pontosnews.gr
Τρίτη, 17/11/2026
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων
  • ΑΡΧΙΚΗ
  • ΠΟΝΤΟΣ
    • ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
    • ΠΑΡΑΔΟΣΗ
    • ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ
    • ΙΣΤΟΡΙΑ
    • ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
    • ΣΥΛΛΟΓΟΙ
    • ΛΕΞΙΚΟ
  • ΕΛΛΑΔΑ
  • Videos
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ
  • ΓΝΩΜΕΣ
    • Μάρκος Τρούλης
    • Παντελής Σαββίδης
    • Σάββας Καλεντερίδης
    • Θεόφιλος Πουταχίδης
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • ΑΜΥΝΑ
  • ΚΟΣΜΟΣ
  • ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
  • ΥΓΕΙΑ
  • ΣΥΝΤΑΓΕΣ
  • ΑΡΧΙΚΗ
  • ΠΟΝΤΟΣ
    • ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
    • ΠΑΡΑΔΟΣΗ
    • ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ
    • ΙΣΤΟΡΙΑ
    • ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
    • ΣΥΛΛΟΓΟΙ
    • ΛΕΞΙΚΟ
  • ΕΛΛΑΔΑ
  • Videos
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ
  • ΓΝΩΜΕΣ
    • Μάρκος Τρούλης
    • Παντελής Σαββίδης
    • Σάββας Καλεντερίδης
    • Θεόφιλος Πουταχίδης
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • ΑΜΥΝΑ
  • ΚΟΣΜΟΣ
  • ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
  • ΥΓΕΙΑ
  • ΣΥΝΤΑΓΕΣ
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων
pontosnews.gr
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων

Ελευθέριος Ελευθεριάδης: Ο Λευτέρ Αγάς και η χαμαιλέτε στη Λαραχανή

Αναδημοσίευση από την «Ποντιακή Εστία»

9/10/2024 - 10:11μμ
Άποψη της Λαραχανής σήμερα. Το σύγχρονο όνομά της είναι Akarsu Köyü  (φωτ.: facebook.com/
Trabzon)

Άποψη της Λαραχανής σήμερα. Το σύγχρονο όνομά της είναι Akarsu Köyü (φωτ.: facebook.com/ Trabzon)

Κοινοποίηση στο FacebookΜοιράσου το στο TwitterΜοιράσου το στο Whatsapp
Στηρίξτε το Pontos News Επιλέξτε μας ως προτιμώμενη πηγή στην Αναζήτηση Google
Προσθήκη πηγής

Ο πρώτος Έλληνας που επισκέφθηκε τον ιστορικό Πόντο μετά την Ανταλλαγή των πληθυσμών ήταν ο Ελευθέριος Ελευθεριάδης, γνωστός ως Λευτέρ Αγάς. Γεννημένος το 1910 στη Λαραχανή της Ματσούκας του Πόντου ερευνούσε και μελετούσε τα πάντα γύρω από τον τόπο του. Ο Λευτέρ Αγάς πέθανε στην Τραπεζούντα το 1988 ενώ βρισκόταν σε ταξίδι, το τρίτο κατά σειρά.

Η ταφή του έγινε στην Παναγία Σουμελά του Βερμίου όπου βρίσκεται εντοιχισμένος ο σταυρός από το αγίασμα στην Παναγία Σουμελά του Πόντου. Ο ίδιος είχε φέρει τον σταυρό στην Ελλάδα.

Ο Ελευθεριάδης, το 1975, είχε μοιραστεί με τους αναγνώστες της Ποντιακής Εστίας μια από τις πολλές δοξασίες της αλησμόνητης ιδιαίτερης πατρίδας τους για τη χαμαιλέτε, τον χαμαιλετάρ’ και τον Αράπ΄.

≈

Η χαμαιλέτε

Η  «χαμαιλέτε»1 εθεωρείτο στην Λαραχανή άντρον εξωτικού θεριού με μορφή Αράπη.2

Αιμοβόρος ο Αράπης, ο ουσιαστικός νοικοκύρης του μύλου –όπως επιστεύετο– ρουφούσε το αίμα του ανθρώπου που θάμενε τη νύχτα σ’ αυτόν ή θα τύχαινε να περάση κοντά από κει. Διότι είχε την ικανότητα να το κάνη κι από απόσταση, δίχως να πλησιάση το θύμα. Και το πρωί θα τον εύρισκαν τον άνθρωπο νεκρό, κατάμαυρο σαν κάρβουνο.

