Χορός! Ένα από τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα των απανταχού Ποντίων. Αρκεί ένα σύρσιμο του δοξαριού πάνω στη λύρα για να πάρει ο κόσμος φωτιά. Δεκαετίες πίσω, οι Πόντιοι είχαν τους δικούς τους ναούς, τα δικά τους κέντρα διασκέδασης. Περίμεναν πώς και πώς την ημέρα που δεν θα εργάζονταν για να πάνε οικογενειακά σε μια από τις κυψέλες διασκέδασης που υπήρχαν σε διάφορα σημεία της Αθήνας. Χοροεσπερίδες, γάμοι, βαπτίσεις, διάφορες συνεστιάσεις· κέντρα ασφυκτικά γεμάτα. Σήμερα (κάμποσα χρόνια μετά και από το τελευταίο λουκέτο που μπήκε σε ποντιακό κέντρο διασκέδασης στην Αθήνα) πότε δώθε, πότε κείθε, τέτοιες στιγμές οι Πόντιοι τις ζουν στις εκδηλώσεις των συλλόγων και στα παρακάθια που γίνονται σε διάφορους χώρους. Πριν από μερικά χρόνια όμως τα ποντιακά κέντρα διασκέδασης ήταν σημεία αναφοράς. Το pontos-news.gr γυρίζει το χρόνο πίσω και σας μεταφέρει αναμνήσεις από τρία μεγάλα ποντιακά κέντρα της Αθήνας, το «Φάρο» στο Περιστέρι, το «Κορτσόπον» στο Μοσχάτο και τη «Λεμόνα» στις Αχαρνές, όταν υπήρχαν ακόμη και ως προτάσεις σε οδηγούς νυχτερινής διασκέδασης!
Ένα μοναδικό ταξίδι για τους αναγνώστες του pontos-news.gr στη μνήμη της διασκέδασης, στον τρόπο έκφρασής της, την ένταση και το πάθος της αλλά και σε ό,τι αυτή περικλείει.
Σε ένα παλιό σινεμά στην πόλη του Περιστερίου, στη γωνία των οδών Βελεστίνου και Γιαννιτσών, εμφανίζεται το 1976 ο «Φάρος» της ποντιακής διασκέδασης· ένα όνομα συμβολικό, ένας φάρος Ποντίων που ανθεί στην Αθήνα. Είναι από τα πρώτα ποντιακά κέντρα που δημιουργήθηκαν στη νότια Ελλάδα. Στο ταξίδι της ιστορίας του «Φάρου» θα μας μεταφέρει ο Γιάννης Σαχπατζίδης, γιος του ιδρυτή Χαράλαμπου, ο οποίος απεβίωσε το 2016.
Η Ειρήνη Απλακίδου, χοροδιδασκάλισσα της Ένωσης Ποντίων Περιστερίου, μας ταξιδεύει στο «Φάρο» μέσα από το προσωπικό της αρχείο (φωτ.: Βασίλης Καρυοφυλλίδης)
Το κέντρο ξεκίνησε με ιδιοκτήτες τον πατέρα του και τον Θέμη Τσιμαχίδη «αλλά στους δύο μήνες χώρισαν», αναφέρει στο pontos-news.gr ο Γιάννης Σαχπατζίδης. «Το κράτησε μόνος του ο πατέρας», λέει.
Είχε χωρητικότητα 1.000 ατόμων, κι από εκεί πέρασαν όλα τα μεγάλα ονόματα της εποχής: Κωστίκας Τσακαλίδης, Γιάννης Τσανάκαλης, Γιώργος Αμαραντίδης, Χρύσανθος Θεοδωρίδης ήταν κάποια από αυτά. Πολλοί σύλλογοι το επέλεγαν για τους ετήσιους χορούς τους. Ήταν άνετο, καθώς είχε και την κατάλληλη διαμόρφωση: δεν υπήρχε ούτε μία κολόνα να κόβει τη θέα προς την πίστα!
Γιάννης Σαχπατζίδης: Όλοι οι σύλλογοι των Ποντίων πέρασαν από το «Φάρο» στο Περιστέρι.
