100 χρόνια από τη Συνθήκη της Λοζάνης: «Εξαιρετική ευκαιρία για να επιβεβαιώσουμε την ισχύ της»

Σε εξέλιξη βρίσκονται οι εργασίες του διήμερου διεθνούς συνεδρίου «100 Χρόνια από την Συνθήκη της Λοζάνης: Αναδρομή, Αποτίμηση, Προοπτική», που συνδιοργανώνουν το Ελληνικό Ίδρυμα Εξωτερικής και Ευρωπαϊκής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ) και το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Η Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κατερίνα Σακελλαροπούλου κήρυξε την έναρξη του Συνεδρίου, σημειώνοντας πως «Η Συνθήκη της Λοζάνης είναι πράγματι μία συνθήκη-ορόσημο, η οποία καθιέρωσε τα εθνικά σύνορα στη γειτονιά μας και στη Μέση Ανατολή, με στόχο την αποκατάσταση της ειρήνης μετά τον καταστροφικό Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η επέτειος των 100 χρόνων από την υπογραφή της συνιστά μία εξαιρετική ευκαιρία για να επιβεβαιώσουμε την ισχύ της και το σταθερό πλαίσιο που δημιούργησε, το οποίο εξακολουθεί να αποτελεί πυλώνα ειρήνης στην περιοχή.»

Ο καθηγητής και πρόεδρος του ΕΛΙΑΜΕΠ Λουκάς Τσούκαλης, κατά τον χαιρετισμό του τόνισε ότι «για την Ελλάδα και την Τουρκία, δύο γείτονες με δύσκολο παρελθόν, η Συνθήκη της Λοζάνης ήταν πρωτίστως μια συνθήκη ειρήνης που ακολούθησε έναν μακρύ και αιματηρό πόλεμο. Παρείχε τα θεμέλια για την ειρηνική συνύπαρξη των δύο χωρών μας για αρκετές δεκαετίες.».,

Ακολούθως, ο καθηγητής και πρύτανης του ΕΚΠΑ Μελέτιος – Αθανάσιος Δημόπουλος σχολίασε ότι «δεν μπορώ να παραλείψω να αναγνωρίσω και να τονίσω τη σημασία και την ανθεκτικότητα της Συνθήκης της Λοζάνης, η οποία αποτελεί μέχρι σήμερα ένα ανθεκτικό παράδειγμα πολιτικής καινοτομίας όσον αφορά τα σύνορα, τη γεωπολιτική, τους πληθυσμούς, τις μειονότητες και την ιδεολογία».

Οι εργασίες της πρώτης μέρας διαρθρώθηκαν σε πέντε πάνελ ομιλητών.

Το πρώτο πάνελ πραγματεύτηκε το κοινωνικό και οικονομικό πλαίσιο γύρω από το οποίο διαμορφώθηκε η Συνθήκη της Λοζάνης.

Στο πάνελ αυτό ομιλητές ήταν ο καθηγητής Μεταπολεμικής Ιστορίας και Γενικός Γραμματέας του Ιδρύματος της Βουλής για τον Κοινοβουλευτισμό και τη Δημοκρατία Ευάνθης Χατζηβασιλείου, ο καθηγητής Διεθνούς Δικαίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και Κοσμήτορας στο Τμήμα Οικονομικών και Περιφερειακών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Κωνσταντίνος Τσιτσελίκης, η επισκέπτρια λέκτορας στο Πανεπιστήμιο Kadir Has Esra Ünal και ο καθηγητής Οικονομικών Şevket Pamuk.

Ο Ευάνθης Χατζιβασιλείου εξήγησε πως «ο ειρηνευτικός διακανονισμός που ακολούθησε τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, συμπεριλαμβανομένης της Συνθήκης της Λοζάνης, δημιούργησε μια νέα διεθνή νομιμότητα ως πυλώνας και αναπόσπαστο μέρος ενός νέου, προσανατολισμένου στις αξίες φιλελεύθερου διεθνούς συστήματος.»

Από την πλευρά του, ο Şevket Pamuk υπενθύμισε ότι «Η Συνθήκη της Λοζάνης διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στην ανάδυση μιας εθνικής οικονομίας στην Τουρκία κατά τη διάρκεια του 20ου αιώνα. Μια σημαντική πτυχή των διαπραγματεύσεων στον οικονομικό τομέα αφορούσε την αναδιάρθρωση του οθωμανικού χρέους.»

