Μια προσωπικότητα σχετικά άγνωστη στους μη μυημένους και στους μη έχοντες βαθιά μουσική παιδεία, που αξίζει να τη γνωρίσουμε. Ένας άνθρωπος που έκανε γνωστούς τους μικρασιατικούς ήχους στην Αμερική αφού προηγουμένως πέρασε από την Κωνσταντινούπολη, την Μπάλια της βορειοδυτικής Μικράς Ασίας και τη Ραιδεστό.
Ο Λουκιανός Γ. Καββαδίας γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη στις 5 Οκτωβρίου 1879 και πέθανε στην Αστόρια της Νέας Υόρκης την 1η Μαρτίου 1970.
Ιδρυτής της «Καββαδίας Δημοφιλής Ορχήστρα» (Cavadias Popular Orchestra), ο Κωνσταντινουπολίτης συνθέτης φωνογράφησε πολλά έργα του, κυρίως με τις εταιρείες Victor Talking Machine Company και Columbia Records. Πολύ γνωστό έργο στο ευρύ κοινό, που στην εποχή του ήταν μεγάλη χορευτική επιτυχία, ήταν το «Ταταυλιανό» αλλά και το «Αράπικο συρτό».
Όπως γράφει ο Φαίδωνας Γ. Παπαθεοδώρου στο λεπτομερές άρθρο του, στο προφίλ του Συλλόγου Μπαλιωτών Μικράς Ασίας στο Facebook, το 2017, ο Λουκιανός Καββαδίας που έκανε καριέρα στο εξωτερικό με το όνομα «Lucien Cavadias» πήρε τα πρώτα μαθήματα μουσικής στη Μουσική Σχολή της Μπάλιας, από τον Κερκυραίο αρχιμουσικό Κωνσταντίνο Ζαφειρόπουλο, πριν το 1906. Μέχρι το 1910, συμμετείχε και στην Εστουδιαντίνα της Μπάλιας.
Την ίδια χρονιά, σύμφωνα με τους Γεώργιο Κωνστάντζο, Θωμά Ταμβάκο και Αθανάσιο Τρικούπη, συγγραφείς του βιβλίου Μουσουργοί της Θράκης (Έκδοση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης, Περιφερειακή Ενότητα Έβρου, Διεύθυνση Δημόσιας Υγείας & Κοινωνικής Μέριμνας, Αλεξανδρούπολη 2013), ο Καββαδίας προσκλήθηκε από το Αναγνωστήριο «Η Βυσάνθη» της Ραιδεστού για να οργανώσει τη φιλαρμονική «Ο ΟΡΦΕΥΣ».
«Χάρις στη χορηγία του Ραιδεστηνού μεγαλέμπορου Μιμίκου Κωνσταντίνου και την προσπάθειά του, η φιλαρμονική μετά δύο έτη, με ερασιτέχνες μουσικούς, ήταν σε θέση να ερμηνεύσει αξιόλογα έργα του κλασσικού ρεπερτορίου, σε συνθέσεις και διασκευές δικές του, όπως τον «Ύμνο της Ραιδεστού» για ορχήστρα πνευστών (1912)», σημειώνεται στο βιβλίο.
Στη φιλαρμονική της Ραιδεστού παρέμεινε μάλλον λίγο, διότι οι Νεότουρκοι είχαν αρχίσει τους συστηματικούς διωγμούς των Ελλήνων από την Ανατολική Θράκη και από τη Μικρά Ασία και ίσως έφυγε για αυτό. Σε κάθε περίπτωση ο επόμενος σταθμός του ήταν η Αμερική.
«Ο διακαής πόθος του να εμπλουτίσει και τελειοποιήσει τις μουσικές γνώσεις του, τον έφερε στην τότε Academy of Music της Νέας Υόρκης (ιδιωτικό ωδείο) όπου γράφηκε στις τάξεις διεύθυνσης ορχήστρας. Με υπερπροσπάθεια και αφού κατέπληξε τους καθηγητές του με το ταλέντο και την ικανότητά του τελικά πήρε το δίπλωμα του αρχιμουσικού με άριστα (1914). Παρακολούθησε επίσης ιδιωτικά μαθήματα σύνθεσης με καθηγητή αγνώστου ονόματος. Παρέμεινε στη Νέα Υόρκη και σταδιοδρόμησε ως επαγγελματίας μουσικός, ενορχηστρωτής, διασκευαστής και συνθέτης. Την περίοδο 1920-45 συνέθεσε πολλά και ποικίλα έργα από ολόκληρο το φάσμα της μουσικής δημιουργίας λόγια (έργα για ορχήστρα, μουσικής δωματίου, για πιάνο, βιολί ή μαντολίνο και τραγούδια, βασισμένα σε ελληνικά λαϊκά θέματα και μοτίβα), ελαφρά (οπερέτες, τραγούδια για επιθεωρήσεις και χορευτικά της εποχής, ταγκό, βαλς και φόξτροτ), λαϊκή (ρεμπέτικα τραγούδια και επίσης τραγούδια σε ζεϊμπέκικο και χασάπικο ρυθμό, τα περισσότερα σε στίχους της συζύγου του Όλγας, τραγουδίστριας του ρεμπέτικου)» αναφέρεται στο βιβλίο Μουσουργοί της Θράκης.
