Σαν σήμερα, το 1912: Η άφιξη που σημάδεψε την ιστορία του Ελληνικού Ναυτικού

Η 8η Δεκεμβρίου δεν είναι μια τυχαία ημερομηνία για την ελληνική ναυτική ιστορία. Είναι η ημέρα που, το 1912, τα αντιτορπιλικά «Νέα Γενεά» και «Κεραυνός» ενώθηκαν με τον Ελληνικό Στόλο στο Αιγαίο, εν μέσω των επιχειρήσεων του Α’ Βαλκανικού Πολέμου.

Σήμερα, πάνω από έναν αιώνα μετά, ένα νέο εύρημα από τα δύο αυτά ιστορικά πλοία έρχεται στο φως μέσα στο χώρο του Ναυστάθμου Σαλαμίνας.

Η περιοχή είναι γνωστή για τα «κρυμμένα» ναυτικά της κειμήλια. Τμήματα από τα πλοία «Καρτερία» και «Επιχείρησις» έχουν εντοπιστεί ενσωματωμένα σε κτήρια, όπως και υπολείμματα του «τιμητικά βυθισθέντος» μπρικιού «Άρης», τα οποία βρέθηκαν στον θαλάσσιο χώρο του στενού Ναυστάθμου-Αμφιάλης. Ανάμεσά τους, δεσπόζει ακόμη και σήμερα ο ιστορικός ιστός του «Άρη», στο κτήριο της Κίνησης Λιμένος.

Στο ίδιο πλαίσιο, μια νέα ανακάλυψη που αφορά τα αντιτορπιλικά της κλάσης V1 έρχεται να προστεθεί σε αυτή την αλυσίδα ιστορικών ευρημάτων.

Από τα γερμανικά ναυπηγεία στο Αιγαίο

Τα πλοία V5 και V6, που κατασκευάστηκαν στη Γερμανία το 1911-12, επρόκειτο να παραδοθούν στο Ναυτικό της εποχής του Κάιζερ. Όμως, η Ελλάδα, για να προλάβει την αναμενόμενη σύγκρουση με την Οθωμανική Αυτοκρατορία, εκμεταλλεύτηκε τη συγγένεια της πριγκίπισσας Σοφίας με τον Γουλιέλμο και πέτυχε την αγορά τους.

Έτσι γεννήθηκαν τα αντιτορπιλικά «Νέα Γενεά» και «Κεραυνός» – τα πρώτα ελληνικά πλοία που κινούνταν με ατμοστρόβιλους, μια τεχνολογία πρωτοποριακή για το μέγεθός τους, αλλά και πηγή συνεχών βλαβών.

Όταν τελικά ξέσπασε ο Α’ Βαλκανικός Πόλεμος, τα ελληνικά πληρώματα κυριολεκτικά «απήγαγαν» τα δύο σκάφη πριν παραδοθούν επίσημα, και τα έφεραν στο Αιγαίο. Στις 8 Δεκεμβρίου 1912, τα δύο πλοία ενώθηκαν με τον Ελληνικό Στόλο στο ξεκίνημα της επιχείρησης απελευθέρωσης της Λέσβου.

Τα πυροβόλα που… επέζησαν

Το νέο εύρημα στον Ναύσταθμο αφορά δύο πυροβόλα Krupp διαμετρήματος 8,8 cm, με εμφανείς ενδείξεις ότι προέρχονται από τα συγκεκριμένα αντιτορπιλικά. Οι ενσωματωμένες μπρούτζινες πινακίδες με τις επιγραφές:

FRIED. KRUPP AG ESSEN – A/R. Nr. 1216
8,8 cm Tbts. L. (Torpedoboots-Lafette)

επιβεβαιώνουν την ταυτότητά τους.

Πρόκειται πιθανότατα για τα μοναδικά σωζόμενα από τα συνολικά οκτώ πυροβόλα αυτού του τύπου που εξόπλισαν τα «Νέα Γενεά» και «Κεραυνός». Τα όπλα αυτά υπηρέτησαν τον Ελληνικό Στόλο σε κρίσιμες στιγμές του 20ού αιώνα:

• στους Βαλκανικούς Πολέμους,
• στη Μικρασιατική Εκστρατεία,
• και στους δύο Παγκόσμιους Πολέμους.

Μια σπάνια φωτογραφία που απεικονίζει τον υποπλοίαρχο Γ. Μπούμπουλη στο «Νέα Γενεά», ακουμπισμένο σε ένα από αυτά τα πυροβόλα, ενισχύει την ταυτοποίηση.

Η ανακάλυψη αυτή, όπως σημειώνει ο αρχιπλοίαρχος ΠΝ (ε.α.) Λεωνίδας Τσιαντούλας, αποτελεί ένα ανεκτίμητο τεκμήριο της δράσης του ελληνικού Στόλου –  «και είναι μια εξαιρετική ευκαιρία το Πολεμικό Ναυτικό να το αναδείξει και να το αξιοποιήσει».

• Με πληροφορίες από το Ελληνικό Ινστιτούτο Ναυτικής Ιστορίας / Λ. Τσιαντούλας.