Οι πρόσφυγες στη Θεσσαλονίκη – Μέρος Γ΄: Δημοτική Ενότητα Νεάπολης

Διαβάστε ΕΔΩ το πρώτο μέρος της παρουσίασης του Παντελή Σαββίδη για το βιβλίο του Κωνσταντίνου Νίγδελη Δήμος Νεάπολης-Συκεών: Ο μεγάλος καλλικρατικός Δήμος.

Η ενότητα της Νεάπολης βρίσκεται στα βορειοδυτικά της περίκλειστης πόλης, εκτός των τειχών. Το πότε ακριβώς κατοικήθηκε για πρώτη φορά είναι μάλλον δύσκολο να απαντηθεί, καθώς η περιοχή είναι ανύπαρκτη στην υπάρχουσα βιβλιογραφία.

Στο χώρο βρέθηκαν αρχαιολογικού ενδιαφέροντος ευρήματα που μαρτυρούν την ύπαρξη ανθρώπινης επέμβασης και δημιουργίας.

Πρόκειται για την ανακάλυψη δύο μακεδονικών τάφων διαφορετικής χονολόγησης, ενός τμήματος του λεγόμενου βιομηχανικού συγκροτήματος των νερόμυλων που ξεκινούν από το Χορτιάτη για να καταλήξουν στην Πολίχνη, αλλά και ενός μιλιοδείκτη που βρέθηκε στα έργα διαμόρφωσης της οδού Λαγκαδά στο ύψος της εισόδου του Στρατοπέδου Παύλου Μελά, το 1949. Η μαζική εγκατάσταση πληθυσμών άρχισε κυρίως προς το τέλος του 1924 σε μια περιοχή που ήταν ιδιοκτησία του Σαούλ Μοδιάνο. Αποτέλεσε το χωνευτήρι των προσφυγικών μαζών μιας και εδώ έχουν εγκατασταθεί πληθυσμοί που κατάγονταν από τουλάχιστον 40 διαφορετικά χωριά, αλλά και υψηλή αναλογία προσφύγων Καππαδοκικής καταγωγής και πιο συγκεκριμένα από τη Νέβσεχιρ, τη Νέα Πόλη της Καππαδοκίας, το όνομα της οποίας και πήρε χάρη στις πρωτοβουλίες των πρώτων διοικούντων.

Νέβσεχιρ, Καππαδοκία

Ο Κωνσταντίνος Νίγδελης αναφέρεται στη συνέχεια σε διάφορες περιοχές της Νεάπολης και περιγράφει τα ιστορικά, κοινωνιολογικά και πολιτιστικά χαρακτηριστικά τους. Τέτοιες περιοχές είναι:

• Η Αναγέννησις, στην οποία μεταξύ των πρώτων που εγκαταστάθηκαν ήταν ο αστυνομικός Αντώνιος Σαρτζετάκης από την Κρήτη, πατέρας του πρώην προέδρου της Ελληνικής Δημοκρατίας, Χρήστου Σαρτζετάκη.
• Η Αγία Παρασκευή, όπου είχαν εγκατασταθεί 193 οικογένειες ισραηλιτών μέχρι το τέλος του 1917.
• Η Τρωάς, μικρός συνοικισμός μόλις 750 κατοίκων που ήρθαν από την κοινότητα Γενί Σεχίρ (Νεοχώρι) των Δαρδανελίων – ευρύτερη περιοχή της αρχαίας Τροίας.
• Ρήγα Φεραίου που κτίστηκε μεταξύ των ετών 1929-30 και στον οποίο ανήκε η Γέφυρα των Στεναγμών, που κατά καιρούς αποτελούσε άντρο ληστών.
• Νεαπόλεως.
• Κουντουριώτη.

Νεάπολη 1956, συσσίτιο σχολείου

Αναφέρονται επίσης σωματεία εκείνης της περιόδου, μερικά από τα οποία είχαν περίεργες και ενδιαφέρουσες ονομασίες και σκοπούς – κάτι που προδίδει τις προτεραιότητες της εποχής. Για παράδειγμα:

• Ένωσις Βομβοπλήκτων Θεσσαλονίκης – Προαστίων. Πρόκειται για τους πληγέντες από τους βομβαρδισμούς του Β΄ ΠΠ, και ιδιαίτερα αυτούς στις 5/12/43 από τη RAF.
• Παράταξη Εθνικοφρώνων Βασιλεύς Γεώργιος Β΄.
• Δημοκρατικός Σύλλογος Καλλιθέας.
• Λέσχη Φιλελευθέρων Θεσσαλονίκης και Πέριξ Συνοικισμών.
• Εργατικός και Επαγγελματικός Εθνικός Σύνδεσμος Ποντίων, στους σκοπούς του οποίου καθορίζεται ως ασυμβίβαστος πάσα κομμουνιστική και αντεθνική ενέργεια (εποχή Εμφυλίου και μετά τον Εμφύλιο).
• Σύνδεσμος Ελληνίδων Κυριών και Δεσποινίδων με σκοπό την εξίσωση με τον άνδρα προτού ξυπνήσει η Ευρώπη το 1968.

Αναφέρονται, επίσης, και τα ποδοσφαιρικά σωματεία: Ποδοσφαιρικός Αθλητικός Όμιλος Νεαπόλεως «Σφενδόνη» • Θησεύς • και, βεβαίως, ο Μακεδονικός, του οποίου η αρχική ονομασία ήταν «Προσφυγική Ένωσις»

Ποδοσφαιρκός όμιλος «Μακεδονικός»

Αναψυχή, εκπαίδευση κτλ.
Οι Νεαπολίτες είχαν ιδιαίτερη σχέση με τον κινηματογράφο, γι’ αυτό και λειτούργησε πληθώρα από αυτούς παρόλο που βρίσκονταν κοντά στους μη συναγωνίσιμους του Βαρδάρη. Λεπτομερής αναφορά γίνεται ακόμη στις εκκλησίες, στα σχολεία, τον προσκοπισμό, τα καφενεία, τις ταβέρνες της περιοχής, στα κουρεία, στα ανθρακοπωλεία, στους φούρνους, τα μπακάλικα και τα μανάβικα. Στην περιοχή αναπτύχθηκε και δευτερογενής παραγωγική διαδικασία (τούβλα, λατομεία, μεταλλουργία, αλουμίνιο, υφαντουργεία, μεταξουργεία κτλ.).

Περιγράφεται χαρακτηριστικά η προμήθεια νερού από τις δημοτικές κρήνες και ο δημόσιος ηλεκτροφωτισμός με γκαζόλαμπες.

Αναγράφονται επίσης οι δρόμοι της περιοχής, τα καταφύγια, τα συσσίτια, και τέλος παρατίθενται τα κοινοτικά και δημοτικά συμβούλια από το 1935.

Διαβάστε ΕΔΩ το Β΄ Μέρος, για τη Δημοτική Ενότητα Αγίου Παύλου.
Διαβάστε στο επόμενο μέρος για τη Δημοτική Ενότητα Πεύκων.