Στις αρχές της δεκαετίας του ’20 δημιούργησε στη Νέα Υόρκη τον μουσικό εκδοτικό οίκο «L. Cavadias». Σε αυτόν εξέδωσε πολλές από τις συνθέσεις και διασκευές του σε τραγούδια άλλων συνθετών.
Το 1924 κυκλοφόρησαν από τον οίκο του τρία τεύχη με οκτώ συνθέσεις έκαστο με τίτλο Μουσική Συλλογή Λ. Καββαδία δια μανδολίνο, βιολί ή κλαρίνο, μαζί με τις λέξεις.
Το 1925 δημιούργησε τη φωνογραφική εταιρεία HELLAS RECORD από την οποία και έως το 1940 περίπου κυκλοφόρησαν 40 τουλάχιστον φωνογραφικές εκδόσεις σε δίσκους 78 στροφών. Είναι γνωστές επίσης οι φωνογραφικές εκδόσεις από τη φωνογραφική εταιρεία «Akropolis» όπου με την ορχήστρα του φωνογράφησε τα έργα Πόλκα Θάλεια του Josef Strauss, Μπάλλος, Ελληνικός χορός, Λατέρνα της Πόλης και το Μαύρο Γεμενί του Μ. Καλομοίρη (άγνωστο αν τα υπόλοιπα δύο είναι δικά του. Έτος κυκλοφορίας 1924)».
O Λουκιανός Καββαδίας συνέθεσε και κυκλοφόρησε στις Ηνωμένες Πολιτείες, κατά τη δεκαετία του 1920 σε δίσκο 78 στροφών, από τη δική του φωνογραφική εταιρεία «HELLAS» το βαρύ ζεϊμπέκικο «Βάλια» που προφανώς είναι εμπνευσμένο ή/και αφιερωμένο στην Μπάλια. Δίσκοι με συνθέσεις του Λουκιανού Καββαδία, με διασκευές του ή με συμμετοχή στις φωνογραφήσεις της ορχήστρας και της χορωδίας τις οποίες είχε συγκροτήσει και διηύθυνε έχουν κυκλοφορήσει και από άλλες φωνογραφικές εταιρείες.
Η σύζυγός του Όλγα που χρησιμοποιούσε το επίθετο του συζύγου της γράφει στίχους τραγουδιών που συνθέτει ο σύζυγός της και τραγουδά η ίδια.
Τραγουδά λαϊκά, δημοτικά και μοντέρνα τραγούδια, συνθέσεις και διασκευές του Λουκιανού. Ο συνθέτης έκανε καλλιτεχνικές εμφανίσεις στις ΗΠΑ συνοδεύοντας, μεταξύ άλλων, τον Έλληνα τραγουδιστή Τέτο Δημητριάδη που ήταν επίσης κωνσταντινουπολίτικης καταγωγής αλλά και την 13χρονη, το 1924, πιανίστα Θάλεια Καββαδία για την οποία δεν γνωρίζουμε εάν είχαν συγγενική σχέση.
Ο Lucian Kavadias αποτελεί μια ισχυρή προσωπικότητα της εποχής όπου εμφανίζεται ενώ το έργο του έχει μελετηθεί σ’ ένα μικρό βαθμό από σύγχρονους μουσικούς κυρίως σε ακαδημαϊκό επίπεδο. Κι όπως σημειώνει ο Φαίδων Γ. Παπαθεοδώρου «Ο Λουκιανός Καββαδίας είναι μια μεγάλη προσωπικότητα, όχι μόνο μουσική, για την οποία είναι απαραίτητο να μάθουμε περισσότερα».
Επιμέλεια: Πόπη Παπαγεωργίου
- Με πληροφορίες που δημοσίευσε το 2017, ο Φαίδωνας Γ. Παπαθεοδώρου, στο προφίλ του Συλλόγου Μπαλιωτών Μικράς Ασίας.
