Καταλύτης των κοινωνικών και πολιτικών εξελίξεων είναι η τεχνολογία και αυτό δεν μπορεί να το αμφισβητήσει κανείς. H πολιτική ηγεσία είναι συνήθως πίσω από τις τεχνολογικές εξελίξεις που μπορεί να επηρεάσουν καταλυτικά τη ζωή μας σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα. Θα σας αναφέρω δύο τρία παραδείγματα εξελίξεων που μπορεί να συμβούν στην επόμενη πενταετία για να αντιληφθείτε την πολιτική υστέρηση και να τα αντιπαραβάλω με την πρωτόγονη συμπεριφορά τοπικών ηγετών όπως ο Ερντογάν.
Στη Θεσσαλονίκη ένας πρωτοπόρος, παγκοσμίως, ερευνητής , ο Γιώργος Καραγιαννίδης έκανε μια διάλεξη που οργάνωσε ο Σύλλογος Αποφοίτων ΑΠΘ για το internet of thinks. Με δύο λόγια πρόκειται για την διαδικτυακή διασύνδεση διαφόρων πραγμάτων. Και κάποια στιγμή, όλων των πραγμάτων. Αν τα πράγματα διασυνδεθούν μεταξύ τους, μπορεί να συνδεθούν και με μια τεχνητή νοημοσύνη από την οποία θα παίρνουν εντολές.
Τίποτε από αυτά δεν βρίσκεται στο πεδίο της φαντασίας. Όλα αυτά μπορεί να συμβούν στην επόμενη δεκαετία, αν όχι πενταετία.
Τι σημαίνει αυτό; Ότι ο άνθρωπος, κατ’ αρχάς παραμερίζεται. Και ενώ παραμερίζεται από διάφορες εργασίες, αυξάνει πληθυσμιακά στη γη. Υπολογίζεται ότι το 2020 ο πληθυσμός της γης θα φθάσει τα 7,5 δισ. Ακόμη και αν σε βάθος χρόνου βρεθούν εργασίες και για τους ανθρώπους, πέραν των μηχανών, σίγουρα θα υπάρξει μια μεταβατική περίοδος όπου ο άνθρωπος θα περιθωριοποιηθεί υπέρ των μηχανών. Δεν θα παίρνουν τις δουλειές οι μετανάστες αλλά οι μηχανές. Όλη η οργάνωση της ζωής θα αλλάξει.
Ποια οικονομική θεωρία, ποια αξιακά συστήματα, ποια φιλοσοφία, ποια κοινωνιολογική και ταξική κατάταξη και ποιες κοινωνιολογικές θεωρίες θα επικρατήσουν είναι ζητούμενο. Η έννοια της δεξιάς και της αριστεράς, σε έναν τέτοιο κόσμο θα εκλείψει και ο άνθρωπος θα επιζητεί έναν νέο τρόπο συμβίωσης με τους άλλους ανθρώπους και τις μηχανές. Το ζήτημα περιπλέκεται ακόμη περισσότερο αν επισημάνουμε πως σε εργαστηριακό επίπεδο παρήχθη τμήμα γονιδιώματος, το οποίο αντικατέστησε το ανθρώπινο και λειτούργησε όπως και το πραγματικό. Που σημαίνει ουσιαστικά ότι παρήχθη ζωή.
Αυτές είναι ελάχιστες από τις τεχνολογικές εξελίξεις που θα αλλάξουν δραματικά τη ζωή των ανθρώπων σε κάθε είδους επίπεδο.
Αλλά, ενώ η τεχνολογία σε πέντε με δέκα χρόνια υπόσχεται αυτήν τη ραγδαία μεταβολή προς την οποία η ανθρωπότητα θα προσαρμοστεί θέλει δεν θέλει, ο συμπατριώτης μου Ταγίπ Ερντογάν (Πόντιος από τη Ριζούντα), κάνει ό,τι είναι δυνατόν για να λειτουργήσει με όρους του πολύ απώτερου παρελθόντος, κινδυνεύοντας να «φάει το κεφάλι του» με άγριο τρόπο.
Ο πρωτογονισμός του δεν έχει όρια. Άκουσα ανώτατο στρατιωτικό στέλεχος διεθνούς οργανισμού να λέει πως ο Ερντογάν ανακαλεί στρατιωτικούς από το εξωτερικό, τους δικάζει, τους κλείνει φυλακή, δημεύει την περιουσία του και στην περίπτωση που άνδρας και γυναίκα ήταν στρατιωτικοί, στέλνει τα παιδιά τους στο ορφανοτροφείο. Πολύ ακραία, απάνθρωπη συμπεριφορά, για να έχει την αξίωση να διεξάγει συνομιλίες με την ΕΕ η οποία, για ό,τι και να την κατηγορήσει κανείς, έχει αναπτύξει ένα επίπεδο πολιτισμού και ανθρωπισμού.
