pontosnews.gr
Κυριακή, 15/11/2026
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων
  • ΑΡΧΙΚΗ
  • ΠΟΝΤΟΣ
    • ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
    • ΠΑΡΑΔΟΣΗ
    • ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ
    • ΙΣΤΟΡΙΑ
    • ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
    • ΣΥΛΛΟΓΟΙ
    • ΛΕΞΙΚΟ
  • ΕΛΛΑΔΑ
  • Videos
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ
  • ΓΝΩΜΕΣ
    • Μάρκος Τρούλης
    • Παντελής Σαββίδης
    • Σάββας Καλεντερίδης
    • Θεόφιλος Πουταχίδης
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • ΑΜΥΝΑ
  • ΚΟΣΜΟΣ
  • ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
  • ΥΓΕΙΑ
  • ΣΥΝΤΑΓΕΣ
  • ΑΡΧΙΚΗ
  • ΠΟΝΤΟΣ
    • ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
    • ΠΑΡΑΔΟΣΗ
    • ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ
    • ΙΣΤΟΡΙΑ
    • ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
    • ΣΥΛΛΟΓΟΙ
    • ΛΕΞΙΚΟ
  • ΕΛΛΑΔΑ
  • Videos
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ
  • ΓΝΩΜΕΣ
    • Μάρκος Τρούλης
    • Παντελής Σαββίδης
    • Σάββας Καλεντερίδης
    • Θεόφιλος Πουταχίδης
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • ΑΜΥΝΑ
  • ΚΟΣΜΟΣ
  • ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
  • ΥΓΕΙΑ
  • ΣΥΝΤΑΓΕΣ
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων
pontosnews.gr
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων

Τα μήλα στον Πόντο ως πηγή νεότητας και γονιμότητας

25/11/2017 - 9:35πμ
Τα μήλα στον Πόντο ως πηγή νεότητας και γονιμότητας - Cover Image
Κοινοποίηση στο FacebookΜοιράσου το στο TwitterΜοιράσου το στο Whatsapp
Στηρίξτε το Pontos News Επιλέξτε μας ως προτιμώμενη πηγή στην Αναζήτηση Google
Προσθήκη πηγής

Τα μήλα ήταν από τα περισσότερο διαθέσιμα φρούτα στον Πόντο, ιδιαίτερα το χειμώνα, μια εποχή όπου οι πηγές βιταμίνης C ήταν περιορισμένες. Ως καρπός ευρείας κατανάλωσης αναφέρεται συχνά στη λαογραφία. Στην Τρίπολη υπάρχει η παροιμία «τ’ εσά τα μήλα όταν ανθούν, τ’ εμά τα δόντια ρούζ’νε» (όταν ανθίσουν οι δικές σου μηλιές τα δικά μου δόντια θα έχουν πέσει)· λέγεται για ό,τι καθυστερεί υπερβολικά, έτσι ώστε να καθίσταται στο τέλος ανώφελο. Ακόμα, τα μήλα ταυτίστηκαν με τη νεότητα και τη γονιμότητα και μεταφορικά αναφέρονται από τη λαϊκή μούσα:

Και ’ς σα κλωθογυρίσματά τ’ς, ελύγαν τα κουμπία τ’ς
κ’ εφάνθαν τα χρυσόμηλα τ’ς, τα λινοσκεπασμένα.

Η καλλιέργεια της μηλιάς αρχίζει από την προϊστορική εποχή, ενώ αναφέρεται από τον Όμηρο. Το όνομα μήλον (συνώνυμο του προβάτου) προέρχεται από το μαλύς (τριχωτός), εξαιτίας των τριχωτών φύλλων που έχουν πολλές ποικιλίες μηλιάς. Η μηλέα η κοινή προήλθε από το άγριο είδος Malus silvestris που κατάγεται από την περιοχή του Καυκάσου και του Τουρκεστάν. Η καλλιέργειά της αρχίζει από την προϊστορική εποχή και απολιθώματά της χρονολογούνται από το 3000 π.Χ.

