Η επιθυμία του ανθρώπου να στολίζει τον εαυτό του δεν έχει αλλάξει στο διάβα των αιώνων. Στα παλιά χρόνια άνδρες και γυναίκες χρησιμοποιούσαν κόκκινη μπογιά για να χρωματίσουν τα πρόσωπά τους και μαύρη για να δώσουν έμφαση στα μάτια τους. Επίσης στολίζονταν με σκουλαρίκια και περιδέραια, έβαζαν περίτεχνα καλύμματα στην κεφαλή και σκαλιστές χτένες στα μαλλιά.
Αυτά τα στολίδια ήταν κατασκευασμένα από χρυσάφι και άργυρο. Είχαν για συμπλήρωμα πέτρες πολύτιμες και μοτίβα από κοράλλια, κοχύλια και ελεφαντόδοντο.
Ο Νουρχάν Ατσούν (Nurhan Acun) είναι ένας ευφυέστατος κατασκευαστής, ο οποίος εδώ και 50 χρόνια με τα κοσμήματα και τα αξεσουάρ του δίνει μορφή στις πτυχές των πολιτισμών της Ανατολίας, λαξεύοντας τον άργυρο που παίρνει πνοή και σχήμα ανεξίτηλο στους αιώνες.
Τα στολίδια της Ανατολής με τις τεχνικές τους ιδιαιτερότητες που έχουν τελειοποιηθεί μέσα στους αιώνες, καθώς ο συσσωρευμένος πλούτος των σχεδίων δεκάδων πολιτισμών αποκτά διαχρονική αξία από ταλαντούχα χέρια του Νουρχάν μπέη.
Τον συνάντησα στο καλλιτεχνικό του κονάκι, στην γκαλερί Eller στο Πέραν της Κωνσταντινούπολης. Ένας ιδιαίτερος χώρος που μοιάζει με σπηλιά, ή με ένα χρονοντούλαπο πολιτισμών – στο βάθος του διακρίνεις τον κατασκευαστή να «πλάθει» με τα θαυματουργά του χέρια επίχρυσα και επάργυρα κοσμήματα, εμπνευσμένα από τους πολιτισμούς της Ανατολίας.
Αφού επεξεργάστηκα τα περισσότερα αντικείμενα που βρίσκονταν στις προθήκες της γκαλερί, κατευθύνθηκα στο βάθος, εκεί όπου ο Νουρχάν μπέης εργαζόταν. Παρατήρησε την επίμονη ματιά μου και με ρώτησε με προσήνεια πώς μου φάνηκαν οι δημιουργίες του. Ακολούθησε, λοιπόν, μια συζήτηση κατά την οποία εγώ ρωτούσα και αυτός απαντούσε.
Τι θέση κατείχε και κατέχει το στολίδι στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων της Ανατολίας;
Κατείχε και κατέχει ιδιαίτερη και σημαντική θέση. Άλλωστε, όλα τα στολίδια στην Ανατολία έχουν ειδική σημασία και ιστορία. Όλα αντικατοπτρίζουν κάτι, όπως αφθονία, υπομονή, καλή τύχη, ευμάρεια, αποφυγή κακού ματιού, προστασία από το κακό.
Στην Ανατολία, ξέρετε, άνδρες και γυναίκες κουβαλούν πάνω τους κάποιου είδους ασημένιο διακοσμητικό για να τους προστατεύει από το κακό. Στολίδια βρίσκουμε, εκτός από το λαιμό και τα χέρια, στα σακάκια που φέρουν συχνά κουμπιά κατασκευασμένα από ασήμι και λίθους, στα κρεμαστά ωρολόγια, στα ασημένια κουτιά για καπνό, ακόμη και σε διακοσμητικά αντικείμενα που φέρουν ασήμι σκαλιστό και κοράλλια.
Τελευταία, μάλιστα, τα στολίδια και τα αντικείμενα που έχουν κατασκευαστεί πάνω σε μοτίβα της Ανατολής είναι πολύ στη μόδα.
Η τέχνη της κατασκευής κοσμημάτων είναι πολύ παλιά. Ποια η πηγή της δικής σας έμπνευσης;
Η τέχνη του να παράγεις κοσμήματα από πολύτιμους λίθους άρχισε περίπου την 3η χιλιετηρίδα π.Χ. Λαμπερά κοσμήματα υψίστης ποιότητας που έχουν βρεθεί στην Τροία – βλέποντάς τα και μόνο μας πάνε πίσω στο 2600 π.Χ.
Βεβαίως, και όλα τα πολύτιμα αντικείμενα που έχουν βρεθεί σε βασιλικούς τάφους θεωρούνται θαυμαστά έργα τέχνης και ευτυχώς εκτείθενται σε μουσεία. Πιστεύω ότι πάνω σ’ αυτά τα θεμέλια των στολιδιών των πολιτισμών της Ανατολίας στηρίζεται το μέλλον του τουρκικού κοσμήματος. Τα κοσμήματα που κατασκευάζω τώρα είναι εμπνευσμένα από την οθωμανική κουλτούρα και γενικότερα τους πολιτισμούς της Ανατολίας.
Έχω ερευνήσει ιστορικά βιβλία και μουσεία. Πηγή έμπνευσης αποτελούν τόσο τα μοτίβα της πορσελάνης όσο και οι φιγούρες που μας έρχονται από την Εποχή του Χαλκού, ο ήλιος της εποχής των Χετταίων όσο και οι μικρές λεπτομέρειες της τέχνης της καλλιγραφίας.
Ακόμα, έμπνευσή μου είναι τόσο η Ρωμαϊκή και Βυζαντινή εποχή όσο και οι ιωνικές κολόνες και οι σφραγίδες των σουλτάνων.
Πηγή για μένα είναι επιπλέον ο αιγυπτιακός πολιτισμός, αλλά και ο πολιτισμός των Ατζέκων. Βεβαίως πολλές φορές μεταβάλω αυτούς τους τύπους συμπληρώνοντας και δικά μου σχέδια ή δημιουργώντας διάφορες συνθέσεις, παντρεύοντας πλήθος από πρωτότυπους τύπους μαζί. Πρέπει να σας πω ότι για την κατασκευή των κοσμημάτων που παράγω χρησιμοποιώ ασήμι, χαλκό και σε σπάνιες περιπτώσεις χρυσάφι.
Επίσης χρησιμοποιώ φυσικές πέτρες, βότσαλα, ακόμα και σπόρους φρούτων, και αυτό διότι προσπαθώ ν’ αποφεύγω τη σύγχρονη τεχνολογία όσο μπορώ.
Φεύγοντας από την Γκαλερί Eller, και αφού ευχαρίστησα τον Νουρχάν Ατσούν που πρόθυμα μου μίλησε, έπεσε το βλέμμα μου σε δύο δαχτυλίδια πολύ ιδιαίτερα και σε κάποιες καρφίτσες. Τον ρώτησα για την πηγή έμπνευσης αυτών των κοσμημάτων και μου απάντησε μειδιώντας: «Τα μοτίβα ενός οθωμανικού χαλιού, το άρωμα και η αύρα μιας τουλίπας για τα δαχτυλίδια, και για τις καρφίτσες να σύννεφο του ουρανού!».
Θωμαΐς Κιζιρίδου
