Στη βορειοανατολική άκρη του Εύξεινου Πόντου, στην Αζοφική Θάλασσα,* στις εκβολές του σημερινού ποταμού Ντον (Τάναης στην Αρχαιότητα) βρισκόταν η αρχαία Τάναϊς (αποικία της Μιλήτου στην περιοχή της Σαρματίας). Πήρε την ονομασία της από τον ομώνυμο ποταμό, και στη σημερινή εποχή σε κοντινή απόσταση βρίσκεται η πόλη Ροστόφ επί του Ντον της νοτιοδυτικής Ρωσίας – σημαντικό λιμάνι και πρωτεύουσα της διοικητικής περιφέρειας Ροστόφ.
Η πόλη ιδρύθηκε το 1749 και πήρε το όνομά της από τον Άγιο Δημήτριο του Ροστόφ (1651-1709), ο οποίος καταγόταν από την παλαιά βόρεια ομώνυμη ρωσική πόλη (το «Μεγάλο Ροστόφ»).
Το Ροστόφ επί του Ντον –όπως το Ταϊγάνιο (Ταγκανρόκ) και η Μαριούπολη– οφείλει την ανάπτυξή του στην επέκταση της Ρωσικής Αυτοκρατορίας προς Νότο, και εξελίχθηκε σε σημαντικό εμπορικό κέντρο της περιοχής με αναπτυγμένο εμπόριο.
Στα τέλη του 19ου αιώνα ο ελληνικός πληθυσμός του Ροστόφ υπολογίζεται σε 800 άτομα, από τους οποίους οι 500 ήταν Κεφαλλονίτες και οι υπόλοιποι Μικρασιάτες. Τα επόμενα χρόνια υπερδιπλασιάστηκε, καθώς το 1915 ανερχόταν σε 2.000 άτομα.
Πέρα από τους ελλαδικής προέλευσης εμπόρους του Ροστόφ, στις αρχές του 19ου αιώνα παρουσιάστηκε ένα ρεύμα Ποντίων από τα εδάφη τού υπό οθωμανική κατοχή Πόντου προς τις ρωσικές περιοχές της Υπερκαυκασίας, οι οποίοι ανέπτυξαν επίσης εμπορική δραστηριότητα. Μεταξύ αυτών ήταν οι αδελφοί Ιβάν και Αχιλλέας Χριστοφόροβιτς Ασλανίδη (φωτ. αριστερά), ιδιοκτήτες ενός από τα μεγαλύτερα καπνεργοστάσια της Ρωσίας.
Οι αφοί Ασλανίδη κατάγονταν από την Τραπεζούντα του Πόντου, και υπήρξαν μεγάλοι ευεργέτες της Κοινότητας Ροστοβίου αλλά και της γενέτειράς τους. Εκτός από ιδρυτές ενός από τους μεγαλύτερους καπνοβιομηχανικούς οίκους ήταν και ιδιοκτήτες μεγάλης αλευροβιομηχανίας στο Νοβοροσίσκ. Ο Αχιλλέας Ασλανίδης υπήρξε και πρόεδρος της κοινότητας του Ροστόφ.
Μελετώντας τα αρχεία μαθαίνουμε ότι το 1874 ιδρύεται το εργοστάσιο καπνού από τους αδελφούς Ασλανίδη. Η επιχείρηση στεγαζόταν στο κτήριο της διασταύρωσης Σκομπελέφσκαγια και Ταγκανρόγκ (τώρα Κρασνοερμέισκαγια και Μπουντενόφσκι).
Το 1890 στο καπνεργοστάσιο εργάζονταν 600 άτομα.
Το 1913, το Εργοστάσιο Αφών Ασλανίδη οδηγείται σε πτώχευση και εξαγοράζεται από την εταιρεία καπνού «V. Ι. Asmolov». Το 1920 στο χώρο του εργοστασίου στεγάζεται μια οφθαλμολογική κλινική, ενώ στις αρχές της δεκαετίας του 1950 το κτήριο επισκευάζεται και παραχωρείται στο νοσοκομείο της πόλης. Σήμερα βρίσκεται υπό κρατική προστασία ως χώρος πολιτιστικής κληρονομιάς.
____
* Η Θάλασσα του Αζόφ (ή Αζοφική) είναι η «Μαιώτιδα λίμνη» των αρχαίων Ελλήνων.
Επιμέλεια: Κωνσταντίνος Γ. Παυλίδης.
ΠΗΓΕΣ
- https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A4%CE%AC%CE%BD%CE%B1%CF%8A%CF%82
- http://www.fhw.gr/projects/migration/15-19/gr/v2/russia.html
- Βασίλης Καρδάσης, λ. «Μετανάστευση Ελλήνων στα ρωσικά παράλια του Ευξείνου», 2008, Εγκυκλοπαίδεια Μείζονος Ελληνισμού, Εύξεινος Πόντος.
- Ελευθέριος Δ. Παυλίδης, Ο ελληνισμός της Ρωσίας και τα 33 χρόνια του εν Αθήναις Σωματείου των εκ Ρωσίας Ελλήνων, 1953
- Ηλίας Πετρόπουλος, λ. «Τάναϊς», 2008, Εγκυκλοπαίδεια Μείζονος Ελληνισμού, Εύξεινος Πόντος.
- Ιωάννης Χασιώτης, Οι Έλληνες της Ρωσίας και της Σοβιετικής Ένωσης. Μετοικεσίες και εκτοπισμοί. Οργάνωση και ιδεολογία, Θεσσαλονίκη 1997.
- Шулепова Э. А. Материалы свода памятников истории и культуры РСФСР. Ростовская область. — М.: Изд-во НИИ культуры, 1990. — С. 31
- Αρχείο Κωνσταντίνου Γ. Παυλίδη.