Στην Ευρώπη διαδόθηκε αρχικά από τους Έλληνες και στη συνέχεια από τους Ρωμαίους. Σήμερα καλλιεργείται σε πολλές χώρες των πέντε ηπείρων, με εύκρατο έως ψυχρό κλίμα.

Ο Θεόφραστος αναφέρει πολλές ποικιλίες μηλιάς όπως: δίφορος, οψίβλαστος, πρωίβλαστος, γλυκεία, εαρινή και αγρία. Ο Αθήναιος αναφέρει άλλες ποικιλίες: φαβλία, λακωνική, ηρινή, σιδουντία ή χνοωδία, μνημονεύει επίσης και μήλα δελφικά, γλυκέα, οξέα, φθινοπωρινά, θερινά, σητάνια, πλατάνια, μορδιανά και ορβικλάτα. Ο Διοσκουρίδης αναφέρει ηπειρωτικά, άγρια, εαρινά, μελίμηλα και γλυκύμηλα. Από τον πολτό των μήλων παραγόταν όπως και σήμερα ο μηλίτης οίνος (Πλούταρχος) και από τα ξερά μήλα η μάζα (Στράβων). Η καλλιέργεια της μηλιάς έλαβε μεγάλες διαστάσεις από την εποχή του Μεγάλου Αλεξάνδρου όπως αναφέρει ο Αθήναιος (Ζ, 277): «κάλλιστα μήλα ευρών ο Αλέξανδρος περί Βαβυλωνίαν χώραν τούτων τε πληρώσας τα σκάφη μηλομαχίαν από των νέων εποιήσατο, ως την θέαν ηδίστην γενέσθαι».

Στον Πόντο, από την Αρχαιότητα μέχρι και σήμερα, οι μηλιές συνοδεύονται από τις αχλαδιές στους κήπους των οπωροφόρων. Προφανώς επειδή έχουν παρόμοιο βιολογικό κύκλο, αλλά και επειδή οι εδαφολογικές και κλιματολογικές απαιτήσεις τους είναι ανάλογες. Αυτό μαρτυρεί και ο Θεόφραστος, ο οποίος αναφέρει πολλές ποικιλίες μήλων στην περιοχή: «άπιοι δε και μηλέαι (εν τω Πόντω) πλείσται και παντοδαπώταται και χρησταί» (Φυτ. Ιστ. 4, 5, 3). Συγκεκριμένα, στον Πόντο ήταν γνωστές οι εξής ποικιλίες μήλων:

  • Αγουστόμηλα: Ωριμάζουν τον Αύγουστο.
  • Αγρόμηλα ή αγρόμπηλα: Άγρια μήλα, μικρά και ξινά.
  • Αλευρόμηλα: Πολύ μαλακά, με αλευρώδη σάρκα.
  • Αμπαρόμηλα: Μεγάλου μεγέθους, με βαθύ ερυθρό χρώμα.
  • Αρνόμηλα: Μακρουλά μήλα.
  • Αφρόμηλα: Αφράτα και χυμώδη.
  • Γαϊδιρόμηλα: Μεγάλου μεγέθους, με βάρος πολύ περισσότερο από 100 δράμια.
  • Γεμουρόμηλα: Τρυφερά, μυρωδάτα και ξινόγλυκα, από την περιοχή Γεμουράς. Διατηρούνται για μεγάλο χρονικό διάστημα.
  • Γλυκόμηλα: Ποικιλία πρώιμη, πολύ γλυκά, τα μελίμηλα των αρχαίων (ζαχαρόμηλα).
  • Κακκαλόμηλα: Ωοειδή (από το κάκκαλον = όρχις + μήλον). Καλοερίτσα: Μικρά και στενόμακρα.

