Στις 22 Ιουνίου 1941 ο Χίτλερ επιτίθεται στη Σοβιετική Ένωση, ενώ στις 9 Μαΐου η Ρωσία και όλες οι χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης τιμούν τη μεγαλύτερη και φωτεινότερη εθνική εορτή τους, αυτή της Ημέρας της Νίκης ενάντια στον χιτλερικό φασισμό.
«Σήκω, χώρα τεράστια. Σήκω για τη φονική μάχη!», «Αδέλφια! Η Πατρίδα κινδυνεύει!», «Η Μητέρα Πατρίδα καλεί!» ήταν τα σημαντικότερα ενωτικά συνθήματα που μετέτρεψαν τον πόλεμο αυτό σε πόλεμο παλλαϊκό και πατριωτικό.
Τον πόλεμο αυτόν για την ελευθερία της πατρίδας πλήρωσε με το αίμα του, και νίκησε, ο λαός της Σοβιετικής Ένωσης! Όχι ο μέγας στρατηγός, ο «πατέρας των λαών», αλλά ο απλός σοβιετικός λαός – οι στρατιώτες του Μεγάλου Πατριωτικού Πολέμου, που έθεσαν τη ζωή τους στην υπηρεσία της πατρίδας.
Η σημαία της Σοβιετικής Ένωσης στο Ράιχσταγκ
Στα μέτωπα του πολέμου, στις τάξεις του Κόκκινου Στρατού, πολεμούσαν δεκάδες χιλιάδες Έλληνες της Σοβιετικής Ένωσης, συμπατριώτες μας. Τα λαμπρά στρατιωτικά κατορθώματά τους αναγνωρίστηκαν με τις υψηλότερες πολεμικές διακρίσεις του σοβιετικού κράτους. Ονόματα των Ελλήνων της Σοβιετικής Ένωσης όπως Θεοφύλακτος Ζουμπάλοφ, Θεόδωρος (Φώτης) Κοτάνοφ, Γρηγόρης Μπαχτσιβαντζής, Κωνσταντίνος Ταλάχ, Κωνσταντίνος Χάτζεφ, Γεώργιος Τσέλιος, Ηλίας Ταχτάροφ, Ηλίας Μουρζάς, Στεπάν Μουρζάς, Βασίλειος Φισατίδης, Ανδρέας Βουράκης, αλλά και εκατοντάδων, χιλιάδων άλλων συμπατριωτών μας στρατιωτών και ηρώων του Μεγάλου Πατριωτικού Πολέμου θα μείνουν για πάντα στη μνήμη μας με ευγνωμοσύνη και τιμή.
Στον κατάλογο αυτόν μπορούν να προστεθούν δικαιωματικά και τα ονόματα των θρυλικών τέκνων της «ηρωίδας» πόλης Νοβοροσίσκ, των ηρώων της Σοβιετικής Ένωσης αδελφών Βλαδίμηρου και Κωνσταντίνου Κοκκινάκη. Πρόκειται για πιλότους δοκιμών νέων μοντέλων αεροπλάνων, οι οποίοι τιμήθηκαν για τα κατορθώματα και την ανδρεία τους στη διάρκεια των δοκιμών και ερευνών νέας αεροπορικής τεχνολογίας στα πολεμικά και μεταπολεμικά χρόνια.
Οι αδελφοί Κοκκινάκη
Σήμερα δεν αμφισβητείται από καμία πλευρά η ελληνική καταγωγή του κύριου στρατιωτικού ηγέτη της σοβιετικής αντεπίθεσης κατά των Γερμανών Γκεόρκγι Κονσταντίνοβιτς Ζούκοφ, του ήρωα της υπεράσπισης της Μόσχας στρατηγού Ιβάν Βασίλιεβιτς Πανφίλοφ, του στρατηγού-εξερευνητή της Αρκτικής Ιβάν Ντιμιτρίεβιτς Παπάνιν – όλοι με τον τίτλο του Ήρωα της Σοβιετικής Ένωσης.
Και ο κατάλογος των Ελλήνων ηρώων της Σοβιετικής Ένωσης, ηρώων του Μεγάλου Πατριωτικού Πολέμου δεν κλείνει εδώ, αφού πολλοί από τους συμπατριώτες μας, λόγω της «αναξιοπιστίας» του εθνικού τους ανήκειν, αναγκάζονταν να αλλάξουν τα ονόματά τους και τις πληροφορίες του «πέμπτου στοιχείου» [στμ.: του σοβιετικού διαβατηρίου, που αναφερόταν στην εθνικότητα]. Αυτοί αγωνίζονταν για την ελευθερία της πατρίδας και για την τιμή του λαού μας.
Ο στρατηγός και εξερευνητής της Αρκτικής Ιβάν Ντιμιτρίεβιτς Παπάνιν
Όμως οφείλουμε να γνωρίζουμε και να θυμόμαστε και την άλλη, πικρή αλήθεια εκείνου του πολέμου. Την ώρα που δεκάδες χιλιάδες συμπατριώτες μας έτρεχαν να ενταχθούν στις γραμμές του σοβιετικού στρατού, άλλους, μαζί με τις οικογένειές τους, τους φόρτωναν στα βαγόνια που προορίζονταν για τη μεταφορά των ζώων και τους έστελναν στην εξορία – στη Σιβηρία, στα Μεταουράλια, στο Καζακστάν, στην Κιργιζία, στο Ουζμπεκιστάν.