(Φωτ.: Βασίλης Καρυοφυλλίδης)
«Ήταν ένα οικογενειακό μαγαζί, έκανε πολλές χοροεσπερίδες», θυμάται ο Γιάννης. «Ήταν το μοναδικό κέντρο που έκανε 70-80 ποντιακές χοροεσπερίδες το χρόνο», μας εξιστορεί. Ο πατέρας του μεριμνούσε ώστε το φαγητό των μελών των χορευτικών να μην το επιβαρύνεται ο σύλλογος. «Το φαγητό των παιδιών είναι δικό μου», έλεγε.
Το καλλιτεχνικό πρόγραμμα του «Φάρου», όπως αναφέρει ο γιος του ιδιοκτήτη, ήταν για όλα τα γούστα. Λαϊκά, θρακιώτικα – για «να μην είναι μονότονο το πρόγραμμα», έτσι το διαμόρφωσε ο πατέρας του. «Έφτιαχνε την ορχήστρα, από Μακεδονία […]. Όλους τους καλλιτέχνες ο πατέρας μου έτρεχε να τους βρει», για να βγάλει νέα σχήματα. Θυμάται ακόμη τον τρόπο διασκέδασης δεκαετίες πίσω: «Ήταν αγκαλιά», καθώς ο κόσμος ήταν πιο θερμός σε σχέση με σήμερα. «Δεν υπάρχει καμία περίπτωση να είναι ο ίδιος τρόπος διασκέδασης[…]. Τώρα δεν υπάρχουν χρήματα», συμπληρώνει, επικεντρώνοντας στη σημασία του οικονομικού προβλήματος στις βραδινές εξόδους.
Στιγμιότυπα από τον ετήσιο χορό του «Μανουήλ Κομνηνού» Πετρουπόλεως και Ιλίου, το 1985
Μερακλής ο Χαράλαμπος Σαχπατζίδης, καθώς έφτιαχνε δικά του τουρσί, αλλά και τα κρεατικά για το μενού του καταστήματος επέλεγε να τα φέρνει από τη Μακεδονία. «Πρόσεχε τον κόσμο» αναφέρει ο γιος του.
Η αυλαία του «Φάρου» έπεσε το 1992 από την ΕΤ1. Δεκαέξι ολόκληρα χρόνια «φώτιζε» τον κόσμο του.
Ο επίλογος του «Φάρου» έρχεται το 1992 από την ΕΤ1. Κάποιοι άνθρωποι της δημόσιας τηλεόρασης επισκέφθηκαν τότε τον Χ. Σαχπατζίδη, προτείνοντάς του να αξιοποιήσουν το χώρο για γυρίσματα ταινιών και τηλεπαιχνιδιών. Εκείνος τους τον υπενοικίασε, αλλά καθώς αυτό απαγορευόταν από το νόμο, κατέληξε να τον χάσει. Οι νέοι ένοικοι του χώρου, ωστόσο, του έδωσαν λίγα τετραγωνικά ώστε να τον αξιοποιήσει όπως αυτός ήθελε.
Εδώ κάποτε ήταν ο «Φάρος» Περιστερίου, ένα ποντιακό κέντρο με ιστορία (φωτ.: Βασίλης Καρυοφυλλίδης)
Έτσι, μετά από τέσσερα χρόνια άνοιξε μια μικρή ταβέρνα. Εκεί εξακολουθούσαν να έρχονται οι καλλιτέχνες για διάφορες εκδηλώσεις και μουχαπέτια, αλλά ξεκίνησε ένα σκληρό παιχνίδι σε βάρος του Χαράλαμπου. Του ζητούσαν περισσότερα χρήματα απ’ ό,τι έπαιρναν κανονικά, μας λέει ο Γιάννης Σαχπατζίδης, τον εκβίαζαν. Κάπου εκεί σταμάτησε τις δραστηριότητές του ο Χαράλαμπος Σαχπατζίδης, και μαζί με το «Φάρο» έκλεισε κι ένα κεφάλαιο στην ιστορία της ποντιακής διασκέδασης της Αθήνας. Σήμερα, στο χώρο όπου κάποτε διασκέδαζαν οι Πόντιοι, βρίσκεται ιδιωτικός χώρος άθλησης.
Τότε όμως, υπήρχαν εναλλακτικές επιλογές για διασκέδαση. Το «Κορτσόπον» ήταν μία από αυτές…
Κείμενο, φωτογραφίες: Βασίλης Καρυοφυλλίδης.
Συνεχίζεται…