Αλλά και όλη η γύρω περιοχή του μύλου ήταν επικίνδυνη για το νυκτερινό διαβάτη. Εκεί περιφέρονταν «μάισσες»3 κι ένα πλήθος από κακά πνεύματα, που δεν αφαιρούσαν ή αλήθεια, τη ζωή των περαστικών, αλλά τους έκαμναν άλλες ζημιές βαρειές: Τους «έπαιρναν τα συλλογικά», τους μάγευαν, τους έκαμναν ανίκανους σαν άντρες και σαν γυναίκες. «Έβλαφταν»4 τις έγγυες, έκαμναν αντρόγυνα να μισούνται μεταξύ τους και να χωρίσουν, άλλα πάλι από τα θύματά τους μαράζωναν και καταντούσαν ζωντανοί πεθαμένοι, σκιές του εαυτούς τους.

Όλα αυτά είχαν στερεώσει στη συνείδηση του λαού την πίστη, πως η περιοχή του μύλου ήταν γεμάτη αόρατους κινδύνους για κάθε άνθρωπο που θα έκαμνε την επιπολαιότητα και να την προσεγγίση ακόμα, έπειτα από τη δύση του ηλίου. Ευτυχώς, όλα τα κακά πνεύματα εξαφανίζονταν με το χάραγμα της ημέρας, που αποκαθιστούσε την ελευθεροκοινωνία με τον μύλο.

Κι ο μυλωνάς; Γιατί δεν πάθαιναν τίποτε όσοι από αυτούς διανυκτέρευαν στον μύλο τους;

Ε, για τον μυλωνά αλλάζει το πράγμα. Ο μυλωνάς έπρεπε να ήταν παλληκάρι, να το ‘λεγε η ψυχή του. Τέτοιο παλληκάρι, ώστε να το λογαριάζουν και τα ίδια τα κακά πνεύματα, ακόμα κι ο φοβερός Αράπης, και να του είναι υποτακτικός του και δούλος του. Μυλωνάς δε μπορούσε να γίνη όποιος-όποιος. Κι αν κανένας ήθελε να κάμη τον παλληκαρά δίχως να ‘ναι, την πάθαινε στα σίγουρα, γιατί τα ξωτικά είχανε τρομερή διαίσθηση και τον «μυρίζονταν» λες, από μακρυά.

Φως φανερό, πως την δοξασία αυτή πρέπει να την έχει πλάσει κάποιος πονηρός «ντεερμεντζής»5 πολύ ευφάνταστος, για να μονοπωλήση το επάγγελμα και να μην αφήση περιθώριο συναγωνισμού από άλλον ή άλλους συγχωριανούς του. Κι έπειτα, καθώς ο μύλος αναγκαστικά χτίζεται πάντα έξω από το χωριό, σε τοποθεσία ερημική, εκεί όπου το νερό έχει από την φύση την απαραίτητη κλίση ή μπορεί να δημιουργηθή τεχνητά ένα παρακλάδι του ποταμιού με τέτοια κλίση, το «χαρκ»6, όπως το λέγαμε, επιτυγχάνονταν ταυτόχρονα κι η εξασφάλιση του μυλωνά από κάθε κίνδυνο ληστείας.

Οι Τούρκοι, αφελέστεροι και πιο φιλόζωοι από τους Έλληνας, πίστευαν περισσότερο στα «παραμύθια» για τις μάισσες και τα ξωτικά. Απόδειξη, ότι τρεις ήσαν όλοι κι όλοι οι ντεερμεντζήδες στη Λαραχανή – Έλληνες κι οι τρεις.

Κι ομολογούν σήμερα οι Τούρκοι της Λαραχανής, πως όταν φύγανε οι «Ρωμέοι» από το χωριό, με την Ανταλλαγή, δεν ήξεραν να δουλέψουνε να βρούνε «χαμαιλετάρ»,1 ώσπου βρέθηκε κάποιος από τον Όφη Τούρκος (ίσως «κλωστός»7), που εγκαταστάθηκε μόνιμα στο χωριό μυλωνάς.

