Ένα μέχρι σήμερα άγνωστο ιατρικό έγγραφο από την περίοδο της Εκστρατείας της Καλλίπολης έρχεται στο φως, 111 χρόνια μετά τις αιματηρές συγκρούσεις του Α’ Παγκοσμίου, αποκαλύπτοντας με αριθμούς και μαρτυρίες το πραγματικό μέγεθος της ανθρώπινης δοκιμασίας.
Η έκθεση εντοπίστηκε στο πλαίσιο μελέτης των «Ημερολογίων Πολέμου του 3ου Σώματος Στρατού» και δημοσιεύθηκε στο 30ό τεύχος του επιστημονικού περιοδικού Anafarta Journal, σύμφωνα με τον διευθυντή του Ινστιτούτου Μελετών των Πολέμων της Καλλίπολης Ουτκάν Εμρέ Ερ.
Συντάκτης της είναι ο αρχίατρος Αλί Ριζά, ο οποίος υπηρετούσε στο 3ο Σώμα Στρατού και στη Βόρεια Ομάδα των οθωμανικών δυνάμεων. Το κείμενο καλύπτει την πιο σφοδρή φάση των χερσαίων μαχών, από τις 25 Απριλίου έως τα τέλη Νοεμβρίου 1915 – μια περίοδο που θεωρείται από τις πιο αιματηρές της εκστρατείας.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης, καταγράφηκαν συνολικά 41.471 τραυματίες στρατιώτες στον τομέα ευθύνης του 3ου Σώματος, κυρίως στις περιοχές Αριμπούρνου και Κονκμπαγίρι, όπου οι μάχες υπήρξαν ιδιαιτέρως σφοδρές.
Από αυτούς, περισσότεροι από 40.000 μεταφέρθηκαν σε πρόχειρα ιατρεία και νοσοκομεία εκστρατείας, ενώ 2.549 στρατιώτες, αν και απομακρύνθηκαν από το μέτωπο, κατέληξαν αργότερα στα νοσηλευτικά κέντρα λόγω των τραυμάτων τους.
Ο Ουτκάν Εμρέ Ερ υπογραμμίζει ότι τα στοιχεία αυτά δεν αποτυπώνουν μόνο την ένταση των συγκρούσεων, αλλά και μια δεύτερη, εξίσου σκληρή μάχη – εκείνη που δινόταν καθημερινά στα αυτοσχέδια νοσοκομεία και τις ιατρικές σκηνές.
«Οι αριθμοί δείχνουν ξεκάθαρα ότι το έπος της Καλλίπολης δεν γράφτηκε μόνο στα χαρακώματα ή στις υπόγειες στοές, αλλά και στους θαλάμους όπου δινόταν μια εξαντλητική μάχη για την επιβίωση», σημειώνει χαρακτηριστικά.
Η έκθεση καταγράφει επίσης τη βιαιότητα των συγκρούσεων σώμα με σώμα. Αναφέρεται ότι 83 Οθωμανοί στρατιώτες σκοτώθηκαν ή τραυματίστηκαν σοβαρά σε επιθέσεις με ξιφολόγχες, στοιχείο που αποτυπώνει τον άγριο χαρακτήρα των μαχών στο περιορισμένο και δύσβατο έδαφος της χερσονήσου.
Ιστορικό πλαίσιο
Η Εκστρατεία της Καλλίπολης αποτέλεσε μια από τις σημαντικότερες στρατιωτικές επιχειρήσεις του Α΄ Παγκοσμίου. Οι δυνάμεις της Αντάντ επιχείρησαν να καταλάβουν τα Στενά των Δαρδανελίων και να φτάσουν στην Κωνσταντινούπολη, επιδιώκοντας να ανοίξουν θαλάσσιο δρόμο ανεφοδιασμού προς τη Ρωσική Αυτοκρατορία.
Η επιχείρηση ολοκληρώθηκε έπειτα από μήνες σκληρών συγκρούσεων, με τεράστιες απώλειες και από τις δύο πλευρές. Για την Οθωμανική Αυτοκρατορία αποτέλεσε μια από τις σημαντικότερες στρατιωτικές επιτυχίες της περιόδου, ενώ για τους Συμμάχους μία από τις πιο ηχηρές αποτυχίες τους.
Παράλληλα, η εκστρατεία συνδέεται ιστορικά με τις δραματικές εξελίξεις της ίδιας περιόδου, καθώς συμπίπτει με την κορύφωση της Γενοκτονίας των Αρμενίων, αλλά και με καθοριστικές γεωπολιτικές εξελίξεις στην ευρύτερη περιοχή.
Η συμμετοχή της Ελλάδας στην εκστρατεία υπήρξε αντικείμενο έντονης διαφωνίας μεταξύ του πρωθυπουργού Ελευθέριου Βενιζέλου και του βασιλιά Κωνσταντίνου, προαναγγέλλοντας τον Εθνικό Διχασμό που θα ακολουθούσε.