  • Κιμισχανελίδικα: Ποικιλία της Αργυρούπολης (Κιμισχανά). Ιδιαίτερα ευμεγέθη, τρυφερά και εύοσμα, με ελαφρώς υπόξινη γεύση. Αξίζει να σημειωθεί ότι το 1930, όταν ο Ελευθέριος Βενιζέλος επισκέφτηκε την Τουρκία, ως εξαιρετικό δώρο τού πρόσφεραν μήλα Αργυρούπολης! Το χρώμα τους είναι λευκό έως βαθύ ρό­δινο. Τα συναντάμε και στο δίστιχο:

Αφκά ’ς σο σπαλερόπο σου, ντο είν’ ατά ντο κείνταν,
… Κιμισχανάς μηλόπα είν’, εμέν κ’ εσέν κανείνταν.
Σκύλλ’ υιέ και γαϊδέρ’ υιέ, ’ς σον κόρφε μ’ ντ’ εχαλάνες,
ασού ’κί θα επαίρνες με, τα μήλα μ’ ντ’ εμαλάζνες;

  • Κομπόμηλα: Μήλα απατηλά, ψεύτικα. Από το ρήμα κομπώνω = εξαπατώ + μήλον. («Σον Άδ’ δίγνε κομπόμηλα και τζούφια λεφτουκάρια»).
  • Κοντζόμηλα: Άγρια και ξινά.
  • Κουφόμηλα: Κενά στο εσωτερικό.
  • Μακρόμηλα: Επιμήκη, κυλινδρικά.
  • Νιαζικόμηλα: Μικρά, ελαφρώς ξινά με λεπτή φλούδα (φιρίκια).
  • Νυφόμηλα ή νυφιτσόμηλα: Με έντονα κόκκινη φλούδα.
  • Ξυλόμηλα: Πολύ σκληρά, σαν ξύλο.
  • Ξινόμηλα: Ξινά, με ξυλώδη σάρκα.

  • Παμπακόμηλα: Λευκά μήλα, όπως το βαμβάκι.
  • Πετρόμηλα: Άγλυκα, με σκληρή φλούδα και σάρκα.
  • Πετσόμηλα: Σκληρά, με χονδρή και σκληρή φλούδα.
  • Πουλολόμηλα: Κατάλληλα να συντηρηθούν σε πιθάρι (πουλούλ’).
  • Σαντουκόμηλα: Κατάλληλα να διατηρηθούν για πολύ χρόνο μέσα σε κιβώτια (από το τουρκ. σαντούκ = κιβώτιο, σεντούκι), μαζί με άχυρο.
  • Σιδερόμηλα: Σαρκώδη, αρκετά σκληρά, διατηρούνται για αρκετό χρόνο.
  • Σινάπια ή σιναπόμηλα: Από τη Σινώπη· γεύση γλυκόξινη, στυφή. Διατηρούνται για μεγάλο χρονικό διάστημα (τουρκ. Σινάπ’).
  • Στυπόμηλα: Γεύση στυφή και ξινή.
  • Χαμόμηλον: Μηλιά χαμηλή σε ύψος (από το αρχ. χαμαί + μήλον).

«Και ντ’ έπαθες, χαμόμηλον, και στέκεις μουχλαμένον;
γιάμ’ η ρίζα σ’ εδίψασεν, γιάμ’ ο καρπός ελλάεν;

  • Χειμωνόμηλα: Μέτριου μεγέθους. Ωριμάζουν κατά τον Νοέμβριο και διατηρούνται το χειμώνα.
  • Χουμουρόμηλα ή χαμουρόμηλα: Με μαλακή κιτρινοκόκκινη φλούδα (από το τουρκ. hamour = ζύμη + μήλον).
  • Χωρόμηλα: Με γεύση που μοιάζει με του κρόκου του αυγού (χώρ’ = κρόκος αυγού, από το αρχ. ιχώρ = αίμα θεών).