Ελ. Ε. Ελευθεριάδης

_______
1. Χαμαιλέτε: Ο μύλος, και χαμαιλετάρ’ς ο μυλωνάς.
2. Αράπης (ποντ. «Αράπ’ς»): Ήταν η προσωποποίηση του κινδύνου-θανάτου.
3. Μάισσες (από το μα[γ]εύω= κάνω μάγια): Ξωτικά με γυναικεία μορφή, που προκαλούσαν ψυχικές και διανοητικές διαταραχές, αλλά και οργανικό μαράζωμα πολλές φορές. Παράγωγα: μαϊσσωμένος, μαϊσσιλούχα, τα μάγια (και μεταφορικώς: σατανικές ενέργειες, ψευτιές και διαβολές από μέρους γυναίκας, για τον επηρεασμό και την μεταστροφή της σκέψεως και του φρονήματος κάποιου ή κάποιας).
4. Έβλαφτα, ρήμα βλάφτω: Προκαλώ διαταραχή (ψυχική, διανοητική) σε κάποιον. Παθ. βλάφκουμαι: παθαίνω τέτοιες διαταραχές, μαρασμό από διάφορες αιτίες (τρομακτικό βίωμα, βασκανία, θέα νεκρού μάγια).
5. Ντε(γ)ερμεντζής: Μυλωνάς (τουρκ.).
6. Χαρκ: Το αυλάκι που έφερνε το νερό στον μύλο.
7. Κλωστός: Κρυφοχριστιανός.

•Πηγή: Ποντιακή Εστία, 1975, τεύχος 3.
• Σημ.: Έχει διατηρηθεί η ορθογραφία του πρωτότυπου.

ΚοινοποίησηTweetSend
google news

Ακολουθήστε μας στο Google News

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

(Φωτ.: kozan.gr)
ΠΟΝΤΟΣ

Κοζάνη: Η «Μνήμη» έφερε κοντά τους φίλους του ποντιακού πολιτισμού με μουσική και χορό

16/11/2026 - 8:37μμ
Οι γυναίκες των «Ακριτών» ποζάρουν με το... αποτέλεσμα του κόπου τους. Σάββατο 14 Νοεμβρίου 2026 (φωτ.: Facebook / Παύλος Καρυπίδης)
ΣΥΛΛΟΓΟΙ

Ποντιακές γεύσεις στους Επταμύλους Σερρών – Οι «Ακρίτες» έστρωσαν τραπέζι για 25η φορά

16/11/2026 - 7:49μμ
Ο Άντονι Αλμπανέζι και ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν σε διμερή συνάντηση στο περιθώριο της διάσκεψης του ΟΗΕ για το κλίμα (COP31), στην Αττάλεια. Τετάρτη 11 Νοεμβρίου 2026 (φωτ.: EPA / Lukas Coch)
ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ

Αυστραλία: Νέα πίεση για την αναγνώριση των Γενοκτονιών Αρμενίων, Ελλήνων και Ασσυρίων

16/11/2026 - 6:15μμ
Στιγμιότυπο από παλαιότερη εκδήλωση της «Ρωμανίας» στη Γλυφάδα (φωτ.: Facebook / Ένωση Ποντίων Γλυφάδας)
ΠΟΝΤΟΣ

Διεθνές Συνέδριο Ποντιακού Ελληνισμού στη Γλυφάδα: Ένα τριήμερο με το βλέμμα στο μέλλον

16/11/2026 - 4:41μμ
Το αρμενικό κοινοτικό ορφανοτροφείο στην πόλη της Σεβάστειας το 1902. Στο κέντρο διακρίνεται καθισμένος ο διευθυντής του ιδρύματος, Μιχράν Εφέντη Ισπιριάν (πηγή: Πρόγραμμα Houshamadyan / Συλλογή Βιβλιοθήκης Νουμπαριάν, Παρίσι/ via Seta Semsarian Karakelian)
ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ

Ντοκουμέντο του 1902: Ορφανά της Σεβάστειας που γλίτωσαν από τις σφαγές του 1894-1896 αλλά όχι κατά τη Γενοκτονία των Αρμενίων το 1915

16/11/2026 - 10:40πμ
(Φωτ.: facebook.com/profile.php/Πανελλήνια Ομοσπονδία Θρακικών Σωματείων)
ΣΥΛΛΟΓΟΙ

Πανελλήνια Ομοσπονδία Θρακικών Σωματείων: Στην ιστορία πέρασε το 34ο Γνωμοδοτικό Συμβούλιο – Οι αποφάσεις

16/11/2026 - 9:23πμ
O Αδάμ Μοριάνοφ με τις μαθήτριές του. Αριστερά η κόρη του Σόνια (πηγή: athensvoice.gr)
ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ

Αδάμ Μοριάνοφ: Ο άγνωστος ιδρυτής του ελληνικού κλασικού μπαλέτου με καταγωγή από τα Σούρμενα του Πόντου

15/11/2026 - 9:19μμ
(Πηγή: Σύλλογος Ποντίων Νυρεμβέργης)
ΣΥΛΛΟΓΟΙ

Ο Σύλλογος Ποντίων Νυρεμβέργης χορηγός της ταινίας «Λαχτάρα» του Σεμπάστιαν Χονδροκώστα

