Το πρωί της 12ης Οκτωβρίου, όταν οι Γερμανοί παρέδιδαν τα κλειδιά της πόλης των Αθηνών στον δοσίλογο «δήμαρχό» τους και κατέβαζαν τη σημαία τους από την Ακρόπολη, στον Πειραιά σημειώνονταν απανωτές ανατινάξεις. Τελωνείο, λιμεναρχείο, λιμενικές εγκαταστάσεις και κτήρια του ΟΛΠ ανατινάχτηκαν στην προσπάθεια των Γερμανών να καθυστερήσουν την εκδίωξή τους από τις ανταρτικές δυνάμεις.
Πρώτα πήραν φωτιά τα ναυπηγεία Βασιλειάδη, μετά τα σιλό και στη συνέχεια εξαπλώθηκαν οι ανατινάξεις σε ολόκληρο το λιμάνι.
Οι Γερμανοί έκαψαν το μπαρουτάδικο και προχώρησαν να καταστρέψουν την Κοπή στη Δραπετσώνα και την Ηλεκτρική στο Κερατσίνι. Το 4ο τάγμα όμως του εφεδρικού ΕΛΑΣ, εκείνο που ματαίωσε τις εκτινάξεις εργοστασίων στη Λεύκα και την Κοκκινιά, κινητοποίησε δυνάμεις και για τη σωτηρία της Ηλεκτρικής και της Κοπής.
Κινητοποιήθηκαν το 1ο τάγμα του εφεδρικού ΕΛΑΣ, με διοικητή τον Αλέκο Βαρυτιμίδη, και το 6ο ανεξάρτητο σύνταγμα του ΕΛΑΣ, με καπετάνιο τον Νίκανδρο Κεπέση. Άρχισαν διαπραγματεύσεις με τους Γερμανούς που φρουρούσαν την Ηλεκτρική για να αποχωρήσουν ομαλά χωρίς να ανατινάξουν το εργοστάσιο, και αφού ελευθερώσουν φυσικά τους περίπου 300 αιχμάλωτους εργαζομένους. Τότε όμως έφτασαν στο σημείο οι περίπου 30 Γερμανοί ποδηλάτες, που είχαν αποχωρήσει από την Κοπή, η οποία είχε ήδη καταληφθεί από τον ΕΛΑΣ.
Οι ποδηλάτες, που έφεραν οπλισμό, άρχισαν να πυροβολούν από την Αναπαύσεως και ο ΕΛΑΣ απάντησε. Η μάχη γενικεύτηκε και έπεσαν νεκροί και από τις δυο πλευρές. Τελικά η μάχη έληξε με συμφωνία περί ασφαλούς αποχώρησης των Γερμανών χωρίς να πειραχτούν οι εγκαταστάσεις και οι υπάλληλοι. Η αποχώρηση των Γερμανών έγινε διά θαλάσσης.
Ωστόσο οι συγκρούσεις της 12ης Οκτωβρίου ήταν το πρώτο μέρος της πράξης, αφού η μάχη συνεχίστηκε και την επομένη, 13 Οκτωβρίου 1944, όταν στην Ηλεκτρική επιτέθηκαν Γερμανοί ειδικευμένοι στις ανατινάξεις, που μόλις το ίδιο βράδυ είχαν ανατινάξει τη Shell στο Πέραμα.
Ευτυχώς οι αντάρτες είχαν φροντίσει να αφήσουν σημαντική δύναμη για να φρουρεί το εργοστάσιο μετά την επιτυχή κατάληψή του την προηγουμένη. Ωστόσο η απειλή από τους Γερμανούς που έρχονταν τη 13η Οκτωβρίου ήταν σοβαρή, καθώς ήταν καλά εκπαιδευμένοι και οπλισμένοι.
Οι ΕΛΑΣίτες υπερασπίστηκαν το εργοστάσιο με έξυπνη τακτική, που σχεδίασε ο Ν. Κεπέσης. Περίμεναν σχεδόν να μπουν στο εργοστάσιο πριν τους αντιμετωπίσουν, καθώς μια μάχη εκ παρατάξεως θα έδινε σημαντικό πλεονέκτημα στους Γερμανούς που είχαν οπλισμό βαρύ και μηχανικά μέσα.
Η μάχη ήταν σφοδρή και οι Έλληνες αγωνιστές κατάφεραν να μπλοκάρουν και τελικά να αιχμαλωτίσουν τους Γερμανούς και τον αρχηγό τους Χανς Λίντερμαν. Οι απώλειες των Ελλήνων ήταν 11 νεκροί και 8 τραυματίες. Η σημασία της διάσωσης πολύ μεγάλη, καθώς αν πετύχαινε το σχέδιο για ανατίναξη της Ηλεκτρικής, θα έμενε το Λεκανοπέδιο χωρίς ενέργεια για μήνες!
Η μάχη της Ηλεκτρικής Κερατσινίου σήμανε την οριστική εκδίωξη του Ναζισμού από την Ελλάδα.
Η 14η Οκτωβρίου 1944 βρίσκει τη Δραπετσώνα, όπως και το γειτονικό Κερατσίνι, τον Πειραιά αλλά και το Λεκανοπέδιο, ν’ αναπνέουν τον αέρα της ελευθερίας.
