Ο Κόκκινος Στρατός μπαίνει στο Ράιχσταγκ και τα υπολείμματα του άλλοτε ανίκητου ναζιστικού στρατού συντρίβονται. Η εμβληματική Μάχη του Βερολίνου έχει νικητή.
Όμως η 9η Μαΐου 1945 είναι η μέρα που συμβολίζει τη νίκη κατά του φασισμού και το τέλος του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου στην Ευρώπη· στη σημερινή Ρωσία και σε πολλές από τις πρώην σοβιετικές δημοκρατίες είναι η Ημέρα της Νίκης, επίσημη αργία. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ορίσει την 9η Μαΐου ως Ημέρα της Ευρώπης, καθώς γιορτάζει το τέλος του πολέμου μία ημέρα πριν.
Η υπογραφή της άνευ όρων συνθηκολόγησης της Γερμανίας έγινε στις 0:43 (ώρα Μόσχας)· οι συζητήσεις στην αίθουσα της Στρατιωτικής Σχολής Μηχανικού, στο προάστιο Κάρλσχορστ του Βερολίνου, είχαν ξεκινήσει το βράδυ της 8ης Μαΐου.
Λίγες ημέρες νωρίτερα, στις 30 Απριλίου 1945, και ενώ οι Σοβιετικοί είχαν φτάσει σε απόσταση αναπνοής από την Καγκελαρία, ο Χίτλερ είχε βάλει τέλος στη ζωή του μέσα στο καταφύγιό του στο Βερολίνο. Το φυλάκιο της πόλης παραδόθηκε στις 2 Μαΐου αλλά οι μάχες συνεχίστηκαν. Όλα έδειχναν ότι οι Γερμανοί θα παραδίδονταν, χρειάστηκε πάντως να υπογράψουν δύο διαφορετικές συνθηκολογήσεις, μία στη γαλλική πόλη Ρεμς στις 7 Μαΐου απουσία των Σοβιετικών, και τη δεύτερη –και οριστική– στο Βερολίνο στις 9 Μαΐου.
Με αυτό τον τρόπο τερματίστηκε ο πόλεμος που κράτησε 2.194 μέρες. Κατά τη διάρκειά του συγκρούστηκαν 110 εκατ. στρατιώτες σε πολλά μέτωπα σε μια έκταση 22 εκατ. τετραγωνικών μέτρων. Πάνω από 50 εκατ. ήταν οι νεκροί, ενώ οι χώρες της Ευρώπης που συμμετείχαν διαλύθηκαν οικονομικά και κοινωνικά.
Στο πρώτο άρθρο της συνθηκολόγησης αναφέρεται: «Οι κάτωθι υπογεγραμμένοι, ενεργώντας εξ ονόματος της Γερμανικής Ανώτατης Διοίκησης, συμφωνούμε με την άνευ όρων παράδοση όλων των ενόπλων δυνάμεων μας κατά ξηρά, θάλασσα και αέρα, καθώς και όλων των δυνάμεων που βρίσκονται τώρα υπό τη γερμανική διοίκηση προς την Ανώτατη Διοίκηση του Κόκκινου Στρατού και ταυτόχρονα προς την Ανώτατη Διοίκηση των συμμαχικών εκστρατευτικών δυνάμεων». Οι υπογραφές ανήκουν στον στρατάρχη Κάιτελ, τον ναύαρχο Φρίντεμπουργκ και τον στρατηγό της αεροπορίας Στουμπφ.
Την αντιπροσωπεία της συμμαχίας των νικητών αποτελούσαν εκ μέρους της ΕΣΣΔ ο στρατάρχης Ζούκοφ, εκ μέρους της Αγγλίας ο στρατάρχης Τέντερ, εκ μέρους των ΗΠΑ ο στρατηγός Σπάατς και από τη Γαλλία ο στρατηγός Ντε Λατρ ντε Τασινί.
Το κείμενο συντάχθηκε στα ρωσικά, γερμανικά και αγγλικά και περιέχει 14 άρθρα.
Η αφήγηση του Ζούκοφ
Ο κύριος στρατιωτικός ηγέτης της σοβιετικής αντεπίθεσης κατά των Γερμανών, ο Γκεόργκι Ζούκοφ, περιγράφει στα απομνημονεύματά του:
«Ώρα 24η ακριβώς, μπήκαμε στην αίθουσα. Όλοι καθίσαμε στο τραπέζι που ήταν στον τοίχο, όπου υπήρχαν οι σημαίες της Σοβιετικής Ένωσης, των Ηνωμένων Πολιτειών, της Αγγλίας και της Γαλλίας. Στα στενόμακρα τραπέζια της αίθουσας, που ήταν καλυμμένα με πράσινη τσόχα, κάθισαν οι στρατηγοί του Κόκκινου Στρατού, τα στρατεύματα των οποίων συνέτριψαν σε συντομότατο χρονικό διάστημα την άμυνα του Βερολίνου και ανάγκασαν τον εχθρό να καταθέσει τα όπλα. Εδώ παραβρίσκονταν πολυάριθμοι Σοβιετικοί και ξένοι δημοσιογράφοι και φωτορεπόρτερ.