Όταν εκτοπίζονταν οι Έλληνες της περιοχής Κουμπάν (1942) και της Κριμαίας (1944), αποσύρονταν από τις πρώτες γραμμές οι ηρωικοί γιοι και αδελφοί τους που μάχονταν γενναία και απεγνωσμένα στα μέτωπα του Πατριωτικού Πολέμου και στέλνονταν στις περιοχές εκτοπισμού των συγγενών τους: Σιβηρία, Μεταουράλια, Καζακστάν, Ουζμπεκιστάν [χάρτης: Η μαζική και βίαιη μεταφορά της πλειονότητας των ελληνικών πληθυσμών του Καυκάσου στην Κεντρική Ασία. Πηγή: kars1918.wordpress.com].
Στο διήγημα Ζώνη σιωπής του γνωστού Λευκορώσου συγγραφέα Σεργκέι Γκραχόφσκι (1913-2002), που ήταν στη φυλακή την περίοδο εκείνη «στα βάθη της Ανατολής», καταδικασθείς κατά το άρθρο 58 [στμ.: για αντεπαναστατική δράση], η άφιξη στρατιωτικής μονάδας «Ελλήνων σε δυσμένεια» στην περιοχή περιγράφεται ως εξής: «Ήταν σχεδόν όλοι τους με βραβεία τιμής και μετάλλια της Φρουράς […] πολεμούσαν γενναία, όμως μέσα σε μια ώρα σταμάτησαν να τους εμπιστεύονται μόνο επειδή ήταν Έλληνες. […] Εμείς ζούσαμε σε στρατώνες, και οι μέχρι πρότινος υπερασπιστές της πατρίδας βρέχονταν κάτω στο γυμνό έδαφος των σκηνών από κλαδιά ερυθρελάτης. Εξαφανίστηκαν τα παιδιά της Ελλάδας το ίδιο απρόσμενα όπως εμφανίστηκαν». Μια πικρή αλήθεια για τους Έλληνες στρατιώτες, ήρωες του πολέμου.
Στο παρόν άρθρο δεν υπάρχουν «ζώνες σιωπής»!
Το πλέον οδυνηρό θέμα εκείνου του πολέμου είναι αυτό της προδοσίας, της συνεργασίας με τον εχθρό. Και αυτή είναι μια αλήθεια του εν λόγω πολέμου, ότι δηλαδή από την άλλη πλευρά των οδοφραγμάτων, με την πλευρά των φασιστών, πολεμούσαν εκατοντάδες χιλιάδες βοηθοί τους, «κάθε είδους». Μια πικρή αλήθεια του Πατριωτικού Πολέμου 1941-1945 αποτελεί το γεγονός ότι με τον εχθρό συνεργάστηκαν εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες της χώρας, που βρέθηκαν στην υπηρεσία της Βέρμαχτ και των SS. «Ποτέ στην ιστορία της Ρωσίας δεν συνεργάστηκε με τον εχθρό ένας τόσο μεγάλος αριθμός του ρωσικού πληθυσμού» (Γ. Χ. Ποπόφ, Τρεις πόλεμοι του Στάλιν, 2006).
Ιωσήφ Στάλιν
Αξίζει να αναφέρουμε τα «ρεκόρ Σταχάνοφ» που κατέγραφαν οι δήμιοι του Στάλιν καταστρέφοντας παραμονές του πολέμου το ανώτατο έμψυχο υλικό, τους αξιωματικούς του Κόκκινου Στρατού. Στην ερώτηση του γνωστού συγγραφέα –επίσης συμπατριώτη μας– Κωνσταντίνου Σίμονοφ στον στρατάρχη Κ. Ροκοσόφσκι, «Τι πιστεύετε, εάν δεν υπήρχαν οι διώξεις του 1937-1938, πόσο λιγότερες θα ήταν οι απώλειές μας στον πόλεμο;», η απάντηση που ακολούθησε ήταν: «Εάν δεν υπήρχαν οι διώξεις του 1937-1938, ο Χίτλερ δεν θα τολμούσε να επιτεθεί στη Σοβιετική Ένωση».
Οι Έλληνες, οφείλουμε να τονίσουμε, δεν ήταν ανάμεσα στις πολυάριθμες εθνότητες της Σοβιετικής Ένωσης που δημιούργησαν εθνοτικές στρατιωτικές μονάδες για να πολεμήσουν με την πλευρά των φασιστών (δεν θα τις αναφέρουμε για ηθικούς λόγους), δεν υπήρξε ούτε «ελληνικό σύνταγμα», ούτε «τάγμα», ούτε «λόχος», ούτε και «διμοιρία» ή έστω «ομάδα». Και ας είχαν σοβαρούς λόγους για να εξαγριωθούν, να κρατήσουν κακία και να είναι δυσαρεστημένοι με το σταλινικό καθεστώς, που αφιέρωσε στους Έλληνες ένα ιδιαίτερο… «τιμητικό» κεφάλαιο, την «Ελληνική επιχείρηση» του Λαϊκού Κομισαριάτου Εσωτερικών Υποθέσεων (NKVD).
Μνημείο για τα θύματα της «Ελληνικής Επιχείρησης» στην Κράσναγια Πολιάνα (φωτ.: Βασίλης Τσενκελίδης)
Όλοι οι συμπατριώτες μας που πολεμούσαν στα μέτωπα του Μεγάλου Πατριωτικού Πολέμου για την ελευθερία της πατρίδας μας, της Σοβιετικής Ένωσης, από τους φασίστες κατακτητές, ταυτόχρονα υπερασπίζονταν και την τιμή του δικού μας λαού, των Ελλήνων της Σοβιετικής Ένωσης, ο οποίος υπέστη τις παράνομες και εγκληματικές διώξεις και εκτοπισμούς από πλευράς του σταλινισμού.
Κείμενο: Νίκος Σιδηρόπουλος (Μόσχα).
Μετάφραση: Χριστίνα Χαφουσίδου.
