Γιώργος Κουβελίδης: Προσφυγόπουλο από τη Σμύρνη, μόλις στα 19 έπεσε στη Μάχη της Κρήτης

Συμπληρώνονται 85 χρόνια από το έπος του 1940, και η Λέσβος αποδίδει φόρο τιμής σε έναν από τους νεότερους ήρωες εκείνης της εποχής – τον Γιώργο Κουβελίδη, το 19χρονο προσφυγόπουλο από τη Σμύρνη, που γεννήθηκε και μεγάλωσε στον Πολιχνίτο.

Αντί να ακολουθήσει τη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, στην οποία είχε εισαχθεί, αποφάσισε  στις 2 Οκτωβρίου 1940, μόλις 26 ημέρες πριν από την έναρξη του πολέμου, να παρουσιαστεί στη Σχολή Ευελπίδων, δηλώνοντας πως το κάνει «επειδή η πατρίδα κινδυνεύει».

Έπεσε στη Μάχη της Κρήτης, στο αεροδρόμιο του Μάλεμε, αντικρίζοντας πρώτος το θάνατο, σχεδόν παιδί ακόμη, πολεμώντας τα ναζιστικά στρατεύματα που αποβιβάζονταν στο νησί.

Σήμερα, Δευτέρα 27 Οκτωβρίου, στις 5 το απόγευμα, στην πλατεία του Ηρώου του Πολιχνίτου, θα πραγματοποιηθεί εκδήλωση τιμής για το έπος του ’40, παρουσία αντιπροσωπίας της Σχολής Ευελπίδων και συναδέλφων του ήρωα.

Στο πλαίσιο της τελετής, ο Γιώργος Κουβελίδης θα περάσει «αφηρωισμένος» στην αιωνιότητα με τα αποκαλυπτήρια του μνημειακού χώρου και της προτομής του – έργο του Δήμου Δυτικής Λέσβου, που υλοποιήθηκε από τη Σχολή Καλών Τεχνών του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας, υπό την επιστημονική επιμέλεια του καθηγητή Χάρη Κοντοσφύρη. Η προτομή είναι δημιούργημα του γλύπτη και καθηγητή Χρήστου Τσώτσου.

Στο χώρο του μνημείου δεσπόζουν οι στίχοι του Κωνσταντίνου Καβάφη: «…και περισσότερη τιμή τούς πρέπει όταν προβλέπουν (και πολλοί προβλέπουν) πως ο Εφιάλτης θα φανεί στο τέλος, κι οι Μήδοι επιτέλους θα διαβούνε».

Ο καθηγητής Χάρης Κοντοσφύρης περιγράφοντας το έργο, σημειώνει: «Η σύνθεση του γλυπτικού συνόλου, δίπλα στο μνημείο πεσόντων, και η ελαφρά προς δυσμάς στροφή του βάθρου οδηγούν το βλέμμα του ήρωα προς την ανηφόρα του Καρδώνα, την κατοικία Κουβελίδη και το πρατήριο καυσίμων του πατρός του, αμέσως μετά το ξενοδοχείο, προκειμένου να συνδεθούν με τον επανατοποθετημένο τοπικό λευκό βράχο ιγνιμβρίτη του Πολυχνίτου. Το εξαιρετικό τεμάχιο λευκής κίσσηρης. Φέρει έναν διακριτικό σπειροειδή σχηματισμό πορφυρού ιζήματος, στην παλμικότητα της καρδιάς του ήρωα τη στιγμή του πυροβολισμού».

Για την προτομή, ο ίδιος προσθέτει: «Φιλοτεχνημένη από τον γλύπτη Χρήστο Τσώτσο, δεν είναι απλή αναθηματική γλυπτική. Ο γλύπτης δεν εξωράισε το βλέμμα, αλλά συνέθεσε την κακοτοπιά του θανάτου σαν μια στιγμή που βιώνουμε ξανά και ξανά. Το μνημείο επιτρέπει στον θεατή να αντιληφθεί τον ήρωα ως ενήλικο, πλήρη ημερών, παρά τη νεαρή του ηλικία – ένα μοναδικό εύρημα για μνημείο νέου ήρωα».

Και ολοκληρώνει λέγοντας: «Η σύνθεση στο χώρο και το φως, δίνει τη δυνατότητα η παρουσία του Κουβελίδη να γίνεται αισθητή από κάθε γωνιά. Η θυσία του παραμένει ζωντανή και σήμερα, όχι ως αφηρημένο γεγονός, αλλά ως ενεργό μήνυμα ηθικής και ιστορικής μνήμης».

Μετά τα αποκαλυπτήρια, θα ακολουθήσει ομιλία στο Πολύκεντρο Πολιχνίτου από τον συνταγματάρχη (ΠΖ) Παναγιώτη Νάκο, ιστορικό της Διεύθυνσης Ιστορίας Στρατού του ΓΕΣ, με θέμα «Η μάχη της Κρήτης και ο ήρωας εύελπις Γιώργος Κουβελίδης».

Ο δήμαρχος Δυτικής Λέσβου Ταξιάρχης Βέρρος σε δήλωσή του για το έργο, σημειώνει: «Τιμάμε με καθυστέρηση των τοπικών κοινωνιών ομολογουμένως, τον εύελπη Γιώργο Κουβελίδη. Ωραίος ως Έλληνας,  καταπώς λέει ο ποιητής. Ο Δήμος Δυτικής Λέσβου καταθέτει ένα δάφνινο στεφάνι μνήμης στο μνημειακό χώρο για τον δικό μας “μικρό ήρωα”. Και τον παραδίδει στη νέα γενιά ως αφορμή έμπνευσης και πίστης στη συνέχεια ενός τόπου που γεννά ήρωες».

Να σημειωθεί ότι το στρατόπεδο του Πολιχνίτου φέρει το όνομα του Γιώργου Κουβελίδη, ενώ το πατρικό του σπίτι έχει παραχωρηθεί στο Δήμο για να στεγάσει τη Λαογραφική Συλλογή Πολιχνίτου και να ανακαινιστεί ως μουσείο μνήμης της οικογένειας.

Τον περασμένο Μάιο, ο Δήμος Δυτικής Λέσβου προχώρησε σε ανακομιδή των λειψάνων του ήρωα και των γονέων του, τα οποία τοποθετήθηκαν σε νέο μνήμα.

• Με πληροφορίες από το ΑΠΕ-ΜΠΕ και τον Στρατή Μπαλάσκα.