Μια διαδρομή εννέα δεκαετιών, άρρηκτα συνδεδεμένη με την ιστορία των Ελλήνων μεταναστών στην Αυστραλία, τιμήθηκε στην Αδελαΐδα με αφορμή τη συμπλήρωση 90 χρόνων από τη θεμελίωση του Ιερού Ναού των Αρχαγγέλων Μιχαήλ και Γαβριήλ. Η Ελληνική Ορθόδοξη Κοινότητα Νότιας Αυστραλίας (GOCSA) διοργάνωσε την Κυριακή 8 Νοεμβρίου επετειακές εκδηλώσεις, θυμίζοντας τα πρώτα βήματα μιας κοινότητας που κατάφερε να δημιουργήσει ισχυρούς θεσμούς και να διατηρήσει την ελληνική της ταυτότητα χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από την πατρίδα.
Οι εκδηλώσεις ξεκίνησαν με Θεία Λειτουργία στον ναό και συνεχίστηκαν στο Olympic Hall, όπου η ελληνική κουζίνα, η μουσική και ο χορός έδωσαν τον τόνο στη συνάντηση των μελών της παροικίας.
Στην ομιλία του, ο πρόεδρος της Κοινότητας, Peter Ppiros, αναφέρθηκε στην προσφορά των προηγούμενων γενεών και στις προσπάθειες εκείνων που εργάστηκαν για τη δημιουργία και τη συνέχιση της ελληνικής παρουσίας στη Νότια Αυστραλία. Παρουσίασε, μεταξύ άλλων, ιστορικά στοιχεία από το έργο του ιστορικού δρ Michael Tsounis, The Story of a Community.
Η πρώτη ελληνορθόδοξη εκκλησία της πολιτείας
Η ιστορία του ναού ξεκίνησε το 1936, όταν τέθηκαν τα θεμέλιά του, επί προεδρίας του Michael Kambouris. Τα επίσημα εγκαίνια πραγματοποιήθηκαν το 1938 από τον μητροπολίτη Τιμόθεο.
Ήταν η πρώτη ελληνορθόδοξη εκκλησία που ανεγέρθηκε στη Νότια Αυστραλία, καλύπτοντας μια ουσιαστική ανάγκη των Ελλήνων της περιοχής για έναν δικό τους χώρο λατρείας και κοινοτικής αναφοράς.
Η οικοδόμησή της στηρίχθηκε στη γενναιόδωρη συνεισφορά της παροικίας. Για το έργο συγκεντρώθηκαν περισσότερες από 2.000 λίρες Αγγλίας, με σημαντική οικονομική ενίσχυση από την Αδελφότητα Καστελλοριζίων, τον Σύλλογο «Απόλλων» και τον Σύλλογο Ελληνίδων «Ο Ταξιάρχης», που είχε ιδρυθεί το 1937.
Στις γυναίκες που συμμετείχαν στην ίδρυση του τελευταίου συγκαταλέγονταν οι Καθολική Αναστασά, Δέσποινα Κράτση και Δέσποινα Τσακάλος. Η δράση του Συλλόγου συνεχίστηκε και τις επόμενες δεκαετίες, καθώς συνέβαλε με σημαντικά χρηματικά ποσά και στην κατασκευή του Olympic Hall. Το κτίριο ολοκληρώθηκε το 1957 και απέκτησε πολλαπλό ρόλο στην καθημερινότητα της παροικίας, φιλοξενώντας μαθήματα ελληνικής γλώσσας, κοινοτικές συναντήσεις και εορταστικές συγκεντρώσεις.
Από την αλληλεγγύη προς την Ελλάδα στη στήριξη των μεταναστών
Η πορεία της Κοινότητας δεν περιορίστηκε στη θρησκευτική και πολιτιστική δραστηριότητα. Όπως υπενθύμισε ο Peter Ppiros, οι Ελληνοαυστραλοί κινητοποιήθηκαν για την ενίσχυση της Ελλάδας μετά το «Όχι» του 1940, ενώ στα μεταπολεμικά χρόνια η Ελληνική Ορθόδοξη Κοινότητα Νότιας Αυστραλίας διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην υποδοχή και την υποστήριξη των νέων μεταναστών.
Σημαντική υπήρξε επίσης η συμβολή της στη δημιουργία της ποδοσφαιρικής ομάδας West Adelaide Hellas, η οποία συνδέθηκε με πρόσωπα της ελληνικής παροικίας, όπως ο δικαστής Nick Manos και ο Emmanuel Koutelas. Μέσα από τέτοιες πρωτοβουλίες, οι Έλληνες της περιοχής ανέπτυξαν παρουσία όχι μόνο στους χώρους της Εκκλησίας και της Κοινότητας, αλλά και στην ευρύτερη κοινωνική ζωή της πολιτείας.
Ο σημερινός Καθεδρικός Ναός των Αρχαγγέλων σχεδιάστηκε από τους αρχιτέκτονες Hercules Tsakalidis και Stan Psaltis και ολοκληρώθηκε το 1967.
Την περίοδο εκείνη, η Κοινότητα, μαζί με άλλες ανεξάρτητες ελληνικές κοινότητες της Αυστραλίας, βρισκόταν υπό την πνευματική ηγεσία της νεοσύστατης Αυτοκέφαλης Εκκλησίας. Την ηγεσία της ανέλαβε αρχικά ο εξόριστος Λευκορώσος Αρχιεπίσκοπος Σέργιος, τον οποίο διαδέχθηκε ο μητροπολίτης Φώτιος Κύπρου. Λίγο μετά την ολοκλήρωση του Καθεδρικού Ναού ακολούθησε ο αρχιεπίσκοπος Σπυρίδων.
Η παρακαταθήκη των Ελλήνων πρωτοπόρων
Στην επετειακή εκδήλωση συμμετείχαν εκπρόσωποι της τοπικής αυτοδιοίκησης, μεταξύ των οποίων ο δήμαρχος του West Torrens, Michael Coxon, οι δημοτικοί σύμβουλοι George Demetriou και Stephen Finos, καθώς και η Chloe Kourakis από την Πολυπολιτισμική Επιτροπή της Νότιας Αυστραλίας. Παρόντα ήταν επίσης μέλη του Συλλόγου Ελληνίδων «Ταξιάρχης» και εκπρόσωποι ελληνικών κοινοτικών οργανώσεων της περιοχής.
Κλείνοντας την ομιλία του, ο πρόεδρος της Κοινότητας αναφέρθηκε στην παρακαταθήκη των πρώτων γενεών, επισημαίνοντας ότι η προσφορά τους δεν αποτυπώνεται μόνο στα κτίρια και στους οργανισμούς που δημιούργησαν. Οι άνθρωποι αυτοί συνέβαλαν στη διαμόρφωση της πολυπολιτισμικής κοινωνίας της Νότιας Αυστραλίας, ενώ παράλληλα φρόντισαν να μεταδώσουν στις επόμενες γενιές τη γλώσσα, την πίστη και την πολιτιστική τους κληρονομιά.
Ενενήντα χρόνια μετά τη θεμελίωση της πρώτης εκκλησίας, ο Καθεδρικός Ναός των Αρχαγγέλων εξακολουθεί να αποτελεί σημείο αναφοράς για τους Έλληνες της Αδελαΐδας, συνδέοντας την ιστορία των πρώτων μεταναστών με τη σημερινή παρουσία και δράση της ομογένειας.
