Ημερίδα για τα ψηφιδωτά της Κύπρου στο Πολυτεχνείο Κρήτης – Η συμβολή του έργου MOSAIC

Ημερίδα με τίτλο «Κυπριακά ψηφιδωτά: Διάσωση, τεκμηρίωση και ανάδειξη. Συμβολή του έργου MOSAIC» οργανώνει την Πέμπτη 18 Δεκεμβρίου, στις 09:30, το Πολυτεχνείο Κρήτης, στο αμφιθέατρο του Αρχαιολογικού Μουσείου Χανίων.

Σκοπός της εκδήλωσης είναι η παρουσίαση των κυπριακών ψηφιδωτών και οι προσπάθειες διάσωσης, τεκμηρίωσης και ανάδειξής τους, καθώς και του έργου MOSAIC, που στοχεύει στην ψηφιακή αποτύπωση και παραγωγή πιστών αντιγράφων τους.

Η εκδήλωση πραγματοποιείται με την υποστήριξη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Χανίων και αφορά στο πλαίσιο του προγράμματος συνεργασίας Interreg VI-A «Ελλάδα-Κύπρος 2021-2027», το οποίο συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΤΠΑ) και από Εθνικούς Πόρους της Ελλάδας και της Κύπρου.

Αντικείμενο του έργου MOSAIC είναι ο σχεδιασμός και η βελτιστοποίηση της παραγωγικής διαδικασίας προϊόντων αντιγράφων πολιτιστικής κληρονομιάς βυζαντινών κυρίως ψηφιδωτών, διαδικασίες οι οποίες δεν έχουν υλοποιηθεί μέχρι σήμερα.

Η κύρια ιδέα της πρότασης είναι ο συνδυασμός της ψηφιοποίησης αντικειμένων πολιτιστικής κληρονομιάς με τις σύγχρονες μεθόδους παραγωγής προϊόντων.

Η διαδικασία ψηφιοποίησης

Η βασική ανάγκη που καλείται να ικανοποιήσει το έργο είναι αφενός η χρήση καινούριων και πιο αποτελεσματικών διαδικασιών αναγνώρισης γεωμετρικών στοιχείων κατά την αντιγραφή και αφετέρου η βέλτιστη χρήση εργαλείων και μεθόδων για την κατεργασία των προϊόντων- αντιγράφων των αντικειμένων που ψηφιοποιούνται. Η ερευνητική δραστηριότητα εκτείνεται σε δύο ερευνητικές περιοχές: την επεξεργασία εικόνας και τις μικροκατεργασίες.

Για την παραγωγή των αντιγράφων ψηφιδωτών απαιτείται αρχικά η κατάλληλη ψηφιοποίηση των βυζαντινών ψηφιδωτών με αναγνώριση των ακμών και του χρώματος των ψηφίδων τους. Μέσω της ψηφιοποίησης θα καταστεί δυνατή η κατεργασία μεταλλικού καλουπιού ως ενδιάμεσο για καλούπι σιλικόνης, ώστε τα ψηφιδωτά να παράγονται σε μαζική παραγωγή και σε διάφορα μεγέθη. Η διαδικασία αυτή περιλαμβάνει εξελιγμένες μεθοδολογίες αναγνώρισης εικόνας και τεχνικές επιλογής χρώματος, έτσι ώστε το παραγόμενο αντίγραφο να είναι όσο το δυνατόν όμοιο με το πρωτότυπο. Η ανάπτυξη των μεθοδολογιών αυτών αποτελεί ερευνητικό αντικείμενο του έργου. Στη συνέχεια, με κατάλληλους αλγόριθμους, η ψηφιοποίηση των ακμών των ψηφιδωτών θα μεταφράζεται σε κώδικα ψηφιακής καθοδήγησης για την κατεργασία του μεταλλικού καλουπιού, ενώ παράλληλα η χρωματική αναγνώριση θα εξασφαλίζει τον αντίστοιχο χρωματισμό των ψηφίδων. Η κατασκευή αυτή των μεταλλικών καλουπιών που απαιτεί ιδιαίτερα μεγάλη διαστατική ακρίβεια και ακρίβεια μορφής, απαιτεί επίσης ερευνητική δραστηριότητα ώστε να υλοποιείται με τη μέγιστη δυνατή αποτελεσματικότητα.

Τέλος, με τη βοήθεια των δημιουργούμενων καλουπιών σιλικόνης, αλλά και της ακριβούς εκτύπωσης με αναγνώριση του χρωματισμού των ψηφίδων, θα παράγονται σε μαζική παραγωγή τα αντίγραφα βυζαντινά ψηφιδωτά, ενώ η διαδικασία που θα αναπτυχθεί θα μπορεί να εφαρμοστεί σε όλα τα ψηφιδωτά που αποτελούν πολιτιστικό περιεχόμενο. Τα βήματα αφορούν σε «Ψηφιοποίηση, Πιστή Αντιγραφή, Μικοκατεργασίες & CAD/CAM και Διάσωση Πολιτιστικής Κληρονομιάς».

Το πρόγραμμα της ημερίδας

Το πρόγραμμα της ημερίδας περιλαμβάνει τις παρακάτω παρουσιάσεις:

• Δρ. Ιωάννης Ηλιάδης – Ίδρυμα Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ’
  «Οι επαναπατρισθέντες εκκλησιαστικοί θησαυροί στο ανακαινισμένο Βυζαντινό Μουσείο Λευκωσίας»
• Δρ. Ελευθέριος Χαραλάμπους – Τμήμα Αρχαιοτήτων Κύπρου
  «Τεχνολογίες κατασκευής και συντήρηση των ψηφιδωτών, προβλήματα και προβληματισμοί»
• Δρ. Αντώνιος Λόντος – Πανεπιστήμιο Frederick
  «Αποτύπωση Βυζαντινών ψηφιδωτών μέσω συσκευής τρισδιάστατης σάρωσης και ειδικών λογισμικών»
• Δρ. Αριστομένης Αντωνιάδης – Πολυτεχνείο Κρήτης
  «Πρόγραμμα mosaic: Μεθοδολογία παραγωγής αντιγράφων ψηφιδωτών»