15/11/2026 - 5:16μμ
Η Τραπεζούντα γύρω στο 1915 (φωτ.: Underwood & Underwood / Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου)
ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ

Πόντος 1919: Γύρισαν από τη Ρωσία για να ξαναγίνουν πρόσφυγες

15/11/2026 - 4:16μμ
Το κενοτάφιο για τους Έλληνες της Τρίπολης του Πόντου (φωτ.: Facebook / Vasilis Tsenkelidis)
ΠΟΝΤΟΣ

Τρίπολη του Πόντου: 110 χρόνια μετά, οι απόγονοι θυμούνται εκείνους που δεν γύρισαν

15/11/2026 - 2:44μμ
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ
Ναυτεμπορική TV

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

Ο Εμανουέλ Μακρόν στην είσοδο του Ελιζέ (φωτ.: EPA / Teresa Suarez)

Μακρόν: Δέκα χρόνια από την ανακοίνωση της υποψηφιότητάς του για τη γαλλική προεδρία – «Έκανα ό,τι καλύτερο μπορούσα»

7 ώρες πριν
(Φωτ.: EUROKINISSI / Γιώργος Ματθαίος)

Nations League: Η Ελλάδα νίκησε τη Σερβία, αλλά έμεινε εκτός 8άδας

7 ώρες πριν
(Φωτ.: ΔΑΝΑΗ ΔΑΥΛΟΠΟΥΛΟΥ/EUROKINISSI)

Αθήνα: Κλειστοί τρεις σταθμοί του μετρό την Τρίτη για την επέτειο του Πολυτεχνείου

8 ώρες πριν
Τμήμα της αφίσας της εκδήλωσης

«Μια φορά κι έναν καιρό… ήταν Χριστούγεννα» από τον Πολιτιστικό Σύλλογο Μικρασιατών Λιβαδειάς

8 ώρες πριν
Μικρασιάτες δουλεύουν ως υπαίθριοι κουρείς στην προκυμαία του Πειραιά, το 1922. Στη σύνθεση, το εξώφυλλο του νέου μυθιστορήματος του Δημήτρη Στεφανάκη, «Βαθύ ρεμπέτικο» (φωτ.: Library of Congress / American National Red Cross – εξώφυλλο: Εκδόσεις Μεταίχμιο)

«Πατρίδα να σου πετύχει!»: Η προσφυγιά του ’22 στο «Βαθύ ρεμπέτικο» του Δημήτρη Στεφανάκη

8 ώρες πριν
(Φωτ.: EUROKINISSI / Μάρκος Χουζούρης)

Στα τελικά του Euro 2027 η Ελπίδων – Στα πέναλτι η πρόκριση της «γαλανόλευκης»

9 ώρες πριν
pontosnews.gr

Ειδήσεις και άρθρα για τον Πόντο και τη Μ. Ασία, αλλά και την επικαιρότητα στην Ελλάδα, τον Κόσμο και την Ομογένεια. Πλούσια θεματολογία ποικίλης ύλης με έμφαση σε πολιτιστικά δρώμενα.

Copyright © 2025 pontosnews.gr
Made by minoanDesign

  • TAYTOTHTA
  • ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
  • ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ
  • ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων
  • ΑΡΧΙΚΗ
  • ΠΟΝΤΟΣ
    • ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
    • ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ
    • ΙΣΤΟΡΙΑ
    • ΠΑΡΑΔΟΣΗ
    • ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
    • ΣΥΛΛΟΓΟΙ
    • ΛΕΞΙΚΟ
  • ΕΛΛΑΔΑ
  • VIDEOS
  • ΚΥΠΡΟΣ
  • ΟΜΟΓΕΝΕΙΑ
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ
  • ΓΝΩΜΕΣ
    • Μάρκος Τρούλης
    • Παντελής Σαββίδης
    • Σάββας Καλεντερίδης
    • Θεόφιλος Πουταχίδης
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • ΑΜΥΝΑ
  • ΚΟΣΜΟΣ
  • ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
  • ΥΓΕΙΑ
  • ΠΕΡΙΕΡΓΑ
  • ΣΥΝΤΑΓΕΣ
  • ΠΙΣΤΗ
  • ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
  • ΤΑΞΙΔΙ
  • ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ
  • PONTOS BLOG

Copyright © 2024 pontosnews.gr
Made by minoanDesign

Ναυτεμπορική TV
Ναυτεμπορική TV