Έφτασε το 2017 και η Επιτροπή Ποντιακών Μελετών (ΕΠΜ) όπως και άλλοι πολιτιστικοί φορείς του ποντιακού ελληνισμού υποδέχονται τη νέα χρονιά με αισιοδοξία και πολλά σχέδια. Για την πορεία της «Στέγης Κειμηλίων Ελληνισμού Πόντου», όπως αλλιώς χαρακτηρίζεται η ΕΠΜ, για το μέλλον, τις αρχές της καθώς και για τον δικό του ρόλο στην Επιτροπή μίλησε στο pontos-news.gr ο πρόεδρός της Χρήστος Γαλανίδης.
Κύριο μέλημα της ΕΠΜ για το 2017 είναι να ανακηρυχθεί σε «Έτος βιβλιοθηκών», με περιεχόμενο βιβλία που έχουν σχέση με τον πολιτισμό και την ιστορία του Πόντου.
«Θα κάνουμε έκκληση προς όλους τους συλλόγους, πρωτίστως τους ποντιακούς, να γίνουν χορηγοί μας και να πάρουν όλο το αρχείο μας, περίπου 110 τόμους, για να δημιουργήσουν βιβλιοθήκες στους συλλόγους τους ή και να τις εμπλουτίσουν», ανακοίνωσε ο Χρήστος Γαλανίδης.
Παράλληλα, κατά τη διάρκεια του έτους θα συνεχιστεί η προσπάθεια που έχουν ήδη αρχίσει με την ένταξη στη ψηφιακή σύγκλιση και στη σύγχρονη εποχή. Με την ψηφιοποίηση των εκδόσεών της ΕΠΜ οι ενδιαφερόμενοι θα έχουν πιο εύκολη πρόσβαση στο αρχείο της. Ετοιμάζεται κι ένα λεύκωμα που θα κυκλοφορήσει σύντομα, με αφορμή τα 90 χρόνια της Επιτροπής Ποντιακών Μελετών.
Η Επιτροπή Ποντιακών Μελετών το 2017 συμπληρώνει 90 χρόνια ζωής
Ανάμεσα στα σχέδια της Επιτροπής είναι και η διοργάνωση έκθεσης με παλιά βιβλία (το πιο παλιό είναι του 1566!) καθώς και έγγραφα του αρχείου της, η οποία θα διαρκέσει δέκα ημέρες. Επίσης, έκθεση φωτογραφίας, που θα είναι ανοιχτή στο κοινό όλο το 2017. Προγραμματισμένη για το προσεχές μέλλον είναι και η έκδοση όλων των εισηγήσεων του 1ου Διεθνούς Επιστημονικού Συμποσίου Αρχαίας Ιστορίας που έλαβε χώρα τον Μάιο.
Σημαντικό ρόλο στην οργάνωση της Επιτροπής Ποντιακών Μελετών και την ανάπτυξή της διαδραματίζει ο από το 2010 πρόεδρός της Χρήστος Γαλανίδης.
Γεννήθηκε στη Νίκαια στις αρχές της δεκαετίας του ’40 και μεγάλωσε σε έναν προσφυγικό συνοικισμό. Οι παππούδες και οι γιαγιάδες του ήταν όλοι τους από το χωριό Χόψα Άρδασσας στην Αργυρούπολη. Η μητέρα του είχε μετακινηθεί από τον Πόντο στο Νοβοροσίσκ της Ρωσίας και από εκεί στην Ελλάδα. Με φόντο τη γενοκτονία, ο πατέρας του ήταν στην εξορία και ήρθε αργότερα στην Ελλάδα.
Ομιλία του Χρήστου Γαλανίδη σε πρόσφατη εκδήλωση της ΕΠΜ
Σπούδασε οικονομικά στην Αθήνα και μέχρι σήμερα ασκεί το επάγγελμα του πολιτικού μηχανικού. Έχει τεχνική εταιρεία, την οποία ξεκίνησε με τον αδελφό του και ασχολείται με δημόσια έργα και οικοδομικές επιχειρήσεις από το 1965. Σήμερα κατοικεί στα βόρεια προάστια, έχει πέντε παιδιά, τρία αγόρια και δύο κορίτσια, καθώς και πέντε εγγόνια.
Έχει ανακηρυχθεί επίτιμος πρόεδρος της ΟΣΕΠΕ και της Παμποντιακής Ομοσπονδίας ΗΠΑ-Καναδά.
