«Τουρκόσποροι». Αλλά και «ελληνόσποροι» στην άλλη πλευρά του Αιγαίου. Εκατό χρόνια συμπληρώνονται φέτος από τη Συνθήκη της Λοζάνης που έβαλε τα όρια της σημερινής Τουρκίας και σφράγισε τη μοίρα των Ελλήνων σε Πόντο, Μικρασία και Θράκη με μια από τις πιο μεγάλες συμφωνημένες μετακινήσεις πληθυσμών, την Ανταλλαγή.
Αυτές τις μνήμες τις ανταλλαγής δεν τις κουβαλούν μόνο οι απόγονοι των Ελλήνων, αλλά και οι απόγονοι των Τούρκων που άφησαν τα σπίτια τους για να εγκατασταθούν ουσιαστικά διά της βίας σε νέα χώματα. Αυτοί ήταν οι «ελληνόσποροι», ένα προσωνύμιο ντροπής.
Η Εμινέ Σεβγκί Έζνταμαρ (Emine Sevgi Özdamar) τον Αύγουστο θα γίνει 76 ετών. Ζει στο Βερολίνο, γράφει στα γερμανικά και το βιβλίο της με τίτλο Ένας χώρος περικυκλωμένος από σκιές τιμήθηκε πέρσι με το βραβείο Büchner, την ανώτερη λογοτεχνική διάκριση στον γερμανόφωνο χώρο.
Παιδί με κάποιον τρόπο της Ανταλλαγής, αν και η ελληνική πτυχή είναι παράπλευρη σε σχέση με το κυρίαρχο θέμα του βιβλίου, τον προσδιορισμό της ταυτότητας του κάθε ανθρώπου, εντούτοις είναι παρούσα. Από τις μνήμες στο Μοσχονήσι (το νησί Τζούντα στα τουρκικά), έξω από το Αϊβαλί, όπου μεταφέρθηκαν Τούρκοι από τη Λέσβο και την Κρήτη, στους Έλληνες εργάτες που εμφανίζονται σε ένα σημαδιακό ταξίδι με τρένο στην Κωνσταντινούπολη, και από εκεί στην Ευτέρπη, μια παλιά φίλη της Εμινέ Σεβγκί Έζνταμαρ, η οποία εγκατέλειψε την Κωνσταντινούπολη στα Σεπτεμβριανά του 1955 που εγκαταστάθηκε στο Παρίσι.
Το Ένας χώρος περικυκλωμένος από σκιές, το πρώτο έργο μετά από 17 χρόνια λογοτεχνικής σιωπής, είναι ένας αυτοβιογραφικός απολογισμός και έχει τρεις βασικούς σταθμούς: Κωνσταντινούπολη, Παρίσι, Βερολίνο. Και ακόμα τρεις άξονες, θέατρο και αργότερα λογοτεχνία, μαθητεία σε σημαντικούς σκηνοθέτες
Η Εμινέ Σεβγκί Έζνταμαρ μεγάλωσε στην Κωνσταντινούπολη, όπου και σπούδασε στη δραματική σχολή. Στα μέσα της δεκαετίας του 1970 πήγε στο Βερολίνο και το Παρίσι και δούλεψε δίπλα σε σκηνοθέτες όπως ο Μπένο Μπεσόν, ο Τόμας Λάνγκχοφ και ο Κλάους Πάιμαν. Ανέλαβε πολλούς κινηματογραφικούς ρόλους και γράφει από το 1982 θεατρικά έργα, μυθιστορήματα και διηγήματα.
Η Τουρκάλα συγγραφέας το Σάββατο 6 Μαΐου θα βρίσκεται στη Θεσσαλονίκη, στη 19η Διεθνή Έκθεση Βιβλίου, καλεσμένη του Ινστιτούτου Goethe και της Deutsche Welle. Στα ελληνικά έχουν μεταφραστεί το μυθιστόρημα Η ζωή είναι ένα καραβανσαράι και το διήγημα Μουσαφιραίοι.
