Από τη Δημητσάνα όπου γεννήθηκε στα μέσα του 18ου αιώνα, ο Ιωσήφ Αντωνόπουλος ή Δαλίβαρης ή Δαλιβήρης έμελλε να γίνει μητροπολίτης πρώτα Δράμας και μετά Θεσσαλονίκης και στη συνέχεια να δολοφονηθεί από τους Τούρκους μετά την έναρξη της Επανάστασης στις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες και τον απαγχονισμό του Πατριάρχη Γρηγόριου Ε’.
Ο Ιωσήφ Αντωνόπουλος στις 3 Ιουνίου 1821 έγινε εθνομάρτυρας και μετά την αγιοποίησή του η Ορθόδοξη Εκκλησία αυτήν τη μέρα εορτάζει τη μνήμη του.
Ποιος ήταν ο Πελοποννήσιος που μνημονεύεται ως άγιος της Θεσσαλονίκης
Η αλήθεια είναι πως πέραν των τόπων γέννησης και μαρτυρίου αλλά και των βημάτων του όταν έφθασε στο αξίωμα του μητροπολίτη, οι επιβεβαιωμένες πληροφορίες είναι λίγες. Ακόμα και το κοσμικό επώνυμό του δεν ήταν αυτό που όλοι πίστευαν.
Ο Ιωσήφ Αντωνόπουλος ονομαζόταν Ιωάννης και ήταν μέλος της οικογένειας των Αντωνόπουλων από τη Δημητσάνα που πρόσφεραν πολλά στην Ελληνική Επανάσταση.
Μέχρι πρότινος υπήρχε η άποψη ότι το επώνυμο του εν λόγω εθνομάρτυρα ήταν Δαλιβήρης ή Δαλίβαρης. Όμως το θέμα αυτό αποσαφηνίζεται στα Απομνημονεύματα του Κανέλου Δεληγιάννη, όπου ο συγγραφέας αναφερόμενος στην ίδρυση των πυριτιδόμυλων στή Δημητσάνα, σημειώνει πως στην προσπάθεια του Νικόλαου και του Σπυρίδωνα Σπηλιωτόπουλου συνέβαλε σημαντικά και ο «Αθανάσιος Αντωνόπουλος, αδελφός του Ιωσήφ μητροπολίτου Θεσσαλονίκης, όστις εφονεύθη από τον σουλτάνον εις Κωνσταντινούπολιν μετά του αοιδίμου Πατριάρχου Γρηγορίου, του Δέρκων, Εφέσου και άλλων αρχιερέων…».
Σχολείο πρέπει να πήγε στη Μονή Φιλοσόφου ή στη Σχολή Δημητσάνας ενώ στη συνέχεια και λόγω της μόρφωσης που απέκτησε εκτιμάται ότι μετέβη στο Άγιον Όρος, τη Σμύρνη και την Κωνσταντινούπολη. Το 1780 ή το 1787 διαδέχθηκε τον μητροπολίτη Γεράσιμο, τον εκ Πάρου, στον μητροπολιτικό θρόνο της Δράμας. Μετά τον θάνατο του Θεσσαλονίκης Γεράσιμου, τον Νοέμβριο του 1810, μετατέθηκε στη μητρόπολη Θεσσαλονίκης. Τόσο κατά την αρχιερατεία του στη Δράμα, όσο και στη Θεσσαλονίκη, συχνά μετέβαινε στην Κωνσταντινούπολη, προκειμένου να συμμετάσχει ως συνοδικό μέλος στην Ιερά Σύνοδο του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Πατριαρχικά έγγραφα που έχουν εκδοθεί κατά το διάστημα 1815-1821, φέρουν και τη δική του υπογραφή.
Το 1819 μετέβη στην Κωνσταντινούπολη ως συνοδικό μέλος στην Πατριαρχική Σύνοδο. Τοποτηρητής στη Θεσσαλονίκη ορίσθηκε ο επίσκοπος Κίτρους Μελέτιος. Κατά την παραμονή του Ιωσήφ στην Κωνσταντινούπολη και μετά την έναρξη της Επανάστασης στις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες, ο Σουλτάνος ζήτησε για εγγύηση επτά αρχιερείς (ένας από τους οποίους ήταν και ο Ιωσήφ). Οι τουρκικές Αρχές τότε τον συνέλαβαν και τον φυλάκισαν στις φυλακές του Μποσταντζή της Κωνσταντινούπολης μαζί με τους επίσης συλληφθέντες επισκόπους Νικομηδείας Αθανάσιο, Δέρκων Γρηγόριο, Αγχιάλου Ευγένιο, Εφέσου Διονύσιο, Αδριανουπόλεως Δωρόθεο και Τυρνόβου Ιωαννίκιο.
Στις 10 Απριλίου απαγχονίστηκε ο Πατριάρχης Γρηγόριος Ε΄ και ακολούθησε την ίδια ημέρα ο απαγχονισμός των αρχιερέων Αθανασίου Νικομηδείας, Ευγενίου Αγχιάλου και Διονυσίου Εφέσου. Στις 3 Ιουνίου 1821, απαγχονίστηκαν οι υπόλοιποι φυλακισμένοι μητροπολίτες σε διαφορετικά σημεία της Κωνσταντινούπολης: ο μητροπολίτης Τυρνόβου Ιωαννίκιος στο Αρναούτκιοϊ, ο μητροπολίτης Αδριανουπόλεως Δωρόθεος στο Μέγα Ρεύμα, ο μητροπολίτης Θεσσαλονίκης Ιωσήφ στο Νεοχώρι και ο μητροπολίτης Δέρκων Γρηγόριος στα Θεραπειά. Μετά το θάνατο του Αγίου Ιωσήφ, η περιουσία του δημεύθηκε.
Ο Μανουήλ Γεδεών τον χαρακτηρίζει «πεπαιδευμένον και φιλόμουσον κληρικόν». Ενδεικτικό της φιλομάθειάς του ήταν το γεγονός πως ήθελε να προμηθεύεται νεοκδοθέντα βιβλία. Έτσι αναφέρεται στον κατάλογο που εκδόθηκε το 1806 Επιτομής χρονολογικής της Γενικής Ιστορίας και επίσης υπήρξε συνδρομητής της Γεωγραφίας του Διονυσίου Πύρρου του Θεσσαλού. Παράλληλα φέρεται να είχε ενισχύσει την έκδοση και άλλων βιβλίων θρησκευτικού περιεχομένου, όπως του Μαρτυρολογίου του Νικόδημου του Αγιορείτη.
Πηγές