Η πρώτη επαφή του Χρ. Γαλανίδη με την ΕΠΜ
Ο Χρήστος Γαλανίδης ασχολείται καθημερινά με την Επιτροπή Ποντιακών Μελετών και με το Ποντιακό. Πότε, όμως, ξεκίνησε η ενασχόλησή του με την Επιτροπή και το έργο της;
«Η σχέση μου με την ΕΠΜ άρχισε το 1981. Η αδελφή μου η Έλσα Γαλανίδου-Μπαλφούσια ήταν στην ΕΠΜ με τον Οδυσσέα Λαμψίδη. Κατά την κατασκευή του κτηρίου όμως συνάντησαν οικονομικές και τεχνικές δυσκολίες. Επειδή είχα τεχνική εταιρεία και ήμουν μηχανικός, ζήτησε τη βοήθειά μου. Τότε ήταν που γνώρισα κι εγώ τον Οδυσσέα Λαμψίδη.
»Οι δύο μηχανικοί που επέβλεπαν την κατασκευή του κτηρίου ήταν γνωστοί μου κι έτσι επικοινώνησα μαζί τους για να μάθω πώς μπορούσε να λυθεί το πρόβλημα. Χάρη στην παρέμβασή μου και την καλή θέληση των μηχανικών προχώρησε το έργο. Ο Οδυσσέας Λαμψίδης τιμητικά με κάλεσε και με έκανε μέλος της Επιτροπής Ποντιακών Μελετών. Μου χάρισε όλες τις εκδόσεις του αρχείου της. Ύστερα με έκαναν έφορο του κτηρίου και πριν από εφτά χρόνια, με την κρίση, αναζήτησαν κάποιον που μπορεί να παίξει το ρόλο του επιχειρηματία, να μανατζάρει. Αυτόν το ρόλο τον ανέλαβα εγώ» είπε στο pontos-news.gr ο Χρ. Γαλανίδης.
Αίσθημα πατριωτισμού και χρέους
Αρχικά σκοπός του ήταν να την αναλάβει για μία θητεία, όμως τελικά αποφάσισε να συνεχίσει. Όπως αποκάλυψε, τρία στοιχεία είναι αυτά που του δίνουν καθημερινά το κίνητρο για να αγωνίζεται για τον ποντιακό πολιτισμό.
«Αρχικά, εμείς οι Πόντιοι δεύτερης γενιάς μεταφέρουμε μνήμες από τους γονείς μας, οι οποίοι γεννήθηκαν και μεγάλωσαν στον Πόντο. Η σχέση μας με τον Πόντο ήταν άμεση γι’ αυτό την αποκαλούσαμε και την αποκαλούμε πατρίδα. Επίσης, στη γειτονιά που μεγάλωσα υπήρχε πολύ ποντιακό και προσφυγικό στοιχείο, που με ζέσταινε και με κρατούσε σε επαφή με τον Πόντο. Τρίτο στοιχείο μέσα από το οποίο διατήρησα τη σχέση μου με την πατρίδα ήταν η επιστήμη, η γνώση.
»Αυτά τα τρία στοιχεία, όταν έφτασα σε μια ώριμη ηλικία, με οδήγησαν να πω ότι οφείλω κάτι στον εαυτό μου και την πατρίδα μου. Αν ο καθένας από μας δώσει κάτι από αυτό που του περισσεύει στο σύνολο, τότε η κοινωνία θα γίνει λίγο καλύτερη. Με αυτό το σκεπτικό ασχολήθηκα με τα κοινά των Ποντίων».
Η έννοια του ελληνισμού και ο Πόντος
«Αυτό που είχα συνειδητοποιήσει από μικρός ήταν η έννοια του ελληνισμού σε έναν ευρύτερο γεωγραφικό χώρο. Κι ένα τμήμα αυτού του ελληνισμού ήταν ο Πόντος. Ποτέ δεν θεώρησα ότι οι Πόντιοι είναι ένας ξεχωριστός λαός. Αυτό μου το ξεκαθάρισε η μητέρα μου κατά τη νεανική μου ηλικία, ότι είμαστε ένα κομμάτι του ελληνισμού, ένα κομμάτι του Βυζαντίου, που το διαδέχθηκε μετά την πτώση του.
