pontosnews.gr
Παρασκευή, 20/11/2026
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων
  • ΑΡΧΙΚΗ
  • ΠΟΝΤΟΣ
    • ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
    • ΠΑΡΑΔΟΣΗ
    • ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ
    • ΙΣΤΟΡΙΑ
    • ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
    • ΣΥΛΛΟΓΟΙ
    • ΛΕΞΙΚΟ
  • ΕΛΛΑΔΑ
  • Videos
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ
  • ΓΝΩΜΕΣ
    • Μάρκος Τρούλης
    • Παντελής Σαββίδης
    • Σάββας Καλεντερίδης
    • Θεόφιλος Πουταχίδης
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • ΑΜΥΝΑ
  • ΚΟΣΜΟΣ
  • ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
  • ΥΓΕΙΑ
  • ΣΥΝΤΑΓΕΣ
  • ΑΡΧΙΚΗ
  • ΠΟΝΤΟΣ
    • ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
    • ΠΑΡΑΔΟΣΗ
    • ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ
    • ΙΣΤΟΡΙΑ
    • ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
    • ΣΥΛΛΟΓΟΙ
    • ΛΕΞΙΚΟ
  • ΕΛΛΑΔΑ
  • Videos
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ
  • ΓΝΩΜΕΣ
    • Μάρκος Τρούλης
    • Παντελής Σαββίδης
    • Σάββας Καλεντερίδης
    • Θεόφιλος Πουταχίδης
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • ΑΜΥΝΑ
  • ΚΟΣΜΟΣ
  • ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
  • ΥΓΕΙΑ
  • ΣΥΝΤΑΓΕΣ
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων
pontosnews.gr
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων

Αν κάποιος ήθελε να σε ζωγραφίσει, Παρθένε… – Ένα βυζαντινό ποίημα του Κωνσταντίνου Ρόδιου

Στη μνήμη της Δέσποινας Κυριακίδου. Γράφει η Αλεξία Ιωαννίδου

24/12/2022 - 10:38πμ
Δύο εικόνες του 17ου αι. από τη Ραιδεστό και τους Επιβάτες της Ανατολικής Θράκης: «Παναγία Ρευματοκρατούσα», και «Παναγία Ηλιόκαλλη». Από την έκθεση «Θεσσαλονίκη 1922: Μνημεία και πρόσφυγες» (φωτ.: Αλεξία Ιωαννίδου)

Δύο εικόνες του 17ου αι. από τη Ραιδεστό και τους Επιβάτες της Ανατολικής Θράκης: «Παναγία Ρευματοκρατούσα», και «Παναγία Ηλιόκαλλη». Από την έκθεση «Θεσσαλονίκη 1922: Μνημεία και πρόσφυγες» (φωτ.: Αλεξία Ιωαννίδου)

Κοινοποίηση στο FacebookΜοιράσου το στο TwitterΜοιράσου το στο Whatsapp
Στηρίξτε το Pontos News Επιλέξτε μας ως προτιμώμενη πηγή στην Αναζήτηση Google
Προσθήκη πηγής

Αν κάποιος ήθελε να σε ζωγραφίσει, Παρθένε,
θα χρειαζόταν το φως των άστρων και όχι των χρωμάτων,
ώστε, σαν Πύλη του Φωτός, να σε ζωγράφιζε με φως.
Όμως τα ουράνια σώματα δεν υπακούουν στα λόγια των θνητών
με όσα μας εκχώρησαν οι νόμοι της ζωγραφικής κι η φύση
μ’ αυτά ο άνθρωπος θα σε ιστορήσει και θα σε ζωγραφίσει.

Κωνσταντίνος ο Ρόδιος, «Ποίημα στην εικόνα της Θεοτόκου»
(από την Παλατινή Ανθολογία XV, 17. Πηγή μετάφρασης: Π. Αγαπητός [επιμ.],
Εικών και λόγος. Έξι βυζαντινές περιγραφές έργων τέχνης, εκδ. Άγρα, Αθήνα 2006, σ. 79).
~

Η Παλατινή Ανθολογία, άλλως Ανθολογία Ελληνική, είναι η συλλογή έργων Ελλήνων ποιητών από τον 5ο π.Χ. έως και τον 10ο μ.Χ. αιώνα, εποχή που καταρτίστηκε από τον Κωνσταντίνο τον Ρόδιο, βασισμένη πάνω στην ανθολογία του δασκάλου του Κωνσταντίνου Κεφαλά.

