Βρετανοί επιστήμονες ανακάλυψαν σε ένα μεσαιωνικό κείμενο ηλικίας περίπου 750 ετών την –κατά τα φαινόμενα– αρχαιότερη γνωστή περιγραφή ενός σπάνιου καιρικού φαινομένου, της σφαιρικής αστραπής ή κεραυνού με σχήμα σφαίρας.
Οι σφαιρικές αστραπές συνήθως σχετίζονται με τις καταιγίδες και παραμένουν ανεξήγητες μέχρι σήμερα.
Έχουν περιγραφεί ως φωτεινά σφαιρικά αντικείμενα διαμέτρου 25 εκ. κατά μέσο όρο, αλλά μερικές φορές φτάνουν ακόμη και τα αρκετά μέτρα – γι’ αυτό μερικοί «υποπτεύονται» ότι στην πραγματικότητα είναι… UFO.
Όμως καθηγητές Φυσικής Μπράιαν Τάνερ και Ιστορίας Τζάιλς Γκάσπερ του Πανεπιστημίου του Ντάραμ ανακάλυψαν ότι στο Χρονικό που έγραψε γύρω στο 1200 ο μοναχός Γερβάσιος του Καντέρμπερι αναφέρει ότι στις 7 Ιουνίου 1195 «ένα θαυμαστό σημάδι κατέβηκε κοντά στο Λονδίνο».
Ο μοναχός, ο οποίος γενικά θεωρείται αξιόπιστη πηγή, περιέγραψε ένα πυκνό και πολύ σκοτεινό σύννεφο από το οποίο βγήκε μια λευκή ουσία που πήρε σφαιρικό σχήμα κάτω από το νέφος και μετά με μορφή πύρινης σφαίρας κινήθηκε καθοδικά προς τον γειτονικό ποταμό Τάμεση.
Οι δύο επιστήμονες δημοσίευσαν την έρευνά τους στο περιοδικό Weather της βρετανικής Βασιλικής Μετεωρολογικής Εταιρείας,
«Ο σφαιρικός κεραυνός είναι ένα σπάνιο καιρικό φαινόμενο που ακόμη δεν έχει κατανοηθεί. Η περιγραφή του Γερβάσιου είναι πολύ παρόμοια με τις ιστορικές και τις σύγχρονες περιγραφές. Αν όντως ο Γερβάσιος περιγράφει μια σφαιρική αστραπή, όπως πιστεύουμε, τότε πρόκειται για την πιο πρώιμη περιγραφή τέτοιου συμβάντος που έχει ανακαλυφθεί μέχρι σήμερα στην Αγγλία», δήλωσε ο Μπράιαν Τάνερ.
Η προηγούμενη αρχαιότερη περιγραφή του φαινομένου ήταν στη διάρκεια μιας καταιγίδας στο Ντέβον στις 21 Οκτωβρίου 1638.
Το Χρονικό του Γερβάσιου σώζεται σήμερα σε τρία χειρόγραφα: ένα στη Βρετανική Βιβλιοθήκη και δύο στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ. Το κείμενο είναι στα λατινικά και δεν υπάρχει αγγλική μετάφραση.
Ο Τζάιλς Γκάσπερ τόνισε ότι ο συγγραφέας, πέρα από τα εκκλησιαστικά και πολιτικά πράγματα που περιγράφει, δείχνει μεγάλο ενδιαφέρον για τα φυσικά φαινόμενα, από πλημμύρες και σεισμούς έως εκλείψεις και άλλα ουράνια συμβάντα.
