Η μάχη της Κοπής, η οποία αποτελεί την πρώτη φάση μιας μεγαλύτερης μάχης που κορυφώθηκε στην Ηλεκτρική, έχει ξεχαστεί από τα επίσημα βιβλία Ιστορίας και –ως εκ τούτου– έχει υποβαθμιστεί. Ωστόσο ήταν μια σπουδαία μάχη που απέτρεψε την καταστροφή ενός εργοστασίου από τους Γερμανούς και έδειξε ότι ο λαός και οι οργανωμένες στρατιωτικές δυνάμεις του, ο ΕΛΑΣ και το ΕΑΜ, ήταν παρόντες και αποφασισμένοι να υπερασπιστούν την πατρίδα.
Η μάχη της Κοπής θεωρήθηκε μέρος της μάχης της Ηλεκτρικής, με αποτέλεσμα ακόμη και οι νεκροί στην Κοπή να καταγράφονται σαν νεκροί της μάχης της Ηλεκτρικής. Εμείς εδώ ανασυνθέτουμε τις αναμνήσεις των πρωταγωνιστών, όπως του Νίκανδρου Κεπέση και άλλων, και παρουσιάζουμε το εξαίρετο εκείνο γεγονός που τιμά την ιστορία της πόλης.
Ο Νίκανδρος Κεπέσης, εκ των πρωταγωνιστών στις μάχες που δόθηκαν κατά την αποχώρηση των Γερμανών για τη διάσωση της Κοπής και της Ηλεκτρικής, γράφει:
«Ανάμεσα στις μάχες που έδωσε ο ΕΛΑΣ του Πειραιά ενάντια στους χιτλερικούς στις 12 Οκτώβρη ήταν και η μάχη για τη διάσωση της Κοπής, στην οδό Αναπαύσεως στη Δραπετσώνα. Η μάχη δόθηκε το απόγευμα. Ήταν περίπου η ώρα που η Διοίκηση του 6ου Συντάγματος πήγαινε για συνάντηση των Άγγλων στη Διεύθυνση της Αστυνομίας. Ειδικά για την περιοχή Ευγένεια-Ταμπούρια που ήταν η Κοπή είχαμε συστήσει στη Διοίκηση του Ι Τάγματος ν’ αποφύγει κάθε σύγκρουση. Ιδιαίτερα ύστερα από την ενημέρωση που μας έγινε ότι η χιτλερική φρουρά αναχώρησε από το Ηλεκτρικό Εργοστάσιο.
»Κι αυτό γιατί κάθε δική μας εμφάνιση θα προκαλούσε το ενδιαφέρον της χιτλερικής διοίκησης και ο κίνδυνος να στείλει ξανά φρουρά στο Εργοστάσιο ήταν πραγματικά μεγάλος. Κι αυτό αποτελούσε θανάσιμο κίνδυνο για το Εργοστάσιο.
»Ωστόσο τα γεγονότα δεν μπορείς να τα προλαβαίνεις και να τα κατευθύνεις πάντα όπως τα θέλεις…
»Η σύγκρουση έγινε όμως σε μια στιγμή που οι χιτλερικοί δεν μπορούσαν να κινήσουν μεγάλες δυνάμεις. Σε μια στιγμή που είχε εκδηλωθεί η γενική μας επίθεση ενάντια σε φρουρές που άρχισαν να υποχωρούν, όπως π.χ. απ’ το Παλατάκι, από τη ΣΕΚ (Καμίνια) κτλ., που αναφέραμε πιο πάνω. Η σύγκρουση άρχισε όταν μια μικρή χιτλερική φρουρά ανατίναξε ένα χτίριο της Kοπής…
»Ο ΕΛΑΣ ξεσηκώνεται και οι τηλεβόες καλούν τις γειτονιές σε ξεσηκωμό… Προχωρούν οι ΕΛΑΣίτες από δρόμο σε δρόμο κι οι γυναίκες άτρομες κι αυτές προσπαθούν να τους βοηθήσουν όπως μπορούν. Τα πολυβόλα των Ούννων βάλλουν θεριστική βολή, μα οι ΕΛΑΣίτες έχουν πλησιάσει πια κοντά. Κρύβονται πίσω από τη μάντρα της Κοπής, έχουν πολιορκήσει τους Ούννους. Ένας τηλεβόας… μιλάει γερμανικά: “Αν ανατιναχτεί άλλο χτίριο θα πληρώσετε με το κεφάλι σας…”. Και μόλις σβήνει η τελευταία λέξη από το χωνί, μία σαρωτική επίθεση απ’ όλες τις πλευρές αναγκάζει τους Γερμανούς να σηκώσουν άσπρο πανί…».
Έτσι σώθηκε το μέγιστο μέρος της Κοπής από την καταστροφική μανία των χιτλερικών. Σώθηκε χάρη στην αυτοθυσία των ΕΛΑΣιτών του Ι Τάγματος του 6ου ανεξάρτητου Συντάγματος του ΕΛΑΣ.
Σύμφωνα με μαρτυρίες των Κ. Παρθενόπουλου και Κ. Αγαθαγγελίδη, που έζησαν τα γεγονότα, το μεσημέρι της 11ης Οκτωβρίου περίπου 30 ποδηλάτες με οπλισμό ανέβαιναν την Αναπαύσεως με κατεύθυνση την Πλάτωνος, προς την Ηλεκτρική. Έγιναν οδομαχίες και υποχώρησαν προς την Κοπή. Στο ντουβάρι του Νεκροταφείου επί της οδού Πλάτωνος υπήρχε πολεμίστρα του ΕΛΑΣ. Εκεί σκοτώθηκαν οι Παν. Κοσμίδης, Ακρίτας Τοροσιάδης και Παναγιώτης Μαυρομάτης, οι οποίοι όμως αναφέρονται ως σκοτωμένοι στη μάχη της Ηλεκτρικής.
Πριν καταλάβει ο ΕΛΑΣ την Κοπή, ένα μέρος της ανατινάχτηκε από τους Γερμανούς, όπως και η πόρτα εισόδου του εργοστασίου. Δίπλα ακριβώς ήταν το ψιλικατζίδικο του «Χαριλάκη», του Χαρίλαου Χριστοφορίδη, ο οποίος σκοτώθηκε τότε μαζί με τον γιο του. Ο άλλος γιος του Χριστοφορίδη (Χριστόφορος ή Στέλιος) σκοτώθηκε στα Δεκεμβριανά, στου Μακρυγιάννη.
Μετά από αυτές τις μάχες, έγινε η τελική μάχη της Κοπής και οι Έλληνες ανάγκασαν με μια σαρωτική επίθεση τους Γερμανούς να παραδοθούν.