Το μοναδικό αντίτυπο που σώζεται, βρίσκεται στη βιβλιοθήκη της Χαϊδελβέργης, στη νότια Γερμανία,1 γεγονός που υποδεικνύει πως το έργο δεν ήταν ευρέως διαδεδομένο και δεν γνώριζε ιδιαίτερη αναγνώριση. Αποτελείται από 15 βιβλία. Τριακόσια χρόνια αργότερα, ο λόγιος μοναχός Μάξιμος Πλανούδης συμπλήρωσε άλλα 390 επιγράμματα στα ήδη 3.700 που είχε συλλέξει ο Κωνσταντίνος ο Ρόδιος.

Βυζαντινή αναγέννηση

Την περίοδο που ο Κωνσταντίνος Ρόδιος «ανασυγκροτούσε», δηλαδή συνέλεγε υλικό και εμπλούτιζε την Παλατινή Ανθολογία, η Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία με κέντρο την πρωτεύουσά της, την Κωνσταντινούπολη, ανασυγκροτούνταν και η ίδια. Το κράτος είχε ανακάμψει από μια σκοτεινή πνευματικά περίοδο, αυτή της Εικονομαχίας, όπου χιλιάδες ζωγραφικές απεικονίσεις άρτιας τεχνικής είχαν καταστραφεί.

Ψηφιδωτή εικόνα της Παναγίας Γλυκοφιλούσας με την επωνυμία «Η Επίσκεψις» από την Τρίγλια της Μικράς Ασίας. Κωνσταντινουπολίτικο εργαστήρι, 13ος αι. Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού Αθήνας (φωτ.: Αλεξία Ιωαννίδου)

Κατά τα έτη 726-843 ο εμφύλιος μαινόταν ανάμεσα στους Βυζαντινούς. Η Εικονομαχία ωστόσο δεν ήταν μόνο μια θρησκευτική διαμάχη, αλλά είχε εξελιχθεί σε πολιτικοκοινωνική έριδα. Δίχασε τους πολίτες σε εικονόφιλους ή εικονολάτρες (είναι προβληματικός χαρακτηρισμός γιατί η μόνη λατρεία που πρέπει να αποδίδουμε είναι στον Τριαδικό Θεό), και εικονομάχους ή εικονοκλάστες. Η βυζαντινή κοινωνία είχε αναμφίβολα ταλαιπωρηθεί από τη διαμάχη μεταξύ των δύο στρατοπέδων.

Με το θρίαμβο της εικονοφιλίας, το 843, δίνεται νέα ώθηση στα γράμματα και τις τέχνες, τα δύο συνεκτικά στοιχεία του πολιτισμού.

Η άνθηση των φιλολογικών σπουδών είχε σχέση κυρίως με την εδραίωση της Ορθοδοξίας, το πέρασμα από τη μεγαλογράμματη στη μικρογράμματη γραφή, και τέλος την επικράτηση της εικονοφιλίας έναντι της εικονομαχίας, δηλαδή την επικράτηση του ελληνικού εικονικού στοιχείου έναντι του ανατολικού ανεικονικού.

Παναγία Γλυκοφιλούσα, 12ος αι., εργαστήρι Θεσσαλονίκης. Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού Αθήνας (φωτ.: Αλεξία Ιωαννίδου)

Η εκατονταετής διαμάχη με τους εικονοκλάστες επέβαλε στην Ορθόδοξη Εκκλησία την ανάγκη να εμβαθύνει στα στοιχεία του δόγματός της όσον αφορά τις εικόνες. Η επικράτηση της εικονοφιλίας σφραγίστηκε με την Ζ’ Οικουμενική Σύνοδο το 787 στη Νίκαια της Βιθυνίας, και ξανασφραγίστηκε από την «Εν Αγία Σοφία» Σύνοδο το 879, υπό την αυτοκρατορία του Βασιλείου Α΄ του Μακεδόνα και την πατριαρχία του Φωτίου. Το αποτέλεσμα των συνόδων αυτών και ο θρίαμβος της εικονοφιλίας είχε βάση το γεγονός της Θείας ενανθρωπίσεως. Σύμφωνα με τον Ευδοκίμωφ, στην Παλαιά Διαθήκη το ακουόμενο κυριαρχεί πάνω στο ορώμενο (σε αντίθεση με την αρχαία ελληνική διδασκαλία).

Στους μεσοβυζαντινούς χρόνους το «άκουε Ισραήλ» μετατράπηκε σε «επάρατε τους οφθαλμούς και θεάσασθε».

