά στην ομάδα Απόλλων Πόντου που υπήρχε στην Τραπεζούντα από το 1904 μέχρι και τη Γενοκτονία. Το 2017 διαφοροποιήθηκε και το έμβλημα της ομάδας, καθώς η εικόνα του θεού Απόλλωνα περικλείεται πλέον στον αετό του Πόντου.
Όταν υποβιβάστηκε ξανά το 2024 στη Γ’ Εθνική, ως ερασιτεχνικό σωματείο πλέον χρησιμοποιεί εκ νέου το όνομα Απόλλων Καλαμαριάς.
