Ένα αόρατο, αχανές σύμπαν που παρέμενε βυθισμένο στο σκότος για αιώνες έρχεται στο φως κάτω από το δάπεδο της Αγίας Σοφίας στην Κωνσταντινούπολη. Ο περικαλλής χριστιανικός ναός –το οικουμενικό σύμβολο της Ορθοδοξίας και της βυζαντινής αρχιτεκτονικής που λειτούργησε επί δεκαετίες ως μουσείο και τα τελευταία χρόνια χρησιμοποιείται από τις τουρκικές αρχές ως τζαμί– αποκαλύπτει τα αρχαιότερα και πιο αινιγματικά μυστικά του.
Από τον Φεβρουάριο του 2025 έως σήμερα, οι αρχαιολόγοι έχουν απομακρύνει τον τεράστιο όγκο των 3.000 τόνων λάσπης και συντριμμιών, φέρνοντας στην επιφάνεια άγνωστα τμήματα ενός εκτεταμένου ρωμαϊκού υπογείου δικτύου.
Τα εντυπωσιακά νέα στοιχεία παρουσίασε ο καθηγητής Χασάν Φιράτ Ντικέρ, μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής της Αγίας Σοφίας, κατά τη διάρκεια διάλεξης στην Κωνσταντινούπολη.
Υπόγειο δίκτυο 1.600 ετών και ρωμαϊκός δρόμος
Όπως εξήγησε ο καθηγητής Ντικέρ, το περίπλοκο σύστημα υπογείων σηράγγων –το οποίο παρομοίασε με ένα σύγχρονο δίκτυο μετρό– κατασκευάστηκε από τους Ρωμαίους πριν από περίπου 1.600 χρόνια. Κύριος στόχος του ήταν η διοχέτευση των ομβρίων υδάτων προς τη θάλασσα, η υδροδότηση της πόλης, αλλά και η παροχή προστατευμένων προσβάσεων.
Οι εργασίες καθαρισμού έφεραν στο φως υπόγεια διαδρομή 170 μέτρων, η οποία συνδέεται με ρωμαϊκό δρόμο του 5ου αιώνα (τον οποίο είχε εντοπίσει αρχικά ο Γερμανός αρχαιολόγος Άλφονς Μαρία Σνάιντερ) και εκτείνεται από την περιοχή Σαραϊμπουρνού έως τη Μικρή Αγία Σοφία.
Ταφικό σύμπλεγμα παλαιότερο από την ίδια την Αγία Σοφία
Ιδιαίτερη επιστημονική αξία παρουσιάζει ο τομέας στη βορειοανατολική πλευρά του μνημείου, όπου εντοπίζονται πολλαπλά αρχαιολογικά στρώματα:
- Στον χώρο που είχε ανακαλύψει το 1946 ο αρχαιολόγος Μουζαφέρ Ραμαζάνογλου, η ομάδα του Ντικέρ καθάρισε τους τέσσερις συνεχόμενους θαλάμους και προχώρησε σε ανασκαφή επιπλέον 1,5 μέτρου σε βάθος.
- Ο καθηγητής τόνισε ότι οι υπόγειοι αυτοί θάλαμοι είναι αρχαιότεροι από τον σημερινό ναό της Αγίας Σοφίας.
- Τα θεμέλια του πρώτου ναού (που καταστράφηκε από πυρκαγιά τον 5ο αιώνα) βρίσκονται 2,3 μέτρα κάτω από το σημερινό δάπεδο, αποτυπώνοντας τη σταδιακή ανύψωση του εδάφους της Κωνσταντινούπολης με την πάροδο των αιώνων.
Η Επιστημονική Επιτροπή συνεχίζει τις εργασίες με στόχο να καταστούν ασφαλή και προσβάσιμα για τους επισκέπτες μεγάλα τμήματα των υπογείων στοών, ενώ σχεδιάζεται και ειδικό εκθεσιακό πρόγραμμα για την ανάδειξη των αρχαιολογικών ευρημάτων.
• Με πληροφορίες από το www.turkiyetoday.com.