Θωμάς Σαββίδης

  • Πηγή: Εγκυκλοπαίδεια του ποντιακού ελληνισμού, εκδ. Μαλλιάρης-Παιδεία, Θεσσαλονίκη.
ΚοινοποίησηTweetSend
google news

Ακολουθήστε μας στο Google News

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Παλαιά φωτογραφία της ευρύτερης περιοχής του Ακ Νταγ Ματέν (φωτ. αρχείου: Eski Türkiye Fotoğrafları Arşivi / Akdağmadeni - Yozgat)
ΠΟΝΤΟΣ

Ποσουγιούκ (Πόσικ): Το ποντιακό χωριό του Ακ Νταγ Ματέν – Μια νέα ζωή στις Σέρρες

14/11/2026 - 9:49μμ
Με ποντιακές φορεσιές στο Ντουμπάι, για το «Festival Dancing Dunes» (φωτ.: Πολιτιστικός Όμιλος Παραδοσιακών Χορών «Ρωμιοσύνη»)
ΣΥΛΛΟΓΟΙ

Πόντος και Καρς «ταξίδεψαν» στο Ντουμπάι – Τα παιδιά της «Ρωμιοσύνης» και οι χοροί τους

14/11/2026 - 3:07μμ
Πέτρινα κτίσματα στη Σάντα του Πόντου, μία από τις στάσεις της νέας διαδρομής (φωτ. αρχείου: Anadolu)
ΠΟΝΤΟΣ

Κάθοδος των Μυρίων: Μια νέα τουριστική διαδρομή από την Ανατολία ως την Τραπεζούντα

14/11/2026 - 2:37μμ
Ο διεθνούς φήμης ιστορικός Μπεντρός Ντερ Ματοσιάν νέος διευθυντής Έρευνας Γενοκτονιών του Zoryan Institute (πηγή: zoryaninstitute.org)
ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ

Ινστιτούτο Ζοριάν: Ο καθηγητής Μπεντρός Ντερ Ματοσιάν νέος διευθυντής Έρευνας Γενοκτονιών

14/11/2026 - 12:19μμ
(Πηγή: poe.org.gr)
ΣΥΛΛΟΓΟΙ

Έλσα Γαλανίδου-Μπαλφούσια: Φιλολογικό μνημόσυνο στη Νέα Φιλαδέλφεια για την Πόντια λαογράφο

14/11/2026 - 11:54πμ
Τμήμα της αφίσας της διοργάνωσης
ΣΥΛΛΟΓΟΙ

Πανελλήνια Ομοσπονδία Θρακικών Σωματείων: Σήμερα το 34ο Γνωμοδοτικό Συμβούλιο στο Πολύστυλο Καβάλας

14/11/2026 - 11:31πμ
(Στιγμιότυπο από το βιντεοκλίπ)
ΠΟΝΤΟΣ

«Ζαντία»: Το μαγικό φίλτρο των Ποντίων στο νέο τραγούδι του Γιώργου Τσιφτελίδη – Και ένα απολαυστικό βιντεοκλίπ

14/11/2026 - 12:12πμ
Ένας από τους χάρτες της Αυτόνομης Δημοκρατίας του Πόντου που τυπώθηκαν στις αρχές του περασμένου αιώνα σε καρτ ποστάλ, σε ασπρόμαυρη μορφή (φωτ.: pinterest.com)
ΠΟΝΤΟΣ

Αρχιμαν. Πανάρετος Τοπαλίδης: Ο Πόντος ανά τους αιώνας – Το αντάρτικο σώμα της Τραπεζούντας

13/11/2026 - 10:06μμ
Κόσμος έξω το σπίτι-μουσείο του Μουσταφά Κεμάλ για την 88η επέτειο από το θάνατό του. Τρίτη 10 Νοεμβρίου 2026 (φωτ.: Anadolu / Ayhan Mehmet)
ΣΥΛΛΟΓΟΙ

Θεσσαλονίκη: Η Εύξεινος Λέσχη αντιδρά στις τιμές στον Μουσταφά Κεμάλ

13/11/2026 - 4:04μμ
Κατάστημα πήλινων σκευών στο Μόλοζ της Τραπεζούντας. Μπροστά στην είσοδο διακρίνονται στάμνες, πιθάρια και μικρότερα αγγεία (πηγή: Τεχνικό Πανεπιστήμιο Καραντενίζ / Κατάλογος Ιστορικής Αρχιτεκτονικής Τραπεζούντας)
ΠΟΝΤΟΣ