Όσο ο Θεός αποκαλυπτόταν με τον Λόγο (Παλαιά Διαθήκη) θα ήταν ιεροσυλία να απεικονιστεί, όμως ο Λόγος (το δεύτερο πρόσωπο της Αγίας Τριάδος, δηλαδή ο Ιησούς Χριστός) ενανθρωπίστηκε, προσέλαβε την ανθρώπινη μορφή παρακινούμενος από την αγάπη Του για το δημιούργημά Του με σκοπό τη σωτηρία του. Η Θεία απεικόνιση είχε πλέον την ευλογία της επίσημης Εκκλησίας, και μνημειώδη έργα βυζαντινής ζωγραφικής και ψηφιδογραφίας μας παραδόθηκαν ως κληροδότημα και αποτελούν μαζί με τα έργα της γραμματείας έναν απαράμιλλο πολιτιστικό θησαυρό στην ιστορία του ελληνικού αλλά και ολόκληρου του ανθρώπινου γένους.

Η ωραιότητα των εικόνων της βυζαντινής τέχνης

Στο ποίημα του Κωνσταντίνου Ρόδιου προς την εικόνα της Υπεραγίας Θεοτόκου αποτυπώνεται ο σεβασμός και η ειλικρινής αγάπη που έτρεφαν οι Βυζαντινοί –και ιδίως οι Κωνσταντινουπολίτες– προς το πρόσωπο της Μητέρας του Θεού. Η Παναγία γι’ αυτούς ήταν η Υπέρμαχος Στρατηγός, η Πολιούχος και η προστάτιδά τους εναντίον των εξ Ανατολών αλλά και των εκ Δυσμών κινδύνων!

Πολλές φορές η πόλη τους σώθηκε κατόπιν θαυματουργικής επεμβάσεώς Της μετά από παρακλήσεις τους.

Ο ποιητής ομολογεί πως εάν κάποιος ζωγράφος ήθελε να ζωγραφίσει την Παναγία, το πιο ιερό ανθρώπινο πρόσωπο, θα έπρεπε να την ζωγραφίσει με το άυλο φως μιας φυσικής πηγής όπως αυτό των άστρων, και όχι με τα υλικά επίγεια χρώματα. Γιατί το πρόσωπο της Παναγίας είναι η Πύλη του Φωτός, είναι «η επουράνια σκάλα μέσω της οποίας κατέβηκε ο Θεός στη γη αλλά και η γέφυρα που περνάει τους ανθρώπους από τη γη στον ουρανό» (Χαίρε, κλίμαξ επουράνιε δι’ ης κατέβη ο Θεός. Χαίρε, γέφυρα μετάγουσα τους εκ γης προς ουρανόν [Χαιρετισμοί της Παναγίας]).

«Παναγία η Ευζωνίτισσα», Παναγία Οδηγήτρια, τοπικό εργαστήρι 19ου αι. Εφέστιος εικόνα του Ι.Ν. Κοιμήσεως της Θεοτόκου Ευζώνων (φωτ.: Αλεξία Ιωαννίδου)

Το πνευματικό κάλλος είναι το βασικό αισθητικό ιδεώδες της βυζαντινής ζωγραφικής. Η τέχνη της βυζαντινής ζωγραφικής και ψηφιδογραφίας δεν είναι μία ακόμα «υψηλή τέχνη», αλλά είναι η «Τέχνη του Υψηλού, του Υπερκόσμιου». Σύμφωνα με τους κανόνες της, τα αισθητά γίνονται νοητά έτσι ώστε ο υλικός κόσμος να υποταχθεί στον πνευματικό. Οι κανόνες της προοπτικής καταστρατηγούνται για να εστιάσει ο θεατής στο ουσιώδες, που δεν είναι το σώμα και οι τέλειες αναλογίες σύμφωνα με τη λογική του ακαδημαϊσμού, αλλά η ψυχή σύμφωνα με τη Θεία υπέρβαση της λογικής.

Ο ποιητής στη συνέχεια κάνει την παραδοχή πως ο άνθρωπος δεν έχει τη δυνατότητα να θέσει υπό την εξουσία του τα ουράνια σώματα έτσι ώστε να τον υπακούσουν και να ζωγραφίσουν με το φως τους, όπως θα ταίριαζε στο ιερό πρόσωπο της Παναγίας, γι’ αυτό θα χρησιμοποιήσει όλα αυτά τα μέσα που έχει στη διάθεσή του για να αποτυπώσει τη μορφή της αγαπημένης Θεοτόκου, που μεσιτεύει για τη σωτηρία όλων όσων την τιμούν, στον Υιό Της.

Αλεξία Π. Ιωαννίδου
MSc Διοίκηση Πολιτισμικών Μονάδων

____
1. Μάλιστα δεν βρίσκεται ολόκληρο, αλλά του λείπουν οι εκατό τελευταίες σελίδες που «φιλοξενούνται» στο Παρίσι, στην Εθνική Βιβλιοθήκη.

