Το «μιστέκι» και άλλα… τινά σε ηχογράφηση στις ΗΠΑ – Τα greeklish των Ελλήνων μεταναστών της δεκαετίας του 1940

«Το μιστέκι, το μιστέκι / που στις κοπελιές δεν στέκει» λέει ο στίχος του ρεμπέτικου τραγουδιού που γράφτηκε από τον Αργύρη Γιαμπουράνη. Από την αγγλική λέξη mistake (λάθος) προέκυψε αυτή η ιδιόμορφη λέξη στα ελληνικά, στο πλαίσιο του ιδιότυπου greeklish ιδιώματος που επινόησαν οι  Έλληνες μετανάστες πρώτης γενιάς στις ΗΠΑ.

Την ενδιαφέρουσα ιστορία που αφορά το τραγούδι «Μιστέκι» (1949) την μοιράζεται το Μουσικό Λαογραφικό Αρχείο Μέλπως Μερλιέ.

Σε ανάρτησή του αναφέρει:

Ταχτοποιώντας τη συλλογή δίσκων γραμμοφώνου του ΜΛΑ πέσαμε πάνω σε μια σειρά δίσκων του Αργύρη Γιαμπουράνη. Οι ηχογραφήσεις αυτές έγιναν στην Αμερική, στα τέλη της δεκαετίας του ‘40, από τη δισκογραφική εταιρεία Flogera.

[…] Σε μια από τις ηχογραφήσεις αυτές λοιπόν, ο Αργύρης Γιαμπουράνης τραγουδά τις περιπέτειες της Αννούλας απ’ το Ντιτρόιτ, που υπέκυψε στη γοητεία που προσέφεραν τα «φλουιντ ντράιβ κάρα»¹, με αποτέλεσμα να πέσει στο μιστέκι.

[…] Από μουσικής πλευράς εδράζεται σε ένα πολυστιλιστικό μουσικό μίγμα που παραπέμπει στους ήχους της Klezmer. Μια ηχογράφηση που λειτουργεί ως ηχητική γέφυρα προς έναν ολόκληρο κόσμο, ο οποίος ζυμώθηκε και έδρασε στην άλλη όχθη του Ατλαντικού.

Την έπαθε και η Άννα, η μικρή Αμερικάνα
η Αννούλα απ’ το Ντιτρόιτ που ένας πόνος τηνε τρώει.

Δεν αντέχω, θα το πω
της Αννιώς το μυστικό
να το μάθουν οι κοπέλες
να φυλάγονται απ’ τις τρέλες.

Τα κοκτέιλς και η μπάρα² και τα φλούιντ ντράιβ κάρα
και μια βόλτα μες στο πάρκι³ κι ένα κλέφτικο φιλάκι.

Επιτέλους ένα ράιντ⁴ μες στον κήπο είναι ολ ράιτ⁵
μα μην προχωρείς παρέκει, να μην πέσεις στο μιστέκι.

Μην κακιώνεις, Άννα μου
το ’παθε κι η μάνα μου.

Όπως το ’χουν πάθει κι άλλες και μικρούλες και μεγάλες
αχ, το φοβερό μιστέκι που στις κοπελιές δεν στέκει.

Το μιστέκι, το μιστέκι
που στις κοπελιές δεν στέκει.

Μιστέκι, μιστέκι, στις κοπελιές δεν στέκει
μιστέκι, μιστέκι, μιστέκι, που δεν στέκει.

__
1. Έτσι ονόμασε τα αυτοκίνητα της η αυτοκινητοβιομηχανία Κράισλερ (Chrysler) το 1948. Στα fluid drive μπορούσες να χρησιμοποιείς είτε το αυτόματο κιβώτιο ή το αμπραγιάζ με τις ταχύτητες.
2. Μπαρ.
3. Πάρκο.
4. Βόλτα.
5. Εντάξει.