Το δεύτερο πάνελ είχε ως κεντρικό θέμα το πολιτικό και θεσμικό πλαίσιο τη Συνθήκης της Λοζάνης. Στο πάνελ αυτό ομιλητές ήταν η καθηγήτρια Διεθνούς Δικαίου και κάτοχος της έδρας «Κωνσταντίνος Γ. Καραμανλής» στη Σχολή Fletcher του Πανεπιστημίου Tufts της Βοστώνης, Φωτεινή Παζαρτζή, η καθηγήτρια Ιστορίας και Διεθνών Σχέσεων και γενική διευθύντρια στο ΙΔΙΣ Κωνσταντίνα Μπότσιου, ο καθηγητής Διεθνούς Δικαίου Πέτρος Λιάκουρας, ο καθηγητής Διεθνούς Δικαίου Yücel Acer και ο καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου πρώην αναπληρωτής πρωθυπουργός και υπουργός Εξωτερικών Ευάγγελος Βενιζέλος.

Το τρίτο πάνελ πραγματεύτηκε το θέμα «Η Συνθήκη της Λοζάνης ως πρότυπο για την οικοδόμηση της ειρήνης» και πλαισιώθηκε από τον καθηγητή Δημόσιου Διεθνούς Δικαίου Κωνσταντίνο Αντωνόπουλο, τον επίτιμο καθηγητή Κοινωνιολογίας Ayhan Aktar, τον κύριο ερευνητή του ευρωπαϊκού προγράμματος του ΕΛΙΑΜΕΠ Emmanuel Comte και τον καθηγητή Οικονομικών Onur Yildirim.

Στο τέταρτο πάνελ, με θέμα τον ρόλο των προσωπικοτήτων στη διαμόρφωση της Συνθήκης, συμμετείχαν ως ομιλητές ο καθηγητής Σύγχρονης Ιστορίας και συνιδρυτής του «The Lausanne Project» Jonathan Conlin, ο επίτιμος καθηγητής Γεώργιος Θ. Μαυρογορδάτος, ο επίκουρος καθηγητής και Ειδικός στο «The Lausanne Project Ozan Ozavci και ο επίτιμος καθηγητής και αντιπρόεδρος του ΕΛΙΑΜΕΠ Θάνος Βερέμης.

Ο Jonathan Conlin ανέφερε ότι «Αφού παραγκωνίστηκε στο Παρίσι το 1919, ο Βρετανός υπουργός Εξωτερικών Τζορτζ Ναθάνιελ Κέρζον πιθανώς είδε τη Διάσκεψη της Λοζάνης του 1922 ως μία ευκαιρία, που μπορεί και να τον οδηγούσε μέχρι και την Downing Street. Ο Ισμέτ ήταν άπειρος στην υψηλή διπλωματία και οι Αμερικανοί πίστευαν πως θα είχαν την ευκαιρία να παραδώσουν μαθήματα στο πώς να χειρίζεται κανείς τους “ανατολίτες”».

Στη συνέχεια, ο Γιώργος Μαυρογορδάτος τόνισε ότι «Στη Διάσκεψη Ειρήνης της Λοζάνης, η Ελλάδα ήταν ταυτόχρονα μια χώρα ηττημένη από την Τουρκία και σύμμαχος των νικητών του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. Μόνο ο Ελευθέριος Βενιζέλος, με την επιβλητική παρουσία του, μπορούσε να εκμεταλλευτεί αυτή την αντίφαση και να αναζωογονήσει το πνεύμα της συμμαχίας, ιδίως με τη Μεγάλη Βρετανία.»

Το πέμπτο πάνελ ασχολήθηκε με την εξέλιξη της ελληνικής και τουρκικής Εξωτερικής Πολιτικής. Ομιλητές ήταν ο διευθυντής Ερευνών στο Κέντρο Έρευνας Ιστορίας Νεότερου Ελληνισμού της Ακαδημίας Αθηνών Σωτήρης Ρίζας, o καθηγητής Διεθνών Σχέσεων Serhat Güvenç, ο αναπληρωτής καθηγητής Zuhal Mert Uzuner και ο επίτιμος καθηγητής Παναγιώτης Ιωακειμίδης.

Οι εργασίες του Συνεδρίου θα συνεχιστούν και αύριο, Τρίτη 13 Ιουνίου.