Ο Γεώργιος Αθανασιάδης-Νόβας για τη Μικρασιατική Καταστροφή

Η σταδιοδρομία του Γεώργιου Αθανασιάδη-Νόβα (Αθάνα) ως δημοσιογράφου είναι ελάχιστα γνωστή στο ευρύτερο κοινό. Η ενασχόλησή του με την ποίηση και η σταδιοδρομία του στην πολιτική επισκίασαν την καριέρα του στη δημοσιογραφία, η οποία υπήρξε και η πρώτη του επαγγελματική δραστηριότητα. Συγκεκριμένα εργάστηκε ως δημοσιογράφος για πολλά χρόνια και υπήρξε συντάκτης των εφημερίδων Ακρόπολις και Πολιτεία, όπως και συνεκδότης (1933-1936) της εφημερίδας Νέος Κόσμος.

Το καλοκαίρι του 1921 βρέθηκε στη Μικρά Ασία ως ανταποκριτής των Αθηναϊκών εφημερίδων «Πολιτεία» και «Αθηναϊκή», και αργότερα της σμυρναϊκής εφημερίδας «Θάρρος», και για την εμπειρία του αυτήν έγραψε αργότερα:

Είχα παρακολουθήσει τη Μικρασιατική Εκστρατεία του 1921 από τη Σμύρνη μέχρι και πέραν του Σαγγαρίου, ως πολεμικός ανταποκριτής αθηναϊκών εφημερίδων.

Έζησα έντονα τη μεγαλειώδη εκείνη προσπάθεια του Γένους σε όλες τις φάσεις της, επικές και δραματικές.

Ο Αθάνας ως δημοσιογράφος με τον στρατηγό Αναστάσιο Παπούλα στην εκστρατεία του Σαγγαρίου (φωτ.: athanas-novas.gr)

Απεκόμισα ανεξίτηλες εντυπώσεις, αξερίζωτα βιώματα.

Δεν είμαι καθόλου πολεμοχαρής.

Δεν δύναμαι όμως ν’ αποκρύψω τα αισθήματα θαυμασμού και περηφάνιας που συγκλόνιζαν την ψυχή μου όταν αντίκρυζα εκ του πλησίον τις ελληνικές φάλαγγες να προελαύνουν νικηφόρες στα βάθη της Μικράς Ασίας, τα πανταχού κατάσπαρτα από ιστορικά ίχνη, από σεπτά κειμήλια, από αθάνατα λείψανα του αρχαιοελληνικού, του ελληνιστικού και του βυζαντινού πολιτισμού μας.

Ασταθείς είναι πάντοτε των πολέμων οι τύχες…

Αν η εκστρατεία εκείνη είχε, για τους γνωστούς εσωγενείς και εξωγενείς λόγους, άδοξο τέλος και καταστροφική συνέπεια, παρά τούτο, ασυγχώρητη θα ήταν εθνική παράλειψη και αγνωμοσύνη να παροραθούν και να αγνοηθούν τα επιτευχθέντα τότε σπουδαία κατορθώματα του Εθνικού μας Στρατού, που προσθέτουν σελίδες τιμής στην ιστορία της πολεμικής αρετής των Ελλήνων.

Ανήκει για τούτο πας αίνος στους ηρωικούς άθλους των μαχητών της Μικράς Ασίας – όπως ανήκει πας θρήνος στο αποτρόπαιο ξερίζωμα του ελληνισμού της, που υπερβαίνει σε απανθρωπία κάθε πολεμικήν αιματοχυσία.

Το Ελληνικόν Έθνος οφείλει να μη λησμονήση ποτέ, ούτε το ένα ούτε το άλλο. Ούτε το πολεμικό άθλημα ούτε το φυλετικό ξερίζωμα.

Όπως δεν ελησμόνησεν επί τέσσερες αιώνες το 1453, έτσι δεν πρέπει να λησμονή, ακόμη κι αν χρειαστούν αιώνες, το 1922.

Έθνη πού λησμονούν εύκολα, είτε τους θριάμβους των είτε τους ολέθρους των, είναι καταδικασμένα σε ιστορικόν εξαφανισμό.

Χιλιοειπωμένο είναι αυτό που λέγω. Αλλά στην πολυτάραχη εποχή των αδοκίμων και αλλοπροσάλλων νεοκραυγασμάτων που ζούμε, σκόπιμο είναι να ξανακούγωνται συχνότερα και τα δόκιμα, τα συνετά, τα σταθερά χιλιοειπωμένα…

Μια μικρή τόνωση της Εθνικής μας Μνήμης στην ιστορική περιοχή της Μικρασιατικής Τραγωδίας φιλοδοξεί να επιτύχη η αφιερωμένη στην επέτειο των πενήντα της χρόνων με τον τίτλο Αίνος και Θρήνος ποιητική συλλογή μου, από την οποία θα μου επιτρέψετε να σας απαγγείλω ολίγους στίχους.

Το καράβι της ελπίδας

Όλα μας τα καράβια πίσω γυρίσανε!
σπασμένα τα κατάρτια, σκισμένα τα πανιά,
ήρθαν από τη Σμύρνη κι από τα Μουντανιά.

Φέραν των εκκλησιών μας τα δισκοπότηρα,
παιδιά, γυναίκες, γέρους – γένος Γραικών πολύ·
τις ρίζες της φυλής μας απ’ την Ανατολή.

Μα ένα καράβι μαύρο πίσω δεν γύρισε.
Ποιους κάβους αρμενίζει, ποια πέλαγα περνά,
και πουθενά δε βγαίνει, δε φτάνει πουθενά;

Χρόνια το καρτερούμε και χρόνια πέρασαν.
Δεν το είδε μήτε ναύτης, μήτε θαλασσαετός,
μήτ’ ερημίτης φάρος, μήτ’ άστρο της νυχτός!

Τάχα να ’χει βουλιάξει, τάχα να στοίχειωσε;
Δεν θα ξανάρθει τάχα στην πατρική του αχτή;
Ωιμέ! κι έχει φορτώσει το πιο ακριβό φορτί.

Όλα τα χάσαμε, όλα! Και μόνο φόρτωσε
το πιο στερνό καράβι την ώρα του χαμού
φόρτωσε την ελπίδα του ξαναγυρισμού.

Έλα, χρυσό καράβι, έλα ξεφόρτωσε!
Δώσ’ μας το θησαυρό σου – κι άνοιξε τα πανιά
ολόισια για τη Σμύρνη και για τα Μουντανιά.

• Πηγές: Γ. Αθάνα Ιστορικά μελετήματα (έκδοση Ιδρύματος Γ. & Μ. Αθανασιάδη-Νόβα, Ναύπακτος 1998) | athanas-novas.gr.