ChatGPT: Εργαλείο αξιοπιστίας ή όπλο παραπληροφόρησης;

Πρόκειται για ένα χρήσιμο εργαλείο, το οποίο δημιουργεί πολλά πλεονεκτήματα για την ενημέρωση και τη δημοκρατία ή για ένα μέσο το οποίο μπορεί να εξελιχθεί στο πιο ισχυρό όπλο παραπληροφόρησης του μέλλοντος;

Αμέσως μετά το ντεμπούτο του ChatGPT πέρυσι, οι ερευνητές δοκίμασαν τι θα έγραφε το chatbot τεχνητής νοημοσύνης αφού του τέθηκαν ερωτήσεις με θεωρίες συνωμοσίας και ψευδείς αφηγήσεις.

Τα αποτελέσματα σε γραπτά που μορφοποιήθηκαν ως άρθρα ειδήσεων, δοκίμια και τηλεοπτικά σενάρια, ήταν τόσο ανησυχητικά που οι ερευνητές ήταν ξεκάθαροι σχετικά με το πόσο επικίνδυνη μπορεί να είναι αυτή η τεχνολογία σε έναν κόσμο όπου το ευρύ κοινό δεν έχει τις απαραίτητες ψηφιακές γνώσεις για την χρησιμοποιήσει ορθά.

Νόμισμα με δύο όψεις

Ο αντιπρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής Βιοηθικής και Τεχνοηθικής και βασικός ερευνητής του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών (ΕΚΚΕ) Χαράλαμπος Τσέκερης κάνει λόγο για μία τεχνολογία που είναι σαν νόμισμα με δύο όψεις και εναπόκειται σε αυτόν που την έχει στα χέρια του πώς θα την χρησιμοποιήσει.

«Εδώ ισχύει αυτό που ονομάζεται δυαδικότητα της τεχνολογίας, δηλαδή το ChatGPT μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για το fact checking, δηλαδή για τον έλεγχο αξιοπιστίας της πληροφορίας, και της είδησης, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για ενδυνάμωση της ενημέρωσης, και αναβάθμιση της δημοκρατίας, κάτι το οποίο σπεύδουν να τονίσουν πολλοί ειδικοί, αλλά από την άλλη μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για τη διασπορά και εξάπλωση παραποιημένων ειδήσεων και παραπληροφόρησης.

»Αν και το ίδιο το ChatGPT, όπως αναφέρεται στον ιστότοπό του, έχει προγραμματιστεί για μην εξαπλώνει ψευδείς ειδήσεις και για να αναφέρει σε αρμόδιες αρχές όσους προσπαθούν να διαδώσουν ρητορική μίσους ή φασιστικό περιεχόμενο. Ωστόσο, είναι ακόμα μία καινούργια τεχνολογία η οποία είναι ακόμα ευάλωτη και έχουν γίνει πολλά πειράματα πάνω σε αυτή την τεχνολογία και φαίνεται ότι πολύ εύκολα μπορεί κανείς να χρησιμοποιήσει αυτή την τεχνολογία για να διαδώσει πληροφορίες. Είναι ένα μεγάλο σημείο πειραματισμού, το ChatGPT αλλά και παρόμοιες αναδυόμενες τεχνολογίες που θα δούμε την επόμενη περίοδο», υπογράμμισε.

Από την πλευρά του, ο καθηγητής του Τμήματος Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Μανόλης Κουμπαράκης εξηγεί ότι το ChatGPT θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τη διασπορά ψευδών ειδήσεων και για παραπληροφόρηση, καθώς παράγει κείμενα που είναι συντακτικά σωστά και καλογραμμένα και μπορεί να περιγράψει ό,τι του ζητηθεί (με εξαίρεση αν του ζητήσουμε να μας πει πχ, πώς θα κάνουμε κακό σε κάποιον, πώς να κατασκευάσουμε μια βόμβα κλπ.)

«Είναι ιδιαίτερα δύσκολο για έναν άνθρωπο να καταλάβει αν ένα απλό κείμενο παράχθηκε από το chatGPT ή έναν δημοσιογράφο».