Βιβλιογραφία
Γιάννης Γιαννόπουλος, Εισαγωγή στον ελληνικό πολιτισμό, τ. β’, ΕΑΠ, Πάτρα 2000.
Charles Delvoye, Βυζαντινή Τέχνη, εκδ. Παπαδήμα, Αθήνα 2010.

ΚοινοποίησηTweetSend
google news

Ακολουθήστε μας στο Google News

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Ο Αρχιεπίσκοπος Αμερικής Ελπιδοφόρος με τον μητροπολίτη Μπουένος Άιρες Ιωσήφ, κατά την επίσκεψή του στην έδρα της Μητρόπολης (φωτ.: Ιερά Μητρόπολη Μπουένος Άιρες / μέσω Orthodox Observer)
ΠΙΣΤΗ

Αργεντινή: Η ελληνική Ορθοδοξία μιλά ισπανικά στη νέα γενιά

15/11/2026 - 3:28μμ
Στη Σηλυβρία της Ανατολικής Θράκης για τη γιορτή του Αγίου Νεκταρίου. Κυριακή 8 Νοεμβρίου 2026 (φωτ.: Φως Φαναρίου)
ΠΙΣΤΗ

Σηλυβρία: «Εδώ δεν υπήρχε ούτε ρίζα, μόνο μνήμη» – Η Ορθοδοξία ξαναζωντανεύει στη γενέτειρα του Αγίου Νεκταρίου

14/11/2026 - 1:04μμ
(Φωτ.: Ιερά Αρχιεπισκοπή Αυστραλίας)
ΠΙΣΤΗ

Αδελαΐδα: 65 χρόνια ιστορίας για την Ενορία Γεννήσεως του Χριστού – Το μήνυμα του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου στους ομογενείς

9/11/2026 - 8:57πμ
(Φωτ.: Γραφείο Τύπου Προεδρίας της Δημοκρατίας / Θεόδωρος Μανωλόπουλος)
ΠΙΣΤΗ

Νέα Ιωνία: Ιστορική πρώτη Θεία Λειτουργία στο ναό του Αγίου Γεωργίου του Νεαπολίτου παρουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας

3/11/2026 - 12:07μμ
Περήφανοι απόγονοι Μικρασιατών προσφύγων στην τελετή μετακομιδής του σκηνώματος του Αγίου Γεωργίου του Νεαπολίτου στο «Ιωνικό Κέντρο», Δευτέρα 2 Νοεμβρίου 2026  (φωτ.: ΑΠΕ-ΜΠΕ/Αλέξανδρος Βλάχος)
ΠΙΣΤΗ

Άγιος Γεώργιος Νεαπολίτης: Σε κλίμα κατάνυξης και με πλήθος πιστών η μετακομιδή του Ιερού Σκηνώματός του στο «Ιωνικό Κέντρο»

2/11/2026 - 9:30μμ
Το σκήνωμα του Αγίου Γεωργίου του Νεαπολίτη και ο νέος ναός του στο Ιωνικό Κέντρο της Νέας Ιωνίας (φωτ. αρχείου: Ιερά Μητρόπολη Νέας Ιωνίας / nif.gr)
ΠΙΣΤΗ

Νέα Ιωνία: Θυρανοίξια στον ναό του Αγίου Γεωργίου του Νεαπολίτη

2/11/2026 - 4:34μμ
Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι με τον Οικουμενικό Πατριάρχη στο Πατριαρχικό Γραφείο (φωτ.: Οικουμενικό Πατριαρχείο / Νίκος Παπαχρήστου)
ΠΙΣΤΗ

Φανάρι: Στο πλευρό της Ουκρανίας ο Βαρθολομαίος – Έκκληση για τα απαχθέντα παιδιά

31/10/2026 - 10:36μμ
Ο μακαριστός Παύλος (δεύτερος από αριστερά) και ο Πατριάρχης Ρουμανίας Δανιήλ (δεύτερος από δεξιά) με την εικόνα του Αγίου Γεωργίου Καρσλίδη (φωτ.: Μητρόπολη Δράμας)
ΠΙΣΤΗ

Με πανηγυρικές εκδηλώσεις στα Μελίσσια τιμάται ο Άγιος Γεώργιος Καρσλίδης

30/10/2026 - 9:21πμ
(Φωτ.: facebook / Ιερός Ναός Αγίας Μαρίνης Άνω Τούμπας)
ΠΙΣΤΗ