Ο Ερντογάν έχει τρομοκρατήσει και πολλούς Έλληνες με τις κατά καιρούς δηλώσεις του και νομίζω πως πρέπει να αισθάνεται ιδιαίτερη ικανοποίηση από την ανησυχία που προκαλεί.
Μια ανησυχία αδικαιολόγητη. Αναφέρομαι στις δηλώσεις του περί αναθεώρησης της Λοζάνης. Η Λοζάνη ήταν μια συνθήκη που υπέγραψαν Ελλάδα και Τουρκία το 1923 και διευθέτησαν τα σύνορά τους και άλλες διαφορές μετά την ελληνική υποχώρηση στο μικρασιατικό μέτωπο. Αναθεώρηση της συνθήκης σε ό,τι αφορά την Ελλάδα, σημαίνει ότι η Τουρκία θα διεκδικήσει ελληνικό έδαφος κάτι που πρέπει να θεωρείται αδιανόητο πως θα της παραχωρηθεί.
Και αν γίνει πόλεμος; Δύσκολο πράγμα να πιστεύει κανείς πως, ακόμη και ο Ερντογάν, θα προβεί σε τέτοια παράφρονα ενέργεια.
Οι περί Λοζάνης αναφορές του Ερντογάν αφορούν κυρίως τα νότια σύνορά του, προς τη Συρία και το Ιράκ, τα οποία επίσης διευθετήθηκαν με τη Λοζάνη. Ας μην ξεχνάμε πως η Τουρκία, ζητούσε στη Λοζάνη το Κιρκούκ και τη Μοσούλη, που τελικά παραχωρήθηκαν στο Ιράκ.
Ιράκ, Συρία και νοτιοανατολικές περιοχές της Τουρκίας βρίσκονται σε μια ρευστότητα και μια αβεβαιότητα για το πού και πώς θα καταλήξουν. Η Τουρκία συναντά πολλά προβλήματα και ανταγωνισμούς στη στρατιωτική επιχείρησή της στη Συρία ενώ στο Ιράκ, η κυβέρνηση της χώρας προσέφυγε ακόμη και στον ΟΗΕ καταγγέλλοντας την παρουσία της Άγκυρας.
Παρά τη θέλησή της να συμμετάσχει στη δύναμη που πολιορκεί και επιχειρεί στην απελευθέρωση της Μοσούλης από το ISIS, έχει διαμηνυθεί στην Τουρκία πως είναι ανεπιθύμητη. Στο δε συριακό μέτωπο, ενώ επιχειρούσε να προελάσει σε περιοχές που δεν συμφωνήθηκαν εξ αρχής με τις δυνάμεις που την ανέχθηκαν στην εισβολή της, δέχθηκε και προειδοποιήσεις αλλά και επιθέσεις από τις συριακές δυνάμεις, με σημαντικό αριθμό θυμάτων.
Ο Ερντογάν ζει έναν εφιάλτη που μπορεί να αποδειχθεί πραγματικός. Η δημιουργία ενός κουρδικού κράτους στην περιοχή θεωρείται δεδομένη από όλους τους δρώντες και αυτό σίγουρα θα του προκαλέσει τεράστιους κινδύνους. Ενδεχομένως να αμφισβητηθεί και η ίδια η ακεραιότητα της χώρας του. Και αυτό στην Τουρκία πληρώνεται δι΄ αποκεφαλισμού.
Με απλά λόγια, ο Ερντογάν «παίζει το κεφάλι του». Είναι ένας ανίσχυρος ηγέτης που παραμιλάει.
Έχοντας αυτά υπόψη, απειλεί δεξιά και αριστερά μήπως και τον βάλουν στο τραπέζι μετά τη λήξη των στρατιωτικών επιχειρήσεων και τη διανομή της περιοχής. Κανείς, όμως, δεν είναι αφελής για να ενισχύσει μια δύναμη, όπως η Τουρκία, που μόνο προβλήματα προκαλεί και που αν ισχυροποιηθεί θα γίνει ακόμη πιο προκλητική.
Ο Ερντογάν έχει τακτική αλλά μάλλον δεν έχει στρατηγική. Δεν ξέρει τι θέλει. Και όταν έχεις τακτική χωρίς στρατηγική αυτό σημαίνει φασαρία πριν την ήττα, είπε ένας διακεκριμένος στρατηγός που βρίσκεται ακόμη εν υπηρεσία.
Ο Ερντογάν δεν αποτελεί κίνδυνο.