»Δυστυχώς, το 1923 αυτός ο ελληνισμός διά παντός αποκόπηκε από τις ρίζες και από την Ανατολή. Και για μένα αυτό ήταν το χειρότερο πράγμα που συνέβη για τον ελληνισμό από την πρώτη στιγμή της υπάρξεώς του.
»Αυτό το κομμάτι του ελληνισμού της Ανατολής, του Πόντου έφυγε πια από την κοιτίδα του, από εκεί που ζούσε για 3.000 χρόνια και έχει μεταφερθεί στην Ελλάδα. Μέσα μας έχουμε αυτήν την έντονη επιθυμία και τον πόθο να διατηρήσουμε αυτό το κομμάτι της πατρίδας, του ελληνισμού εδώ στην Ελλάδα και στις χώρες όπου έχουν μεταναστεύσει οι Έλληνες».
Ίδρυση και αρχές της ΕΠΜ
Η Επιτροπή Ποντιακών Μελετών ιδρύθηκε το 1927, από τέσσερις σπουδαίους Ποντίους: τον Θεοφύλακτο Θεοφυλάκτου, τον Μητροπολίτη Χρύσανθο, τον Αρχιμανδρίτη Άνθιμο Παπαδόπουλο και τον Δημοσθένη Οικονομίδη. Από τη στιγμή της ίδρυσής της έχει δύο βασικές αρχές: να μείνει μακριά από την πολιτική και τη μικροφιλοτιμία. Αυτές τις δύο αρχές στα 90 χρόνια λειτουργίας της τις εφάρμοσε πιστά, σύμφωνα με τον πρόεδρό της Χρήστο Γαλανίδη.
Οι φωτογραφίες των ιδρυτικών μελών της Επιτροπής Ποντιακών Μελετών
«Η βασική ιδέα ήταν ότι όσοι εργάζονται στην ΕΠΜ πρέπει να προσφέρουν έργο, να είναι άνθρωποι σεμνοί και να μην εκμεταλλεύονται την ανάμειξή τους σε αυτό το ίδρυμα με προσωπικές επιδιώξεις και μικροσυμφέροντα. Κανένας στην ΕΠΜ δεν πληρώνεται για τίποτα, ειδικά επί της προεδρίας μου, από το 2010.
»Η ΕΠΜ, όταν ιδρύθηκε, στεγαζόταν στην Αθήνα σε δύο γραφεία στην οδό Κολοκοτρώνη. Όνειρο του τότε γενικού γραμματέα Οδυσσέα Λαμψίδη ήταν να μπορεί να αποκτήσει ιδιόκτητη στέγη για να στεγάσει δραστηριότητες, για να γίνει το μουσείο, το ιστορικό και λαογραφικό, με το χαρακτηρισμό “Στέγη Κειμηλίων Ελληνισμού Πόντου”. Σε αυτόν τον τομέα βοήθησε πολύ ο Ισαάκ Λαυρεντίδης, αντιπρόεδρος της Βουλής. Με ενέργειές του μας παραχωρήθηκε αυτό το οικόπεδο στη Νέα Σμύρνη. Σε αυτήν την προσπάθεια μας υποστήριξε και ο Νίκος Ακρητίδης, υπουργός Εμπορίου τότε. Το κτήριο πράγματι θεμελιώθηκε το 1982 από τον Οδυσσέα Λαμψίδη και κάναμε τα εγκαίνιά του το 1989.
Η προτομή του Αρχιεπισκόπου Χρύσανθου στον προαύλιο χώρο του κτηρίου της ΕΠΜ
»Στο υπόγειο έχουμε το αρχείο όλων των εκδόσεών μας. Κάθε φορά που ένας τόμος εξαντλείται, τον επανεκδίδουμε. Στον ίδιο χώρο φυλάττουμε και τα κειμήλια που μας προσφέρονται. Στο ισόγειο είναι τα γραφεία του προέδρου και των συνεργατών. Δίπλα είναι η αίθουσα συνεδριάσεων που είναι αφιερωμένη στον μεγάλο μας ευεργέτη, τον Απόστολο Σουμελίδη και την αδελφή του την Κορίννα. Ο πρώτος όροφος είναι αφιερωμένος στον Οδυσσέα Λαμψίδη. Είναι η αίθουσα στην οποία λαμβάνουν χώρα οι εκδηλώσεις μας. Στον δεύτερο όροφο είναι το μουσείο μας, που αξίζει να το επισκεφτεί κάθε Πόντιος και φίλος του πολιτισμού του Πόντου. Στον τρίτο όροφο είναι η βιβλιοθήκη μας και η αίθουσα συνεδρίων».