Αγία Ελένη εκ Σινώπης: Την 1η Νοεμβρίου ο ναός Αγίας Μαρίνης Άνω Τούμπας Θεσσαλονίκης τιμά τη μνήμη της

29/10/2026 - 10:39μμ
(Φωτ.: ΧΚ)
ΠΙΣΤΗ

Γλυφάδα: Ο Ιερός Καθεδρικός Ναός Αγίας Τριάδος τιμά τη μνήμη του Αγ. Γεωργίου Καρσλίδη

29/10/2026 - 3:02μμ
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ
Ναυτεμπορική TV

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

Με αφορμή τη γυναικοκτονία της 61χρονης γυναίκας έγινε συγκέντρωση διαμαρτυρίας στο Θησείο (φωτ.: Τατιάνα Μπόλαρη/ EUROKINISSI)

Θησείο: Ποινική δίωξη για ανθρωποκτονία από πρόθεση στον 63χρονο για τον θάνατο της συζύγου του

23 λεπτά πριν
Ζάφος Ξαγοράρης, «Η φιλόξενη πύλη, 2017», υπαίθρια ηχητική εγκατάσταση, documenta 14, Κάσελ. Καλλιτεχνικός διευθυντής ο Adam Szymczyk και σύμβουλος επιμέλειας η Κατερίνα Τσέλου
(φωτ.: Κατερίνα Στεφανιδάκη/ facebook.com/goetheinstitut.athen?locale=el_GR)

Διεθνές συνέδριο για τους Έλληνες στο Γκέρλιτς στο Goethe-Institut Athen

59 λεπτά πριν
Ο βουλευτής της «Λίστας των Φοιτητών» Αλεξάνταρ Τσούπιτς στην εναρκτήρια συνεδρίαση της Εθνοσυνέλευσης μετά τις βουλευτικές εκλογές της 25ης Οκτωβρίου στο Βελιγράδι της Σερβίας (φωτ.: EPA/ MARKO DJOKOVIC)

Σερβία: Πρόεδρος της Εθνοσυνέλευσης εξελέγη ο Αλεξάνταρ Τσούπιτς – Προκηρύσσονται προεδρικές εκλογές

1 ώρα πριν
Το κτήριο της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) στον Ταύρο (φωτ.: EUROKINISSI / Τατιάνα Μπόλαρη)

ΑΑΔΕ: Εξαρθρώθηκε κύκλωμα φοροδιαφυγής 28 εκατ. ευρώ – 15 συλλήψεις, ανάμεσά τους διευθυντές τραπεζών και λογιστές

2 ώρες πριν
(Φωτ.: EUROKINISSI)

Euroleague: Ξέσπασε στο Κάουνας ο Παναθηναϊκός

2 ώρες πριν
(Φωτ.: facebook.com/GreeceInGeorgia?locale=el_GR)

Γεωργία: Δυναμική ελληνική παρουσία στην Τιφλίδα για την Παγκόσμια Ημέρα Ανεκτικότητας

3 ώρες πριν
pontosnews.gr

Ειδήσεις και άρθρα για τον Πόντο και τη Μ. Ασία, αλλά και την επικαιρότητα στην Ελλάδα, τον Κόσμο και την Ομογένεια. Πλούσια θεματολογία ποικίλης ύλης με έμφαση σε πολιτιστικά δρώμενα.

Copyright © 2025 pontosnews.gr
Made by minoanDesign

  • TAYTOTHTA
  • ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
  • ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ
  • ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων
  • ΑΡΧΙΚΗ
  • ΠΟΝΤΟΣ
    • ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
    • ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ
    • ΙΣΤΟΡΙΑ
    • ΠΑΡΑΔΟΣΗ
    • ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
    • ΣΥΛΛΟΓΟΙ
    • ΛΕΞΙΚΟ
  • ΕΛΛΑΔΑ
  • VIDEOS
  • ΚΥΠΡΟΣ
  • ΟΜΟΓΕΝΕΙΑ
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ
  • ΓΝΩΜΕΣ
    • Μάρκος Τρούλης
    • Παντελής Σαββίδης
    • Σάββας Καλεντερίδης
    • Θεόφιλος Πουταχίδης
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • ΑΜΥΝΑ
  • ΚΟΣΜΟΣ
  • ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
  • ΥΓΕΙΑ
  • ΠΕΡΙΕΡΓΑ
  • ΣΥΝΤΑΓΕΣ
  • ΠΙΣΤΗ
  • ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
  • ΤΑΞΙΔΙ
  • ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ
  • PONTOS BLOG

Copyright © 2024 pontosnews.gr
Made by minoanDesign

Ναυτεμπορική TV
Ναυτεμπορική TV