– Εμείς, οι αντιπρόσωποι της Ανωτάτης Διοίκησης των Σοβιετικών Ενόπλων Δυνάμεων και της Ανωτάτης Διοίκησης των συμμαχικών στρατευμάτων, είπα ανοίγοντας τη συνεδρίαση, είμεθα εξουσιοδοτημένοι από τις κυβερνήσεις του αντιχιτλερικού συνασπισμού να δεχθούμε την άνευ όρων παράδοση της Γερμανίας από τη Γερμανική Στρατιωτική Διοίκηση. Καλέσατε στην αίθουσα τους αντιπροσώπους της Γερμανικής Γενικής Διοίκησης.
Όλοι οι παριστάμενοι γύρισαν τα κεφάλια τους προς την πόρτα…
Πρώτος χωρίς να βιάζεται και προσπαθώντας να διατηρήσει φαινομενική ηρεμία, πέρασε το κατώφλι ο στρατάρχης Κάιτελ, δεξί χέρι του Χίτλερ. Σήκωσε το χέρι με τη στραταρχική του ράβδο, χαιρετίζοντας τους αντιπροσώπους της Ανωτάτης Διοίκησης των σοβιετικών και συμμαχικών στρατευμάτων.
Μετά τον Κάιτελ μπήκε ο στρατηγός Στουμπφ. Ανάστημα λίγο κάτω του μέτριου, με μάτια γεμάτα κακία και αδυναμία. Ταυτόχρονα μπήκε ο ναύαρχος φον Φρίντεμπουργκ που έμοιαζε πρόωρα γερασμένος.
Στους Γερμανούς προτάθηκε να καθίσουν σε ξεχωριστό τραπέζι, το οποίο τοποθετήθηκε ειδικά γι’ αυτούς κοντά στην είσοδο…
Απευθύνθηκα στη γερμανική αντιπροσωπεία:
– Έχετε στα χέρια σας την πράξη της άνευ όρων παράδοσης, την μελετήσατε και είσθε εξουσιοδοτημένοι να υπογράψετε την πράξη αυτή;
– Μάλιστα, την μελετήσαμε και είμαστε έτοιμοι να την υπογράψουμε απάντησε με υπόκωφη φωνή ο στρατάρχης Κάιτελ δίνοντάς μας το κείμενο που είχε υπογράψει ο ναύαρχος Ντένιτς. Το κείμενο αυτό έλεγε ότι ο Κάιτελ, ο φον Φρίντεμπουργκ και ο Στουμπφ είναι εξουσιοδοτημένοι να υπογράψουν την πράξη της άνευ όρων παράδοσης.
Ήταν κάθε άλλο παρά ο υπερφίαλος εκείνος Κάιτελ, ο οποίος δεχόταν την παράδοση της νικημένης Γαλλίας. Τώρα φαινόταν τσακισμένος, αν και προσπαθούσε να κρατήσει κάποια πόζα.
Αφού σηκώθηκα, είπα τα εξής:
– Προτείνω στη γερμανική αντιπροσωπεία να πλησιάσει εδώ, στο τραπέζι. Εδώ θα υπογράψετε την πράξη της άνευ όρων παράδοσης της Γερμανίας.
Ο Κάιτελ σηκώθηκε γρήγορα από τη θέση του, ρίχνοντας σε μας μια εχθρική ματιά, ύστερα κατέβασε τα μάτια και, παίρνοντας αργά από το τραπέζι τη στραταρχική ράβδο του, προχώρησε με αβέβαιο βήμα προς το τραπέζι μας. Το μονόκλ του έπεσε και κρεμάστηκε στο κορδόνι. Το πρόσωπο του γέμισε με κόκκινες κηλίδες.
Μαζί του πλησίασαν στο τραπέζι ο στρατηγός Στουμπφ, ο ναύαρχος φον Φρίντεμπουργκ και οι Γερμανοί αξιωματικοί που τους συνόδευαν. Αφού διόρθωσε το μονόκλ, ο Κάιτελ κάθισε στην άκρη του τραπεζιού και με τρεμάμενο ελαφρά χέρι και χωρίς να βιάζεται υπέγραψε πέντε αντίτυπα της πράξης για την άνευ όρων παράδοση της Γερμανίας. Μετά έθεσαν τις υπογραφές τους οι Στουμπφ και Φρίντεμπουργκ.
Μετά την υπογραφή της πράξης, ο Κάιτελ* σηκώθηκε από το τραπέζι, φόρεσε το δεξί γάντι του και προσπάθησε πάλι να επιδείξει το στρατιωτικό του παράστημα, αλλά δεν τα κατάφερε και γύρισε ήσυχα πίσω στο τραπέζι του.
Στις 9 Μαΐου 1945 ώρα 0:43, η υπογραφή της πράξης για την άνευ όρων παράδοση της Γερμανίας είχε τελειώσει».
