Στάθης Αθανασιάδης: Ο σκύλος στη λογοτεχνία της Σάντας

Σκύλλος λέγεται το γνωστό τετράποδο ζώο του σπιτιού, και μεταφορικά ο άνθρωπος που δεν είναι αμέμπτου διαγωγής.

Σκυλλίν: Το σκυλί l Σκυλλόπον: Το σκυλάκι l Σκυλλεύω: Βρίσκομαι στον οργασμό l Σκυλλάζω: Βρομώ όπως ο σκύλος l Σκυλλότε ή σκυλλούχ: Η ιδιότητα του σκύλου, η ανηθικότητα l Σκυλλάπιστος: Η έξυπνη γυναίκα, όχι όμως και αμέμπτου διαγωγής l Σκυλλοπαίδ’ και σκυλλοκούταβον: Το παιδί το έξυπνο, αλλά και άτακτο l Σκυλλοκεφαλία: Ένα μέρος όπου οι άνθρωποι έχουν κεφάλι σκύλου· από τη Σκυλλοκεφαλία καταγόταν και ο άγιος Χριστόφορος, τον οποίο κάποιος αστοιχείωτος ζωγράφος τον ζωγράφισε με κεφαλή σκύλου στη δυτική πλευρά του Αγίου Χριστοφόρου της ενορίας Πιστοφάντων.

Νά άσπρον σκύλλον είδα και νά μαύρον.
^{Όταν σε ρωτούν πράγματα που μπορούν να σε μπλέξουν σε μια υπόθεση, κάνε πως δεν είδες ή δεν ξέρεις.}

Αν ’κ έν’ τη οσκύλλονος το χατίρ, ας έν’ τη σααπή ατ’.
^{Για ευμένεια που γίνεται για χάρη άλλου.}

Ας ση σκύλλ’ το ποδάρ’ το λιθάρ’ μ’ εγουεύς η σκυλλ’ πελά ση σκυλλ’ τον κώλον.
^{Μη σε μέλει αν άλλος υποφέρει, και προπάντων αν είναι κακός.}

Έχω σκύλλον και σύρ’ με τον λύκον.
^{Για συγγενή που υποστηρίζει τον εχθρό μου.}

Η τσούνα αν ’κί λαΐζ’ τ’ ουράδ’ν ατς, ο σκύλλον ’κί ρούζ’ απ’ οπίς’ ατς.
^{Για γυναίκα φιλέρωτη, προκλητική.}

Ο σκύλλον ας σο τέρεμαν εψόφεσεν.
^{Για κείνον που ερωτοτροπεί μα τα μάτια.}

Ο σκύλλον συρ ανάπαυσιν συρ και μαύρα ημέρας.
^{Η ευτυχία δεν είναι μόνιμη· ποία του βίου τρυφή διαμένει λύπης αμέτοχος.}

Τον σκύλλον άγγεψον και το μαγκούρ’ ετοίμασον.
^{Για εκείνον που παρουσιάζεται τη στιγμή που μιλούσαν γι’ αυτόν.}

Ο σκύλλον ντο μαθάν’ ’κί απομαθάν’.
^{Δεν μπορείς εύκολα να παρατήσεις μια συνήθεια. Έξις δευτέρα φύσις.}

Στάθης Αθανασιάδης

Ποντιακή Εστία – Λαογραφικόν Περιοδικόν
Έτος 10ον, Μάρτιος-Απρίλιος 1959, τεύχος 3ον-4ον.
Από της εκδόσεως τεύχος 111-112.