Ο Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή είναι ένας από τους πιο γνωστούς και διακεκριμένους Έλληνες μαθηματικούς, ειδικά στη σύγχρονη Ελλάδα. Γνωστός, εκτός Ελλάδας και ως Konstantin Carathéodory γεννήθηκε σαν σήμερα στις 13 Σεπτεμβρίου του 1873.
Το επιστημονικό του έργο, μόνο περιορισμένο δεν ήταν, αφού είχε επεκταθεί σε πολλούς τομείς των Μαθηματικών, της Φυσικής και της Αρχαιολογίας. Στο γενικό του έργο, σημαντικότατη συνεισφορά είχε στους τομείς της πραγματικής ανάλυσης, συναρτησιακής ανάλυσης και θεωρίας μέτρου και ολοκλήρωσης.
Ποια ήταν η σχέση του με τον Αϊνστάιν
Πολλές φορές εμφανίζεται ως καθηγητής του Άλμπερτ Αϊνστάιν, αλλά μάλλον πρόκειται περί παρεξήγησης. Ο Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή είχε κερδίσει με την δουλεία του, το θαυμασμό του επιστημονικού κόσμου. Η συμβολή του, μάλιστα, στο Λογισμό των Μεταβολών βοήθησε στην ανάπτυξη της Γενικής Θεωρίας της Σχετικότητας προκαλώντας το θαυμασμό του ίδιου του Αϊνστάιν.
Έτσι είχαν ανταλλάξει επιστολές, ο ένας με τον άλλον. Σε μία εξ αυτών ο Αϊνστάιν γράφει:
«Αν θέλετε να μπείτε στον κόπο να μου εξηγήσετε ακόμα και τους κανονικούς μετασχηματισμούς θα βρείτε έναν ευγνώμονα και ευσυνείδητο ακροατή. Αν όμως λύσετε και το πρόβλημα των κλειστών γραμμών του χρόνου, θα σταθώ μπροστά σας με σταυρωμένα χέρια. Πίσω από αυτό υπάρχει κρυμμένο κάτι που είναι αντάξιο του ιδρώτα των καλυτέρων».
Η αναγνώριση στην Ελλάδα
Το σπουδαίο ταλέντο του και οι ικανότητές του αναγνωρίστηκαν και από τον Ελευθέριο Βενιζέλο, ο οποίος του ανέθεσε αρμοδιότητες στον τομέα της εκπαίδευσης. Το 1911 προσκάλεσε τον Έλληνα μαθηματικό να συμμετάσχει στην επιτροπή επιλογής καθηγητών για το Πανεπιστήμιο Αθηνών και το 1920 ανέλαβε να οργανώσει το Ιωνικό Πανεπιστήμιο στη Σμύρνη. Δεν πρόλαβε, όμως, να ολοκληρώσει το έργο του. Τον Αύγουστο του 1922 το μικρασιατικό μέτωπο κατέρρευσε και πριν από την εισβολή των Τούρκων στην πόλη, ο Καραθεοδωρή πρόλαβε να διασώσει τη βιβλιοθήκη του πανεπιστημίου και να την μεταφέρει στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.
Η δωρεά του βρίσκεται μέχρι τις μέρες μας στο Μουσείο Φυσικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Αθηνών.
Οι ικανότητες του Καραθεοδωρή στον τομέα των μαθηματικών ήταν φανερές από τα σχολικά του χρόνια. Σε ηλικία μόλις 16 ετών κέρδισε δύο συνεχόμενες χρονιές το βραβείο του πανεθνικού διαγωνισμού μαθηματικών του Βελγίου, αφήνοντας τους πάντες άφωνους, καθώς κάτι τέτοιο δεν είχε ξαναγίνει ποτέ στο παρελθόν.
Ο παραλίγο μηχανικός
Όμως τα επόμενα χρόνια οι επιλογές του κινδύνεψαν να στερήσουν από τον ελληνικό χώρο και την επιστημονική κοινότητα έναν από τους καλύτερους μαθηματικούς που έβγαλε ποτέ η Ελλάδα. Παρά την επιτυχία του στην τέχνη των αριθμών, αποφάσισε να ακολουθήσει το επάγγελμα του μηχανικού. Το 1898 είχε μεταβεί στην Αίγυπτο για να εργαστεί στο φράγμα του Ασουάν στον ποταμό Νείλο και για να κάνει κάποιες μετρήσεις στην πυραμίδα του Χέοπα. Και ενώ η καριέρα του ως μηχανικού άρχιζε να απογειώνεται, ο ανήσυχος νεαρός τα παράτησε όλα για να αφοσιωθεί στο πάθος του, που δεν ήταν άλλο από τα μαθηματικά.
Δεν ασχολήθηκε μόνο με την έρευνα αλλά εργάστηκε και ως καθηγητής στα δύο καλύτερα πανεπιστήμια της Γερμανίας, στο Πανεπιστήμιο του Γκέντινγκεν και στο Πανεπιστήμιο του Μονάχου, ανάμεσα σε κορυφαία ονόματα της επιστήμης. Δέχθηκε και πρόσκληση από διάφορα πανεπιστήμια της Αμερικής για να δώσει διαλέξεις, ανάμεσα στα οποία το Harvard, το Princeton κ.ά.
Το τέλος
Τον Δεκέμβριο του 1949 έδωσε την τελευταία του διάλεξη. Πέθανε δύο μήνες αργότερα σε ηλικία 77 ετών στο Μόναχο, το οποίο δεν εγκατέλειψε ούτε κατά τη διάρκεια του πολέμου. Η σορός του ενταφιάστηκε στο Κοιμητήριο Walfdriedhof του Μονάχου.
Σύμφωνα με τον Κωνσταντίνο Καραθεοδωρή:
«ΈΛΛΗΝΑΣ σημαίνει μεγαλοψυχία, ανεκτικότητα στη διαφορά, πνευματική ανάπτυξη και πολιτισμός».
«ΈΛΛΗΝΑΣ σημαίνει πολίτης, αλλά “πολίτης” ενός κράτους Δικαίου, Ισονομίας και Ισοπολιτείας».