Τραπεζούντα: Η παλιά γειτονιά των Ελλήνων αγγειοπλαστών αποκτά μουσείο

13/11/2026 - 2:57μμ
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ
Ναυτεμπορική TV

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

Άποψη του ψηφιδωτού στο apodyterium (φωτ.: ΥΠΠΟ)

Ερέτρια: Τα ρωμαϊκά λουτρά αποκαλύπτουν την καθημερινή ζωή μιας πόλης πριν από σχεδόν 2.000 χρόνια

2 ώρες πριν
(Φωτ.: cretans.ca)

«Κνωσός»: 65 χρόνια με την Κρήτη στην καρδιά – Οι ρίζες, οι μνήμες και η παράδοση ταξιδεύουν στο Τορόντο

2 ώρες πριν
(Φωτ.: ΜΙΧΑΛΗΣ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ / EUROKINISSI)

Αεροδρόμιο «Ελευθέριος Βενιζέλος»: Αποκαθίσταται η ομαλότητα στις πτήσεις προς τις ΗΠΑ μετά τις πολύωρες καθυστερήσεις

3 ώρες πριν
(Φωτ.: ΕΟΞ)

Παγκόσμιο Κύπελλο Σπάθης: Χάλκινο μετάλλιο για τη Γεωργιάδου στο Κάιρο

3 ώρες πριν
(Φωτ.: EPA / Andy Rain)

Ιταλία: Βαρύ πλήγμα στη Meta για τα προσωπικά δεδομένα – Πρόστιμο 805 εκατ. ευρώ για τις φωτογραφίες των χρηστών

3 ώρες πριν
Παλαιά φωτογραφία της ευρύτερης περιοχής του Ακ Νταγ Ματέν (φωτ. αρχείου: Eski Türkiye Fotoğrafları Arşivi / Akdağmadeni - Yozgat)

Ποσουγιούκ (Πόσικ): Το ποντιακό χωριό του Ακ Νταγ Ματέν – Μια νέα ζωή στις Σέρρες

4 ώρες πριν
pontosnews.gr

Ειδήσεις και άρθρα για τον Πόντο και τη Μ. Ασία, αλλά και την επικαιρότητα στην Ελλάδα, τον Κόσμο και την Ομογένεια. Πλούσια θεματολογία ποικίλης ύλης με έμφαση σε πολιτιστικά δρώμενα.

Copyright © 2025 pontosnews.gr
Made by minoanDesign

  • TAYTOTHTA
  • ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
  • ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ
  • ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ
Δεν βρέθηκαν αποτελέσματα
Προβολή όλων
  • ΑΡΧΙΚΗ
  • ΠΟΝΤΟΣ
    • ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
    • ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ
    • ΙΣΤΟΡΙΑ
    • ΠΑΡΑΔΟΣΗ
    • ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ
    • ΣΥΛΛΟΓΟΙ
    • ΛΕΞΙΚΟ
  • ΕΛΛΑΔΑ
  • VIDEOS
  • ΚΥΠΡΟΣ
  • ΟΜΟΓΕΝΕΙΑ
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ
  • ΓΝΩΜΕΣ
    • Μάρκος Τρούλης
    • Παντελής Σαββίδης
    • Σάββας Καλεντερίδης
    • Θεόφιλος Πουταχίδης
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • ΑΜΥΝΑ
  • ΚΟΣΜΟΣ
  • ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
  • ΥΓΕΙΑ
  • ΠΕΡΙΕΡΓΑ
  • ΣΥΝΤΑΓΕΣ
  • ΠΙΣΤΗ
  • ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
  • ΤΑΞΙΔΙ
  • ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ
  • PONTOS BLOG

Copyright © 2024 pontosnews.gr
Made by minoanDesign

Ναυτεμπορική TV
Ναυτεμπορική TV