Στην ορεινή Αγιάσο της Λέσβου, στο κεφαλοχώρι στις πλαγιές του Λεσβιακού Ολύμπου λειτουργεί από το 1894 –εδώ και 130 χρόνια δηλαδή– ανελλιπώς το Αναγνωστήριο Αγιάσου «Η Ανάπτυξη».
Όπως λέει και ο πρόεδρός του, Κλεάνθης Κορομηλάς, στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ξεναγώντας μας στην ιστορία του, «το Αναγνωστήριο είναι ένα από τα ιστορικότερα και πλέον καταξιωμένα σωματεία πανελλαδικά. Με πολυσχιδή δράση σε πολλούς τομείς. Ιδρυμένο στα χρόνια της Τουρκοκρατίας, δεν σταμάτησε ούτε στιγμή –ακόμα και στις δυσκολότερες στιγμές για την πατρίδα– να δραστηριοποιείται συνεχώς στο θέατρο, στη μουσική, στην προαγωγή των γραμμάτων, στη συγκέντρωση λαογραφικού υλικού και στην ανάδειξη των λαϊκών δρώμενων της Λέσβου».
Σύμφωνα με μια πρώτη καταγραφή που πραγματοποίησε το Εργαστήριο Κοινωνικής, Πολιτισμικής Επικοινωνίας και Τεκμηρίωσης του Πανεπιστημίου Αιγαίου, το Αναγνωστήριο έχει αρχειακό υλικό πλουσιότατο και ίσως μοναδικό στο χώρο του Αιγαίου.
«Από τις σημαντικότερες πανελλαδικά», λέει ο Παναγιώτης Σκορδάς, γενικός γραμματέας του Αναγνωστηρίου, «είναι και η βιβλιοθήκη του σωματείου, που αριθμεί γύρω στους 25.000 τόμους παλιά και νέα βιβλία και χειρόγραφα, τα περισσότερα από τα οποία είναι ηλεκτρονικά βιβλιοθηκονομημένα».
Με θέατρο…
Το Αναγνωστήριο όλα αυτά τα χρόνια της συνεχούς δραστηριότητάς του διέπρεψε στο θέατρο, στη φωνητική και ενόργανη μουσική. «Ανεβάστηκαν περί τα 100 έργα – οπερέτες, ειδυλλιακά δράματα, τραγωδίες εθνικού περιεχομένου, κωμωδίες, ηθογραφίες αλλά και επιθεωρήσεις γραμμένες στη ντοπιολαλιά», λέει ο Κλ. Κορομηλάς.
Ζωντανή απόδειξη της αγάπης του Αναγνωστηρίου προς το θέατρο αποτελεί η δημιουργία (το 1964) του περίφημου κινηματοθεάτρου του, σε σχέδια του αρχιτέκτονα Γιώργου Γιανουλέλη και του ζωγράφου Γιάννη Τσαρούχη.
Δυστυχώς, τον Ιανουάριο του 2017 στη διάρκεια έντονης χιονόπτωσης η στέγη του θεάτρου κατέρρευσε και το θέατρο έκτοτε δεν επαναλειτούργησε.
«Σήμερα», συνεχίζει ο Κλεάνθης Κορομηλάς, το σωματείο διατηρεί παιδικό θεατρικό εργαστήρι, τμήμα ενηλίκων για λεσβιακές ηθογραφίες και επιθεωρήσεις, και πειραματική σκηνή ενήλικων».
Μοναδική προσφορά στον τόπο και πολύτιμο απόκτημα του Αναγνωστηρίου είναι η καταγραφή σε μαγνητοταινίες, τη δεκαετία του ’60, του μουσικολαογραφικού υλικού της Αγιάσου, της Λέσβου και των απέναντι μικρασιατικών παραλίων. Σήμερα, επίσης, δεκάδες παιδιά μαθαίνουν κλασικά και παραδοσιακά όργανα, κυρίως σαντούρι, ενώ λειτουργεί και χορευτικό τμήμα με περισσότερα από 100 μέλη.
…Και μουσείο
Το Αναγνωστήριο διατηρεί και λαογραφικό μουσείο. «Από το καλοκαίρι του 2010 φιλοξενείται στο λαογραφικό μουσείο η σπάνια ιδιωτική λαογραφική συλλογή του Στρατή Π. Τζίνη, με εξαίρετα κειμήλια της βιοτεχνικής παράδοσης της Αγιάσου. Στεγάζει επίσης διαμορφωμένους χώρους όπως του παλιού παραδοσιακού αγιασώτικου σπιτιού αλλά και πινακοθήκη Λεσβίων ζωγράφων και κεραμικών», λέει ο Π. Σκορδάς.
Ιδιαίτερα ας σημειωθεί η συμβολή του Αναγνωστηρίου στα λαϊκά τοπικά δρώμενα και ιδιαίτερα σε αυτό του αγιασώτικου καρναβαλιού, που περιλαμβάνεται στο Ευρετήριο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς.
Εκατόν τριάντα χρόνια συνεχούς παρουσίας, και όπως λέει ο πρόεδρός του, «η μεγαλύτερη επιτυχία του Σωματείου είναι ότι κατάφερε με έναν μοναδικό τρόπο να συσπειρώσει και να εκφράσει όλες τις κοινωνικές ομάδες, όλες τις ηλικίες και όλα τα επαγγέλματα του χωριού».
