Το 2024 είναι η χρονιά που πάρα πολλές προσφυγικές πόλεις γιορτάζουν τα 100 χρόνια από την ίδρυσή τους, κυρίως τιμώντας τους πρώτους οικιστές, τους πρόσφυγες που κουβάλησαν το τραύμα και το πείσμα τους και ξεκίνησαν μια νέα ζωή, συχνά αντιμετωπίζοντας τη δυσπιστία και την εχθρότητα από τον ντόπιο πληθυσμό.
Ένας από τους τόπους όπου οι ξεριζωμένοι της Μικρασιατικής Καταστροφής και της Ανταλλαγής βρήκαν νέα πατρίδα είναι η Νέα Καρβάλη.
Χτισμένη 11 χλμ ανατολικά από την πόλη της Καβάλας, αποτελεί συνέχεια της παλαιάς καππαδοκικής Καρβάλης (Γκέλβερι). Στην περιοχή οι πρόσφυγες έφτασαν τον Αύγουστο του 1924. Αρχικά «στεγάστηκαν» σε σκηνές και μετά από δύο χρόνια 406 οικογένειες μετεγκαταστάθηκαν στη σημερινή πόλη που συνδέεται όχι μόνο με τους Καππαδόκες αλλά και με τον Άγιο Γρηγόριο τον Θεολόγο, το σκήνωμα του οποίου έφεραν στην Ελλάδα.
Για αυτή την επέτειο του ενός αιώνα από την εγκατάσταση των Καππαδοκών προγραμματίζεται πλήθος εκδηλώσεων. Παρουσιάστηκαν την Πέμπτη, κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου του δημάρχου Θεόδωρου Μουριάδη και των εκπροσώπων της Εφορείας Αρχαιοτήτων Καβάλας-Θάσου, του Ερευνητικού Κέντρου ΜΟΗΑ, του Κέντρου Καππαδοκικών Μελετών και της Δημοτικής Κοινότητας Νέας Καρβάλης.
Στις 4 Σεπτεμβρίου θα εγκαινιαστεί στην Οικία-Μουσείο Μεχμέτ Αλή περιοδική έκθεση κειμηλίων. Στην Καβάλα θα βρεθεί μεγάλη αντιπροσωπεία από το Δήμο Ικονίου με επικεφαλής τον δήμαρχο και τον πρύτανη του Πανεπιστημίου. Πρόκειται για ένα ακόμα κεφάλαιο στις σχέσεις των δύο πόλεων, οι οποίες έχουν εκφράσει την επιθυμία τους να υπογράψουν πρωτόκολλο αδελφοποίησης.
Στη συνέχεια, στις 9 Νοεμβρίου, θα γίνουν τα εγκαίνια έκθεσης εκκλησιαστικών αντικειμένων στο Αρχαιολογικό Μουσείο Καβάλας. Παράλληλα θα πραγματοποιηθεί συμπόσιο με τίτλο: «Η Καππαδοκία των ζώντων μνημείων».
Ο κύκλος των εκδηλώσεων θα κλείσει στις 17 Νοεμβρίου με τον εορτασμό της Ημέρας Εγκατάστασης των Καππαδοκών στη Νέα Καρβάλη.
«Θα ακολουθήσουν βεβαίως και άλλες εκδηλώσεις την επόμενη χρονιά, προκειμένου η ιστορία των Καππαδοκών να φτάσει σε διάφορες γωνιές του πλανήτη» διαβεβαίωσε ο δήμαρχος Θεόδωρος Μουριάδης, ο οποίος χαρακτήρισε τη Νέα Καρβάλη «το Ιερό Κέντρο των Καππαδοκών σε όλη την υφήλιο».
Τα κειμήλια που θα εκτεθούν στην Καβάλα συγκεντρώθηκαν για το Μουσείο Νέας Καρβάλης, ενώ θα περιληφθούν και «στον ψηφιακό κατάλογο των μνημείων του ελληνισμού, μετά την πρόσφατη απόφαση της υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη» ανέφερε ο Καπλάνης Ιωσηφίδης, πρόεδρος του Κέντρου Καππαδοκικών Μελετών.
Σημαντικό ρόλο στον κύκλο εκδηλώσεων έχει και η Εφορεία Αρχαιοτήτων Καβάλας-Θάσου. Η προϊσταμένη Σταυρούλα Δαδάκη εξήγησε: «Η Καππαδοκία είναι από τις περιοχές στην Τουρκία που οι πρόσφυγες έφυγαν έναν χρόνο πριν την υπογραφή της συνθήκης της Λοζάνης. Μαζί τους επέλεξαν να μεταφέρουν πολλά από τα κειμήλια που είχαν στα σπίτια τους και στις εκκλησίες της περιοχής. Τα περισσότερα από αυτά αποτελούν κτήμα της μεγάλης συλλογής του Κέντρου Καππαδοκικών Μελετών και αντιπροσωπεύουν επάξια όλες τις εκφάνσεις του καππαδοκικού πολιτισμού».
Κατά τη δική του τοποθέτηση, ο εκπρόσωπος του Ερευνητικού Κέντρου MOHA Βαγγέλης Αρεταίος τόνισε ότι η συλλογή που θα φιλοξενηθεί στην Οικία-Μουσείο Μεχμέτ Αλή «έχει τη δική της ιστορία, διότι αφενός μεν ήταν περιπλανώμενη και άστεγη για πολλά χρόνια και αφετέρου γιατί έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον το πώς έφτασαν αυτά τα κειμήλια από την Καππαδοκία στη Νέα Καρβάλη».
Τέλος ο πρόεδρος της δημοτικής κοινότητας Νέας Καρβάλης Νίκος Καρακεΐσογλου θέλησε να ευχαριστήσει όλους τους φορείς που συνεργάστηκαν για την ανάδειξη της ιστορίας της πόλης. «Στις 17 Νοεμβρίου, μετά το μνημόσυνο για την ανάπαυση των ψυχών των προγόνων μας που έχασαν τη ζωή τους στα ορεινά της Λεύκης, θα γίνει μια μεγάλη γιορτή για τα 100 χρόνια από την εγκατάσταση των πρώτων προσφύγων» ανέφερε.