Η αίθουσα συνεδρίων και η βιβλιοθήκη της Επιτροπής Ποντιακών Μελετών
Όπως αναφέρεται και στο πρώτο της καταστατικό, σύμφωνα με το άρθρο 1, βασικό μέλημα της ΕΠΜ είναι η περισυλλογή, διάσωση, διατήρηση του γλωσσικού πλούτου και γενικότερα του πολιτισμού του Πόντου. Για να το πετύχει αυτό άρχισε την έκδοση του επιστημονικού περιοδικού Αρχείον Πόντου. Ο πρώτος τόμος κυκλοφόρησε το 1928 και κυκλοφορεί μέχρι και σήμερα που κυκλοφόρησε ο 56ος τόμος.
Είναι σημαντικό ότι ακόμα στα χρόνια της γερμανικής Κατοχής, το «Αρχείον Πόντου» δεν σταμάτησε να εκδίδεται.
Χρηματοδότηση της ΕΠΜ
«Ο Απόστολος Σουμελίδης, λίγο πριν πεθάνει, μας άφησε το σπίτι του στο Θησείο και μια δωρεά 80.000.000 δραχμών, με την προϋπόθεση ότι αυτά τα χρήματα δεν θα δαπανηθούν, αλλά ότι από τα έσοδά τους θα συντηρείται η ΕΠΜ. Ένας άλλος Πόντιος, ο Κώστας Παπαδόπουλος, όταν πέθανε, μας άφησε εδώ στη Νέα Σμύρνη δύο ακίνητα. Το ένα το ρευστοποιήσαμε και κρατήσαμε τα χρήματα ως κληροδότημα. Έχουμε και το θεσμό των αρωγών-μελών που μας δίνουν κάποια χρήματα. Έχουμε και χορηγούς που μας υποστηρίζουν οικονομικά αλλά και τα έσοδα από τις πωλήσεις των εκδόσεών μας.
Η μπροστινή όψη του κτηρίου της Επιτροπής Ποντιακών Μελετών
»Για μας είναι σημαντικό ακόμα και το ένα ευρώ, γιατί φανερώνει την αναγνώριση προς το έργο μας. Με τα έσοδα αυτά τα καταφέρνουμε όλα αυτά τα χρόνια δίχως να έχουμε χρηματοδότηση. Κάνουμε σωστή διαχείριση στηριζόμενοι σε αυτούς τους πόρους.
»Για να γίνει ένα σημαντικό έργο, χρειάζονται τρεις παράγοντες. Ο ένας παράγοντας είναι οι ιδέες· ο δεύτερος τα χρήματα· ο τρίτος οι άνθρωποι που θα αξιοποιήσουν αυτά τα χρήματα και θα υλοποιήσουν αυτές τις ιδέες. Αν δεν υπάρχει ο συνδυασμός αυτών των τριών παραγόντων δεν μπορείς να κάνεις ένα σημαντικό έργο» είπε μιλώντας στο pontos-news.gr ο Χρήστος Γαλανίδης.
Πρόσβαση στην Επιτροπή Ποντιακών Μελετών
«Υπάρχουν τρεις τρόποι για να έρθει κανείς σε επαφή μαζί μας. Ένας τρόπος είναι με το να επισκεφθεί την ΕΠΜ, που λειτουργεί καθημερινά από τις 10:00 μέχρι τις 16:00. Αν είναι νέος, μπορεί να επισκεφθεί το διαδίκτυο και να βρει εύκολα που βρισκόμαστε, να επικοινωνήσει μαζί μας και να ενημερωθεί για ό,τι επιθυμεί. Ένας άλλος τρόπος φυσικά είναι μέσω της ιστοσελίδας της ΕΠΜ, όπου μπορεί να λάβει πληροφορίες για τη δράση της. Ίσως είναι παράλειψή μας ότι δεν είμαστε ευρύτατα γνωστοί. Όμως, όσοι ενδιαφέρονται για τον ποντιακό πολιτισμό, μπορούν να μας αναζητήσουν. Εμείς κάνουμε και θα κάνουμε περισσότερα για να γίνει γνωστό το έργο της ΕΠΜ και να έρθουν νέοι άνθρωποι» κατέληξε ο Χρ. Γαλανίδης.
Κείμενο, φωτογραφίες, βίντεο: Κώστας Τσενκελίδης.