«Τονίζω τη λέξη απλό», λέει. Ωστόσο θεωρεί ότι το chatGPT δεν μπορεί ακόμα να γράψει τα ποιοτικά άρθρα τα οποία μπορούμε να διαβάσουμε σήμερα σε μια καλή εφημερίδα ή σε ένα ειδησεογραφικό site. «Άρθρα που για παράδειγμα περιέχουν αναφορές σε πηγές, πραγματικά γεγονότα, καλή χρήση της ελληνικής γλώσσας κλπ», προσθέτει χαρακτηριστικά.

Παράλληλα, μια τεχνολογία που ουσιαστικά θέλει να προσομοιάσει τον ανθρώπινο νου αλλά δεν έχει κριτική σκέψη ή εμπειρίες είναι εύκολο να εξαπατηθεί.

«Αυτή τη στιγμή είναι εύκολο να εξαπατηθεί ώστε να παράγει κείμενο που δεν είναι αληθές. Έχω δοκιμάσει να του ζητήσω να μου πει πώς να κάνω κακό σε ένα ζώο και έχει αρνηθεί λέγοντας ότι δεν είναι σωστό να κάνουμε κακό στα ζώα. Υπάρχουν όμως περιπτώσεις που χρήστες έχουν πείσει το chatGPT να μην υπακούσει στους περιορισμούς που του έχουν βάλει οι μηχανικοί που το ανέπτυσσαν και, για παράδειγμα, να παραγάγει κείμενο που περιέχει διάφορες βρισιές», υποστήριξε ο Μανόλης Κουμπαράκης.

Αξίζει να σημειωθεί ότι αυτή τη στιγμή κάποια πανεπιστήμια έχουν ήδη απαγορεύσει τη χρήση του, ενώ έχουν αρχίσει να εμφανίζονται  συστήματα που μπορούν να βρουν αν κάτι έχει γραφτεί από το chatGPT, τα οποία στο μέλλον θα είναι ιδιαίτερα χρήσιμα.

Οι ειδικοί θεωρούν ότι είναι απαραίτητο να δημιουργηθούν οι κατάλληλοι μηχανισμοί ελέγχου της αξιοπιστίας του περιεχομένου που παράγεται από το ChatGPT ώστε να ελέγχεται η είδηση, αλλά και να εντοπίζεται η πηγή που μετέδωσε ψευδή είδηση, αν εντοπιστεί κάτι τέτοιο. Όμως, ακόμα και σε αυτήν την περίπτωση ο έλεγχος αυτών των τεχνολογιών που ωριμάζουν και ξεπερνιούνται πολύ γρήγορα είναι δύσκολος.

«Οι νόμοι ακόμα σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης που υπάρχει νομοθετική παραγωγή είναι πολύ δύσκολο να ρυθμίσουν ένα υπερπολύπλοκο πληροφοριακό κόσμο ο οποίος δημιουργεί δικά του δίκτυα, αυτοοργανούμενα δίκτυα που καθιστούν την από πάνω προς τα κάτω ρύθμιση πάρα πολύ δύσκολη και καθιστούν σχεδόν ανέφικτο τον διαφωτισμό και την ορθή ενημέρωση, πόσο μάλλον τη ρύθμιση. Η ρύθμιση είναι πολύ δύσκολη σε τέτοια περιβάλλοντα, μάλιστα με παγκόσμιες πλατφόρμες, οι οποίες δεν υπόκεινται σε κανόνες εποπτείας και ελέγχου αλλά διακηρύσσουν ότι έχουν δική τους εσωτερική εποπτεία και έλεγχο αλλά κανείς δεν μπορεί να τους εμπιστευτεί», εξήγησε ο Χαράλαμπος Τσέκερης.

Παράλληλα, οι αλλαγές είναι τόσο γρήγορες που μέχρι να μάθει κανείς και να προσαρμοστεί στο τρέχον περιβάλλον, γίνεται νέα αλλαγή κι έτσι η γνώση πολύ γρήγορα καθίσταται ξεπερασμένη.